Jopke Rozenberg-Van Lisdonk en kapitein Arjen de Boer
sergeant-majoor Jan Dijkstra, korporaal 1 Eljoênaï Ranoe, sergeant 1 Mertijn Nelissen en archief Mediacentrum Defensie (MCD)
Luchtlandingsoefening trekt steeds meer Europese landen
Falcon Leap, de grootste luchtlandingsoefening van Europa, is in volle gang. Elk jaar is er wel iets nieuws te ontdekken. De Defensiekrant zocht uit wat dat dit jaar is.
Twaalf transportvliegtuigen en honderden parachutisten uit twaalf landen. De trouwe defensievolger weet dan al wat er aan de hand is: Falcon Leap is weer begonnen. Van 7 tot met 19 september wordt in Nederland en België op grote schaal het droppen van vracht en Rode Baretten getraind. 11 Luchtmobiele Brigade (11 LMB) organiseert de oefening in samenwerking met het Air Mobility Command (AMC) van de luchtmacht en de Defensie Paraschool (DPS).
Falcon Leap biedt bondgenoten de kans om intensief met elkaar te trainen en elkaars materieel en procedures te leren kennen.
“We zien dat de oefening steeds meer Europese landen trekt”, vertelt luitenant-kolonel Harry van Riessen, hoofd Operaties bij 11 LMB. “Dat is interessant en mooi, want zo creëren we onderling steeds meer vertrouwen. Ook moet je het durven. Want we springen uit elkaars vliegtuigen, met elkaars spullen. Dat doen we niet elke dag, maar is wel nodig in onze voorbereiding op een grootschalig conflict. Het trainen van wat we interoperabiliteit noemen, is essentieel en daar is Falcon Leap een perfecte gelegenheid voor.”
De Zweedse luchtmacht doet voor het eerst mee aan Falcon Leap. De relatief nieuwe NAVO-bondgenoot stuurde een Hercules-transportvliegtuig.
Zweden doet mee
Nieuw deze editie is de deelname van Zweden. Het Scandinavische land is in 2024 toegetreden tot de NAVO, vanwege de toenemende Russische dreiging. Daarom stuurt Försvarsmakten, zoals de Zweedse krijgsmacht wordt genoemd, nu een C-130 Hercules-transportvliegtuig plus bemanning naar Falcon Leap. Hier kunnen ze bijvoorbeeld trainen in het laagvliegen boven een relatief dichtbevolkt gebied als Nederland. Net wat anders dan de uitgestrekte bossen van Zweden. “Al is hun rol nu nog beperkt”, schetst Harry van Riessen. “Ze draaien vooral mee om te zien hoe alles werkt, welk papierwerk er nodig is, hoe sommige tactieken en procedures werken. Maar ze doen ook al echt mee, bijvoorbeeld door para’s en goederen te droppen.”
Portugal brengt een Embraer C-390 in tijdens Falcon Leap. Dit is interessant voor Nederland, aangezien de luchtmacht eind volgend jaar ook met deze kisten gaat vliegen.
Embraer C-390
Bijzonder deze editie is het ‘werkbezoek’ van een Embraer C-390-transportvliegtuig van de Portugese luchtmacht. Het is een soort kennismaking voor de collega’s van de lucht- en landmacht, omdat precies dit type toestel is aangeschaft om vanaf volgend jaar de C-130 te vervangen. Nederland verwacht de eerste C-390 eind 2027 te ontvangen.
De Portugese C-390 dropt tijdens Falcon Leap goederen en parachutisten, en uiteraard kijken de Nederlanders nauwlettend mee. Techneut sergeant-majoor Roy: “In Portugal hebben wij alleen nog hangaartrainingen gehad op het gebied van techniek. Nu kunnen we trainen in een operationele setting. Daar leren we veel van: wat nemen de Portugezen mee aan mensen, gereedschappen, reserve-onderdelen?”
Oud en nieuw naast elkaar. De C-390 (rechts) wordt de vervanger van het oude, vertrouwde werkpaard, de C-130. Het grootste verschil is duidelijk zichtbaar. De nieuwe kist heeft straalmotoren in plaats van propellers.
“Tijdens Falcon Leap leren we met de Portugezen wat het toestel kan in complexe omstandigheden”, zegt Hoofd transitieteam C-390 luitenant-kolonel Darryl ‘Diesel’ Jongebreur, die zelf ook C-390 vlieger wordt. “We vliegen bijvoorbeeld ook een keer een joint operatie met Nederlandse F-35’s, waarbij wij Rode Baretten aan boord hebben van de C-390. In dit dreigingsplaatje moeten we 'teamen' met F-35’s en dat is een interessante opdracht.”
Een Joint Precision Airdrop System (JPADS) is een bijzonder parachutesysteem. Dankzij een GPS-module kan de lading zeer precies worden gedropt. Dit systeem is eerder ingezet bij de hulpvluchten boven Gaza.
JPADS
Defensie is de koning van afkortingen, dat laat het tussenkopje wel zien. JPADS kan met een beetje fantasie van alles betekenen, maar in dit geval staat het voor een geavanceerd soort parachute. Volledig uitgeschreven hoort er Joint Precision Airdrop System te staan. Dit is een parachutesysteem van Amerikaanse makelij dat met een GPS-module kleine en grotere ladingen heel nauwkeurig naar een bepaalde locatie kan sturen. Een groot voordeel is dat de luchtmacht niet boven de dropzone hoeft te vliegen, maar de lading op afstand en grote hoogte kan droppen.
Het is de eerste keer dat deze ‘chutes’ worden ingezet tijdens Falcon Leap. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het AMC en de Defensie Paraschool, die de JPADS in beheer heeft. Meerdere avonden werden enkele JPADS gedropt boven het oefenterrein de Marnewaard. Het is overigens niet de eerste keer dat Defensie deze capaciteiten inzet. Tijdens de hulpvluchten boven Gaza in 2024 en 2025 zijn deze systemen gebruikt om voedsel en andere hulpgoederen op de goede plek te krijgen.
Een beeld zegt het helemaal. Bij een tandemsprong springt een para met nóg een persoon aan zich ‘vastgeketend’.
Tandemsprong
Ook nieuw voor 11 Luchtmobiele Brigade is de mogelijkheid om tandemoperaties uit te voeren, schetst luitenant-kolonel Van Riessen. Dus een para die springt met een persoon aan zich ‘vastgeplakt’. Deze capaciteit is nu ook belegd bij de pathfinders van 11 LMB. Dit zijn speciaal opgeleide verkenners, die als eerste ergens landen, om de dropzone voor de hoofdmacht voor te bereiden en beveiligen. “Afgelopen week is een Nederlandse pathfinder afgesprongen met een Engelse JTAC’er, een Joint Tactical Air Controller. Dat was pas de tweede keer in een tactisch scenario”, aldus Van Riessen. Zo kunnen onze pathfinders extra mankracht/capaciteiten meenemen.
Archieffoto van de herdenkingssprongen van Falcon Leap 2025. Op de laatste dag van de oefening springen honderden internationale para’s ter herdenking aan operatie Market Garden (1944).
Volgende week
De eerste week van Falcon Leap zit er bijna op, maar de oefening duurt nog een week. “Afgelopen week trainden we onze tactische scenario’s vooral met de Polen en Fransen. Dit is van grote meerwaarde voor de gereedstelling van de Airborne-capaciteiten van 11 Luchtmobiele Brigade”, zegt Van Riessen. “Komend weekend komen er echter Airborne-eenheden van nog acht landen.” Dan groeit het aantal deelnemende militairen tot 1.600, van wie negenhonderd parachutisten.
Het vertrouwde slotstuk van Falcon Leap is eind volgende week de sprong van honderden para’s ter herdenking aan de operatie Market Garden van 1944. Dit geallieerde offensief is tot op heden de grootste luchtlandingsoperatie ooit. “Maar eerst gaan we komende week nog aan cross parachuting doen”, legt de luitenant-kolonel uit. “Dus springen met elkaars parachutes, uit elkaars vliegtuigen, met andere jumpmasters, etc. Dit verbindt, geeft vertrouwen en we leren ervan.”
