In tien weken een baret

Meer dan tweehonderd mannen en vrouwen marcheerden vorige week vrijdag onder luid applaus het Marine Etablissement Amsterdam binnen. Met volle bepakking en vermoeide, gecamoufleerde gezichten liepen ze door een haag van vrienden en familie en rode en oranje rookfakkels. Op het grasveld kregen deze deelnemers van de tweede lichting van de Nationale Weerbaarheidstraining (NWT) even later hun baret. Na tien weken keihard trainen was dit de welverdiende erkenning voor hun discipline en doorzettingsvermogen.  

Eerder die dag liepen de deelnemers aan deze zogeheten barettenparade van Weesp naar Amsterdam. Daarna roeiden ze in rubberboten door de Amsterdamse grachten. In de weken daarvoor deden ze allerlei vaardigheden en kennis op om met onverwachte situaties om te gaan. Denk aan de militaire EHBO, kaart- en kompaslezen, militair recht, leven en werken in het veld en veilig omgaan met een wapen. Ook stressbestendigheid, samenwerken en leidinggeven kwamen aan bod. 

Deze volhouders werden niet alleen getraind tot basismilitair. Ook zijn ze geschoold tot weerbare burgers die in crisissituaties verantwoordelijkheid nemen en onder druk weten te handelen. 

Deze tweede lichting gingen 219 deelnemers van start. Dat zijn er twee keer zoveel als bij de eerste lichting eerder dit jaar. Ook waren er minder afhakers dan de vorige keer. 202 NWT’ers haalden namelijk de eindstreep. 

Volgens projectleider NWT kapitein-luitenant-ter-zee Erik Noordam komt dat omdat er dit keer minder blessures waren. Ook het mooie weer speelde mee. “Dat was echt anders dan in januari, met horizontale regen en bij nul graden.”  

Enkele doorzetters gaan na de tienweekse Initiële Militaire Opleiding (IMO) door als beroepsmilitair bij Defensie. Het overgrote deel wordt reservist. Behalve de weerbaarheid van Nederland vergroten zij zo ook het reservistenbestand van Defensie. 

De gemeente Amsterdam verleende medewerking bij de organisatie van de eindmars en barettenparade. Die samenwerking maakte het belang van de verbinding van Defensie met de samenleving zichtbaar. Zoals Noordam het zegt: “We hebben lang achter onze hekken geleefd. De barettenparade geeft de zichtbaarheid die we nodig hebben. Bovendien past het bij de boodschap dat we met zijn allen weerbaarder moeten worden en dat we allemaal verantwoordelijk zijn voor onze veiligheid.”  

De filosofie van de NWT is dat de opleiding in te passen is op een logisch moment in iemands leven. Geïnteresseerden kunnen instromen als onderdeel van hun studie. Daarnaast werkt Defensie samen met werkgevers die hun medewerkers tien weken vrij geven om de opleiding te volgen. Studenten krijgen ook studiepunten en salaris voor hun deelname. Verder staat het goed op hun cv. “Dat alles maakt het aantrekkelijk om die eerste stap naar Defensie te zetten”, zegt Noordam.   

Ook voor Max was dit een reden om mee te doen. De student Civiele Techniek volgde de NWT als een minor, een pakket van keuzevakken. Los van de studiepunten vindt hij het belangrijk om 'als reservist een steentje bij te dragen aan de weerbaarheid van Nederland'. Na zijn studie wil Max bij de genie werken.  

“Ik heb van de opleiding genoten”, vertelt hij. “Op momenten was het heel gezellig, je raakt in een hele korte tijd erg verbonden met elkaar. Op andere momenten denk je: ben ik nou nog niet klaar? Dan moet je nog even een paar uurtjes door. En soms was het ook rustig en moest je vooral wachten. Het was dus erg afwisselend.” 

Ook Marouane is enthousiast. “Het was soms wel zwaar, maar dan help je elkaar er doorheen”, zegt hij. Net als Max volgde Marouane de NWT als een minor.  Naast zijn opleiding Sportkunde werkt hij als beveiliger op Schiphol. Hij wil graag als reservist bij de marechaussee aan de slag.  

In deze lichting was Marouane de enige moslim. Dat was volgens hem geen enkel probleem. “Ik kreeg voldoende ruimte en tijd om te bidden en er werd ook goed rekening mee gehouden dat ik niet alles mag eten.”  

Volgens Noordam doen er behalve studenten ook veel werknemers mee aan de NWT. De leeftijden van de deelnemers variëren van twintig tot 55. “Ik word wekelijks wel gebeld of bericht door mensen die ouder zijn en toch een bijdrage willen leveren”, zegt hij. “Er was zelfs iemand van zeventig die vroeger dienstweigeraar was. Maar de wereld is veranderd en hij wilde alsnog iets doen. We hebben dus wel een snaar geraakt. Dat zie je ook terug in het aantal aanmeldingen, dat loopt exponentieel op. We hebben met de NWT echt goud in handen. De animo is dus het probleem niet, de uitdaging is nu om dat allemaal te accommoderen.” 

Het succes van de training komt volgens de projectleider ook door de laagdrempelige kennismaking. De IMO is een volwaardige opleiding, maar de deelnemers worden met kleine stapjes meegenomen in het traject van werken bij Defensie. Ze hoeven vooraf ook nog geen keuze te maken over waar zij willen werken. Noordam vergelijkt het met een ‘eerste date’. “Dan begin je ook niet meteen over de naam van je toekomstige kinderen.”  

Tijdens de opleiding krijgen de deelnemers informatie over de verschillende mogelijkheden en worden ze ‘gematcht’ op basis van beschikbare plekken en voorkeur. Noordam: “Hoe beter we ze voorlichten over hun rechten, plichten en verantwoordelijkheden voordat ze een keuze maken, hoe rationeler dat besluit.”   

Een aantal deelnemers dat na de NWT weer terug gaat naar hun baan of studie worden daar als ambassadeur ingezet. Zij beantwoorden vragen van hun collega’s of medestudenten. Noordam: “Dat is natuurlijk veel sterker dan dat we er iemand naartoe sturen die niemand kent. We komen zo echt in de haarvaten van de samenleving.” 

Noordam roept de organisatie op om zich aan te passen aan de doelgroep en aan deze vorm van instroom. “Als we dat niet doen, dan gaan we de gewenste groei niet realiseren. Als Defensie meedoen aan de NWT wordt soms gezien als een keuze. Dat is het niet. Het is een consequentie van onze groeiambitie. Dat er weerstand is tegen verandering hoort bij grote organisaties. Uiteindelijk kun je die verandering alleen maar bewerkstelligen door resultaat aan te tonen. Daarom ben ik blij dat we zo snel en zonder theoretische plannen zijn begonnen. We maken elke lichting weer een stukje beter. Dat trekt anderen misschien over de streep.”