Wat is er al gebeurd voor een militair radarstation in Herwijnen?

2025

• 14 maart - 25 april: Defensie legt het Rijksinpassingsplan en de definitieve besluiten (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)  ter inzage, samen met een Nota van Antwoord waarin het Rijk reageert op eerder ingediende zienswijzen. De inzage is vanaf 14 maart tot en met 25 april 2025. In die 6 weken kunt u tegen de besluiten in beroep gaan bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

2024

• 5 april - 16 mei: Defensie legde het ontwerpbesluit (ontwerp-omgevingsvergunning) voor het militair radarstation Herwijnen ter inzage. 

  Iedereen kon op dit besluit reageren van vrijdag 5 april 2024 tot en met donderdag 16 mei 2024, door het indienen van een zienswijze. Op 4 april verscheen de officiële kennisgeving ontwerpbesluit radarstation Herwijnen (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) hiervoor in de Staatscourant.

De volgende documenten zijn te downloaden:

• Ontwerpbesluit radarstation Herwijnen (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)

• Aanvraag omgevingsvergunning radarstation Herwijnen (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)

• Bijlagen Bouwdeel Radarlocatie Radarstation Herwijnen fase 1 Ontwerpbesluit (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)

• Bijlagen Milieudeel 1a Radarlocatie Radarstation Herwijnen fase 1-Ontwerpbesluit (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)

2023

• 20 april: Staatssecretaris Van der Maat (Defensie) stuurt de Eerste Kamer een kamerbrief (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) . Daarin staan antwoorden op nadere vragen over de locatiekeuze radarstation Herwijnen.

• 11 juli: Informatiebrief van de Directeur Defensie-Vastgoedmanagement (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) over de voortgang van de procedure Rijkscoördinatieregeling militair radarstation Herwijnen.

• 5 - 12 december: De motie verzoekt om eerst te meten of de geluidbeperkende maatregelen in Wier voldoen aan de vergunningsvoorwaarden. Deze geluidsmetingen moeten vervolgens als onderbouwing mee worden genomen in de aanvraag voor de ontwerpvergunning voor de radar in Herwijnen. Op 12 december 2023 vond de stemming plaats over deze motie, en ze is aangenomen. Tussentijds informeerde de staatssecretaris de Eerste Kamer over een veranderde procedure die rekening houdt met de zorgen die in de motie zijn verwoord. Defensie komt daarom voor 1 januari 2024 met het ontwerp-Rijksinpassingsplan, een soort bestemmingsplan waar omwonenden op kunnen reageren. De ontwerp-Omgevingsvergunning met daarin milieu- en bouwnormen volgt later, als er meer bekend is over het geluid van de radar. Door het scheiden van de inzagemomenten van beide documenten komt de veiligheid van het luchtruim eerder op het gewenste niveau.

• 19 december 2023 - 29 januari 2024: Defensie legt het ontwerp-Rijksinpassingsplan (oRIP) (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)  voor het militair radarstation Herwijnen ter inzage. Dit plan zorgt dat de bestemming van het perceel kan worden aangepast. Iedereen kan op dit plan reageren van dinsdag 19 december 2023 tot en met vrijdag 29 januari 2024, door het indienen van een zienswijze. Ook de reacties en antwoorden op het voorontwerp (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) zijn vanaf 19 december te lezen. Alle tot en met 29 januari 2024 binnengekomen zienswijzen worden overwogen bij het definitieve besluit.

2022

• 3 juni: Brief aan de Tweede Kamer over het besluit om het nieuwe radarstation in Herwijnen te plaatsen. Deze brief heeft 4 bijlagen (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) . (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)
• 31 oktober: Inloopavond over diverse thema’s zoals geluid, straling en de Rijkscoördinatieregeling (RCR). Tijdens de bijeenkomst kwamen veel vragen aan bod. Deze kunt u lezen samen met de antwoorden op de pagina Vragen en antwoorden radarstations. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)
• 9 december: Staatssecretaris Van der Maat (Defensie) stuurt de Eerste Kamer een kamerbrief (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) . Daarin staan antwoorden op vragen over de locatiekeuze van een nieuw radarstation.

2021

• 2 februari: Brief van de staatssecretaris van Defensie aan de Tweede Kamer over de invulling en uitvoering van 2 moties. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)  Defensie heeft op 2 februari 2021 de Kamer per Kamerbrief onder meer geïnformeerd over de invulling en uitvoering van de motie Van Helvert c.s. over het zoeken naar andere locatie dan Herwijnen voor de SMART-L radar.
• 3 maart: Kamerbrief over invulling en uitvoering motie Van Helvert c.s. over stoppen van de RCR-procedure voor een militair radarstation in Herwijnen. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)  Brief van de staatssecretaris van Defensie aan de Tweede Kamer over onderzoek naar de gevolgen van stoppen met de regeling. Zodat Defensie en het kabinet een afweging kunnen maken tussen de motie, het nationaal veiligheidsbelang en een zorgvuldige inpassing in de omgeving.
• 27 mei: Kamerbrief staatssecretaris van Defensie met antwoorden op vragen lid Boswijk van CDA over RCR Herwijnen. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)  Brief aan Tweede Kamer waarin vragen van het lid Boswijk (CDA) worden beantwoord over het bericht ‘Stop procedure voor de radar in Herwijnen’. Deze antwoorden vormen ook een reactie op de vragen die door de fractie Leefbaar Lokaal Belang (LLB) West Betuwe zijn gesteld.

2020

• 31 januari: Het TNO-onderzoek naar de gezondheidsaspecten van de radar en het locatieonderzoek (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) zijn afgerond. De onderzoeken zijn aangeboden aan de gemeente West Betuwe (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) en de Eerste en Tweede Kamer (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) .
• 14 februari: Het besluit om de Rijkscoördinatieregeling in te zetten wordt gepubliceerd in de Staatscourant (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) en in lokale media. Wat deze regeling betekent en hoe proces gaat, leest u op de pagina Rijkscoördinatieregeling voor radarstation Herwijnen.
• 11 juni: Overleg van de Tweede Kamer (notaoverleg). Ook de SMART-L-radar in Herwijnen wordt besproken. Er zijn vragen gesteld over gezondheid en andere locaties. En over een publicatie van hernieuwde ICNIRP-2020-richtlijnen over straling.
• 28 augustus: In de Staatscourant is bekendgemaakt dat het voorontwerp Rijksinpassingsplan radarstation Herwijnen eraan komt (kennisgeving (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) ).
• 31 augustus: Het voorontwerp Rijksinpassingsplan radarstation Herwijnen werd gepubliceerd.
• 9 september: Door vragen van Tweede Kamerleden heeft Defensie bij verschillende partijen om antwoorden en onderzoeken gevraagd. Zo lieten de gemeenten Molenlanden en Vijfheerenland weten wat ze verwachten aan draagvlak en haalbaarheid van een Defensieradar in hun gemeente. De GGD Gelderland-Zuid beantwoordde vragen over de ziekte ALS en (radar)straling in Herwijnen. TNO deed extra onderzoek naar de gevolgen van de aangepaste milieurichtlijnen, en naar de technische kant van de radar. Het Fraunhofer Instituut bracht een rapport uit over de onderzoeksmethoden en onderzoeksresultaten van TNO. Op 9 september 2020 stuurde Defensie een informatiebrief met 7 bijlagen (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) over deze onderwerpen naar de Tweede Kamer.
• 10 september: Medewerkers van het ministerie van Defensie geven in een technische briefing uitleg over de technische kant van het voorgenomen militaire radarstation in Herwijnen. Voor een zo duidelijk mogelijke uitleg gebruiken ze een PowerPoint-presentatie. Kamerleden van de vaste commissie voor Defensie kunnen politiek-neutrale vragen stellen. Kijk de briefing terug (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) via debat gemist. Leden van de commissie voor Defensie praten met genodigden, om inzicht te krijgen in verschillende visies die er op het onderwerp zijn. Ook het rondetafelgesprek over de radar in Herwijnen is terug te zien (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) via debat gemist.
• 16 en 17 september: Defensie houdt informatiebijeenkomsten over het Voorontwerp Rijksinpassingsplan. Experts beantwoorden vragen van inwoners van Herwijnen over onder andere de Rijkscoördinatieregeling, de gekozen locatie, het belang van de radar, stralingseffecten en gezondheid.
• 12 oktober: Oorspronkelijk kon tot 12 oktober 2020 op het voorontwerp worden gereageerd. In het weekend van 10 oktober 2020 werden het Rijksvastgoedbedrijf en het ministerie van Defensie erop geattendeerd dat het indienen van een reactie via de website www.rvo.nl met een Apple-computer via webbrowser Safari niet altijd mogelijk was. Er is uitgezocht hoe dit komt. Het heeft te maken met de ICT-omgeving van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en is helaas niet op korte termijn op te lossen. Om iedereen de gelegenheid te geven een reactie in te dienen, werd de termijn voor het indienen van een reactie verlengd tot 23 oktober 2020. Inwoners van Herwijnen ontvingen hierover een informatiebrief.
• 16 oktober: Brief van de staatssecretaris van Defensie aan de Tweede Kamer over uitstel van de antwoorden op vragen over de Rijkscoördinatieregeling voor radarstation Herwijnen. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) Gezien het aantal vragen, de complexiteit en de wens de vragen zorgvuldig te beantwoorden was het niet mogelijk de antwoorden aan te bieden voor de gestelde termijn van 13 oktober 2020.
• 24 oktober: De periode om te reageren op het Voorontwerp Rijksinpassingsplan is voorbij. Alle tot en met 23 oktober 2020 binnengekomen reacties worden meegenomen bij het Ontwerp Rijksinpassingsplan met ontwerpbesluiten.
• 17 november: Antwoorden op de feitelijke vragen van de vaste commissie voor Defensie over onderzoeken in het kader van de Rijkscoördinatieregeling (RCR) voor de radar in Herwijnen. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)

2019

• 1 januari: Herwijnen valt door de gemeentelijke herindeling niet meer onder de gemeente Lingewaal, maar onder de gemeente West Betuwe.
• Mei: Defensie gaat in gesprek met het nieuwe college van burgemeester en wethouders West Betuwe over:
  • Het belang van de radar.
  • Het feit dat er geen wetenschappelijk bewijs is voor negatieve effecten op de volksgezondheid.
  • De mogelijkheid om met een Rijkscoördinatieregeling toch nog een bestemmingsplan en omgevingsvergunning te kunnen vaststellen.
• 7 juni: De staatssecretaris van Defensie informeert de Eerste en Tweede Kamer over het besluit om gebruik te maken van de Rijkscoördinatieregeling.
• 30 augustus: Gesprek tussen de staatssecretaris van Defensie en de burgemeester en verantwoordelijk wethouder van de gemeente West Betuwe. Er zijn verschillende afspraken gemaakt:
  • Defensie gaat meer aandacht besteden aan de communicatie met de gemeente en omwonenden. Er is bijvoorbeeld afgesproken dat Defensie via een website informatie gaat geven over het project. En dat het de verrichte onderzoeken openbaar maakt als dat mag.
  • Defensie laat TNO extra onderzoek doen naar de zogeheten cumulatieve gezondheidseffecten (bij elkaar opgetelde effecten). In dat onderzoek worden extra vragen van de gemeente, omwonenden en Defensie meegenomen. Op aanvraag van de Tweede Kamer worden ook andere wetenschappelijke instituten hierbij betrokken.
  • Defensie onderzoekt of er andere locaties zijn voor de nieuw te plaatsen radar.
• December: De Eerste en Tweede Kamer gaan akkoord met het gebruiken van de Rijkscoördinatieregeling. Dit gebeurde na verschillende debatten in het najaar en nadat de staatssecretaris vragen beantwoordde. Politieke voorstellen tegen de Rijkscoördinatieregeling kregen niet genoeg stemmen.

2018

• Maart - september: 3 voorlichtingsbijeenkomsten in de gemeente Lingewaal, waarbij onder anderen deskundigen van TNO, het RIVM en de GGD aanwezig zijn. Zij geven aan dat er geen wetenschappelijk bewijs is dat de elektromagnetische velden van de militaire radar effect hebben op de gezondheid.
• Oktober: De gemeenteraad van Lingewaal gaat niet akkoord met de wijziging van het bestemmingsplan. Dit gewijzigde bestemmingsplan is nodig voor het plaatsen van het radarstation. De gemeente wil het bestemmingsplan niet aanpassen, omdat de inwoners teveel zorgen hebben over de gezondheidsrisico’s.
• December: Omdat Defensie dringend de behoefte heeft om de radar in Herwijnen te plaatsen, verkent het ministerie mogelijkheden om dit toch te kunnen. Deze mogelijkheden zijn uitgelegd aan het college van burgemeester en wethouders van Lingewaal. Een van de manieren is een Rijkscoördinatieregeling. Daarbij coördineert de Rijksoverheid zelf de besluitvorming vanwege het nationaal belang.

2017

• 19 januari: Het ontwerpbestemmingsplan van het terrein waarop de radartoren moet komen te staan wordt openbaar bekendgemaakt.
• 3 maart: Er zijn 5 inspraakreacties op het ontwerpbestemmingsplan binnengekomen: 3 van omliggende gemeenten, en 2 van omwonenden. De gemeenten willen de gevolgen weten voor de planning van windmolens. Na onderzoek van TNO blijkt dat windmolens de radardekking niet te veel verstoren. De omwonenden kregen tijdens een bezoek uitleg over de effecten van de radars op de gezondheid.

2016 - 2015: Defensie koopt terrein in Herwijnen

Het terrein in Herwijnen waar sinds de jaren ‘70 een radar van Luchtverkeersleiding Nederland stond, staat in 2015 te koop. In gesprekken met de gemeente Lingewaal laat Defensie weten dat het op die locatie een militair radarstation wil plaatsen. Nadat de gemeente positief reageert, koopt Defensie het terrein in 2016. In dat jaar is de locatie Herwijnen als militair radarstation opgenomen in de Regeling Algemene Regels Ruimtelijke Ordening. Daarmee wordt het terrein als nationaal ruimtelijk belang beschermd tegen verstorende hoge bouwwerken of windmolens in de buurt.