Coen Heil
sergeant-majoor Hille Hillinga
SDO brengt vuurwapenvaardigheid en tactiek samen
Een deur, een voertuig, een onverwachte situatie. Tijdens de Skill Development Opleiding (SDO) van de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB) moeten cursisten onder druk laten zien wat ze kunnen. Vier weken lang trainen ze vuurwapengebruik in en rond gebouwen en voertuigen. Met volledige operationele uitrusting en lang wapen. De training vormt de overgang van het aanleren van vaardigheden naar het toepassen ervan in steeds complexere situaties. Fouten maken mag. Dat zijn juist de leermomenten.
Een volledig omgehangen cursist beweegt zich met zijn lange wapen door de omgeving. Helm op, vest om, uitrusting mee. “We oefenen vuurwapengebruik in een blok van vier weken tijdens de opleiding tot medewerker bijzondere opdrachten”, vertelt adjudant Davy. Hij is coördinator binnen de vakgroep vuurwapens en tactiek. De cursisten trainen alleen, in tweetallen en in kleine teams. Daarmee leggen ze de basis voor hun verdere teamoptreden. “Sterke solisten vormen samen een sterk team”, vervolgt hij. Omdat teams geregeld wisselen, moet iedere operator zelfstandig op hoog niveau kunnen functioneren.
Van een gebouw binnengaan tot optreden rondom een voertuig, de situaties wisselen voortdurend. Cursisten leren zich bij licht en duister door een pand te verplaatsen en daarbij om te gaan met omstanders en tegenstanders. Ook het ontzetten van een te beveiligen persoon maakt deel uit van de training. “De operator voorbereiden op teamoptreden”, noemt Davy het uiteindelijke doel. De SDO brengt eerder aangeleerde vaardigheden bij elkaar. De cursist moet niet alleen weten wat hij moet doen, maar het ook kunnen uitvoeren onder druk.
Cursisten trainen bewust met volledige uitrusting en lang wapen. “Als je het met die spullen kan, kun je het ook altijd met minder spullen”, legt de adjudant uit. De uitrusting sluit aan bij het optreden in het hoogste geweldspectrum. Ballistische bescherming, zoals een vest en helm, hoort daarbij. De deelnemers ervaren daardoor ook wat het betekent om daarmee te bewegen en te handelen.
De instructeurs maken de scenario’s zo realistisch mogelijk. Zo werken cursisten geregeld met acteurs die verschillende rollen spelen. Er wordt zoveel mogelijk aandacht besteed aan zogenoemde force-on-force-oefeningen: twee partijen tegen elkaar. Een worstcasescenario. “We bootsen die scenario’s zo goed mogelijk na”, benadrukt Davy. Dat gebeurt niet alleen in een oefenruimte, maar ook op de openbare weg. De kandidaten zijn vooraf niet altijd bekend met de situatie. Van hen wordt verwacht zelfstandig en adequaat te reageren op wat zich aandient, in plaats van een vooraf vastgesteld draaiboek te volgen.
Die aanpak stelt het leervermogen op de proef. “Het is; vandaag leren en morgen toepassen”, onderstreept Davy. Daarom ervaren cursisten de eerste periode als zwaar. Ze maken fouten en krijgen daar direct feedback op. Daarna ziet de coördinator vaak een flinke ontwikkeling. “Dan zien we ineens een enorme groei”, stelt hij. Instructeurs laten kandidaten bewust situaties meemaken waarin hun aanpak niet werkt. Vervolgens bespreken ze wat er misging en hoe het beter kan. Dan oefenen ze opnieuw.
De beoordeling gaat verder dan techniek alleen. Instructeurs letten op wapenvaardigheid, tactisch inzicht, leervermogen, omgaan met druk en de bekwaamheid om snel op veranderende omstandigheden te reageren. Ook de omgang met anderen telt mee. Kan een deelnemer iemand geruststellen terwijl hij zelf onder druk staat? Hoe gaat hij om met omstanders? En past hij het juiste geweld op het juiste moment toe? Maar uiteindelijk draait het volgens Davy om één vraag: “In hoeverre is een cursist in staat een realistische operationele situatie zelfstandig tot een goed einde te brengen?”
Deelnemers krijgen persoonlijke begeleiding. Zo hebben ze een eigen coach met wie zij dagelijks spreken over de voortgang en hoe de training wordt ervaren. Ook bespreken ze zowel fouten als goede prestaties. “We spreken elkaar daarbij gewoon met de voornaam aan. We zijn er echt om collega’s op te leiden”, verduidelijkt Davy. Cursisten die ergens sterker in zijn, ondersteunen anderen die meer moeite hebben met een bepaald onderdeel. Samen hebben zij hetzelfde doel voor ogen: de eindstreep halen.
De realistische aanpak komt duidelijk naar voren tijdens een oefening op de openbare weg. Met simulatievuurwapens en verfpatronen trainen cursisten het tot stilstand brengen van een vuurwapengevaarlijke verdachte. De straat wordt aan beide kanten afgezet, terwijl omstanders toekijken. De kandidaten kennen de casus vooraf niet. “Er kan van alles gebeuren”, schetst de adjudant. Juist dat onverwachte element maakt de oefening waardevol. De cursist moet handelen terwijl de omgeving niet volledig voorspelbaar is.
In het eindscenario komt veel samen. De cursisten arriveren met een voertuig en belanden in een complexe situatie. Daarna verplaatsen ze zich naar een gebouw, waar ze een persoon moeten ontzetten, om daarna het pand weer te verlaten. Uiteindelijk speelt ook een helikopter een rol. Het scenario spreekt verschillende vaardigheden tegelijk aan. Davy noemt de SDO daarom het ‘hard skills’-blok van de opleiding: “Dit is, zeg maar, het maximale geweld. Hierna schalen we dat af en kun je het ook af in een net pak, met minder spullen.”
Voor de adjudant zit de moeilijkheid vooral in de grote variatie aan situaties waarop een operator zich moet voorbereiden. “Ik zeg altijd: je moet alle dreigingen kunnen oplossen. Van een taartengooier tot iemand met een bomvest.” Van een relatief eenvoudige situatie tot een situatie waarin het geweldsniveau maximaal is: de operator moet dus kunnen schakelen. Daarbij kan hij in het buitenland niet vanzelfsprekend terugvallen op andere gespecialiseerde eenheden. De SDO bereidt hem voor op dat zelfstandig optreden. De vaardigheden die hier worden opgebouwd, vormen de basis voor het verdere optreden.
Heb jij vragen naar aanleiding van dit artikel of wil je meer weten over werken bij de BSB? Stuur dan een mail naar BSB.Werving.en.Selectie@mindef.nl (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) .