Voor de derde keer op missie in Litouwen
kapitein Joris van Duin
adjudant Eva Klijn
Drie militairen vertellen over hun drie uitzendingen in Litouwen
Al bijna tien jaar stuurt Nederland militairen op missie naar Litouwen. Een handvol zit er nu al voor de derde keer. Ondanks dat aan de uitzending geen veteranen-status kleeft, zou je hen officieus haast de titel Litouwen-veteraan kunnen geven. Zij hebben niet alleen de missie, maar ook het land Litouwen door de jaren heen zien veranderen.
‘Met veertien vrouwen op een zevenpersoonskamer’
Korporaal-1 Annika (rotaties 1, 11 en 19): “De eerste rotatie in Litouwen, 2017… Veel was toen onduidelijk. We wisten pas kort van tevoren dat we erheen gingen. Wat we er gingen doen? Geen idee. Hoe de kazerne eruit zag, waar we sliepen, onze werkgebouwen? Er waren nog geen foto’s van.”
“Nu hebben een mooie loods met stellages. Nogal belangrijk in mijn werk: hier op het cluster verwerken we alle vracht van en naar Nederland, op brandstof en munitie na. Zie het als een soort interne winkel. We hebben hier een mooi zithoekje. Eenheden komen hier ‘shoppen’ of gewoon een kop koffie halen. Het lijkt hier soms net een buurthuis.”
Annika in 2017 met het rotatiebord van de eerste Litouwen-lichting die toen nog Enhanced Forward Presence heette.
“Maar in 2017 was dit er allemaal nog niet. We kregen toen een hoekje in een bezette loods. Alles moesten we toen lenen. Heftruck nodig? Dan moest ik eerst met certificaatjes bewijzen dat ik erop kon rijden. Ook kamp Pabrade zag er toen heel anders uit. Daar was nog helemaal niks. We gebruikten een waterzuiveringsinstallatie om te douchen. Grappig om te zien.”
“Toen we aankwamen in Rukla… Ik vergeet het nooit meer. We kwamen binnen en de Duitsers zeiden: ‘Wat kom je hier doen?’ Dit is onze kamer. ‘Echt niet!’ Uiteindelijk deelden we er een met de Nederlandse vrouwen: veertien vrouwen op een zevenpersoonskamer. Nou, dat was natuurlijk geen feest. Mijn poncho hing ik rondom mijn stapelbed om wat privacy te houden.”
'Mijn poncho hing ik rondom mijn stapelbed om wat privacy te houden'
“Het verschil met nu is gigantisch. De kazerne ziet er goed uit. Tien jaar geleden stonden er nog stenen muren omheen waar je door de gaten heen naar binnen kon komen. Het dorpje hier, Rukla, is echt opgeknapt.”
“We hebben nu wat meer ruimte om iets van het land te zien. Zo ga ik regelmatig mee met activiteiten die de battlegroup organiseert om de band met de bevolking te verbeteren. Ik kom zo op plekken waar ik anders niet zou zijn geweest.”
“En wat nu ook echt heel anders is, waar we zelf op vooruit zijn gegaan: ik zocht laatst de loonstrookjes op van mijn eerste uitzending hier in Litouwen: de uitzendtoelage…”
De verschillen tussen de eerste en huidige negentiende rotatie in Litouwen zijn volgens Annika levensgroot.
‘Ineens stonden we bij een boer in de wei’
Sergeant-1 Frank (rotaties 1, 11 en 19): “Als opvolgend pelotonscommandant ben ik verantwoordelijk voor het opleiden en trainen van het peloton. Dat doe ik vooral bij ‘bereden’, de mannen en vrouwen die als bemanning in de CV90 hun werk doen.”
“De eerste keer Litouwen had echt zijn charme. Het multinationale bataljon viel toen nog onder de Litouwse Iron Wolf Brigade. We wisten niet zo goed wat we konden verwachten van de grootste oefening in die periode, maar die werd dus ‘in de strook’ gehouden. Buiten de oefenterreinen, gewoon in het land. Zoals het gevecht in het echt ook zou worden gevoerd.”
Voor het thuisfront is erkenning voor de uitzending in Litouwen belangrijk, vindt Frank.
“Moesten we kilometers verplaatsen om nieuwe posities in te nemen. En stonden we ineens bij een boer in de wei, onze 360 (verdediging red.) te regelen. Dat was fantastisch en kan je je je nu haast niet meer indenken. We reden met stalen tracks (rupsbanden, red.) en daar kunnen wegen van kapotgaan. Dus ik kan me voorstellen dat ze hebben gezegd: die oefeningen houden we vanaf nu alleen nog op oefenterreinen. Veiliger is dat natuurlijk ook, al is het nu weer jammer dat we op een postzegel trainen.”
‘Mijn dochter hield in haar klas een spreekbeurt over de missie in Litouwen’
“Thuis heb ik een vrouw en een dochter. Zij is tien jaar oud, dus ze heeft al mijn Litouwen-uitzendingen meegemaakt. Voor ik hierheen ging, hield ze een spreekbeurt in haar klas over de missie. Ik stond daar in mijn uniform op het schoolplein. Die kinderen groetten allemaal en mijn dochter was helemaal trots. Dat vond ik fantastisch.”
“Mij maakt het persoonlijk niet zoveel uit dat er geen veteranenstatus aan ‘Litouwen’ vasthangt. Ik heb er geen mening over. We zijn steeds een half jaar weg en op de mensen die je thuis achterlaat heeft dat veel impact.”
“We zijn hier om Rusland af te schrikken en Litouwen te verdedigen als dat nodig is. Om dat te kunnen, oefenen we heel veel. Maar om thuis nou te zeggen dat we hier een half jaar oefenen… Daarom denk ik dat het voor het thuisfront wel belangrijk is dat hier een bepaalde erkenning voor is.”
Missie in Litouwen
Nederland levert al sinds 2017 zo’n 270 militairen aan de missie in Litouwen. Zij maken deel uit van de Multinational Battle Group Lithuania, waarmee de NAVO Rusland afschrikt. Ook stelt het bondgenootschap hiermee de Litouwse bevolking gerust.
Daarnaast is de NAVO bij een aanval in staat Litouwen te verdedigen. 43 Gemechaniseerde Brigade levert momenteel het gros van de Nederlandse bijdrage.
‘En toen kwam de uitbraak..’
Korporaal-1 Gerco (rotaties 8, 15 en 19): “Als er een stekker of verbinding aan vast zit, dan zorgen wij dat het werkt en blijft werken. Als medewerkers van de helpdesk zijn wij eigenlijk de Ziggo of KPN van Defensie. Zo leg ik dat eigenlijk altijd uit.”
“Mijn eerste keer hier in Litouwen maakte de meeste indruk. Dat was in 2020. De voorbereidingen liepen helemaal anders, vanwege het coronavirus. Alle opleidingen werden afgezegd, maar wij moesten hier in het gebied wél al technische dingen doen.”
“Voor we naar Litouwen vlogen, moesten we ruim twee weken in quarantaine op de kazerne in Oirschot. Alles was helemaal afgezet met hekken en containers. Onze spullen waren al naar Litouwen verscheept, dus we hadden alleen handbagage bij ons. Er was geen dagprogramma, je zat eigenlijk opgesloten. Zit in je kamer en vermaakt u.”
Aan ‘corona-rotatie’ 2020-02 denkt Gerco niet heel graag terug.
“Van Litouwen heb ik toen weinig gezien. Je mondkapje moest je overal dragen, ook buiten. Je mocht de kazerne in principe niet af. Ik had een speciale kaart en mocht soms naar buiten om simkaarten te kopen. Maar verder mocht je nergens heen, geen boodschappen doen, nergens een hapje eten.”
“Elke ochtend kwam een collega van de geneeskundige dienst onze kamer op. Die scande dan je temperatuur. ‘En onthoud: mondkapje is verplicht’, zei hij steeds.”
“En toen kwam de uitbraak. Een Duitser liep mijn kantoor binnen en zei: ‘Je moet naar je kamer’. Zaten alle militairen in quarantaine op hun kamer en je mocht er niet meer af. De eerste week heb ik van mijn noodrantsoen geleefd. Daarna kregen we te eten uit die warmhoud-bakken van de kantine.”
‘Ik heb nu veel meer van Litouwen gezien dan de vorige keren’
“Duitsers liepen wacht om te checken of iedereen wel binnen bleef. Stiekem rookten we dan uit onze ramen. Naar de badkamer of wc? Dan deed je je mondkapje op, moest je alles desinfecteren en weer terug.”
“We hebben daar drie weken in quarantaine gezeten. Maar voor mijn gevoel waren dat er wel zes. De muren kwamen toen op me af. Je kunt je op een gegeven moment niet meer vermaken. We mochten ook niet naar buiten om bijvoorbeeld individueel te sporten.”
“Hoe anders is het nu. Dit is veruit de mooiste rotatie. Ik heb nu veel meer van Litouwen gezien dan de vorige keren. Het tofste dat we hebben gedaan is Koningsdag vieren op de residentie van de ambassade in Vilnius. Dat had ik me in 2020 echt niet kunnen voorstellen.”
De CV90 (links) is een van de pantservoertuigen waar in Litouwen gebruik van wordt gemaakt.
