Achter de schermen… 

De Koninklijke Marechaussee maakt sinds 2024 deel uit van de infobox Crimineel en Onverklaarbaar Vermogen, ofwel iCOV. Zestien overheidsinstanties en toezichthouders, waaronder de FIOD, de Douane, de Belastingdienst en de politie zijn hier lid van. Alle aangesloten organisaties kunnen rapportages opvragen, op basis van gegevens die ze gezamenlijk inbrengen. Daarmee bestrijden ze onder meer witwassen, fraude en belastingontduiking. “Onze rapportages bieden een financieel totaalplaatje van een verdachte.” 

Ja, iCOV kan van iedere Nederlander een breed financieel plaatje creëren. Van salaris en vastgoedbezit tot financiële relaties en banktegoeden. Tegelijkertijd: nee, een marechaussee die tijdens een controle stuit op 15.000 euro, kan niet snel even inloggen bij iCOV en de financiële handel en wandel van die persoon nagaan. Privacy is uiteraard een groot goed en binnen elke organisatie die aangesloten is bij iCOV is slechts een x-aantal mensen bevoegd een rapportage-aanvraag in te dienen. “Daarbij moet de overtreding aan een aantal drempelvoorwaarden voldoen. Er moet bijvoorbeeld een minimale boete van vijfduizend euro of gevangenisstraf van minimaal vier jaar op staan”, vertelt Ramon. De oud-wachtmeester is tegenwoordig als burger werkzaam bij de Marechaussee en geplaatst bij iCOV.  

iCOV en de Marechaussee 

Zestien opsporings- en toezichthoudende organisaties zijn aangesloten bij iCOV: De Belastingdienst, de Dienst Toeslagen, de Douane, de Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst, de Inlichtingen en Opsporingsdienst van de Inspectie Leefomgeving en Transport, de politie, de Financial Intelligence Unit Nederland, de Nederlandse Arbeidsinspectie, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit divisie Inlichtingen- en Opsporingsdienst, De Nederlandse Bank, de Autoriteit Consument en Markt,  het Centraal Justitieel Incassobureau, de Autoriteit Financiële Markten, de Rijksrecherche en het Openbaar Ministerie. Naast mensen en middelen, wordt ieder lid ook geacht data te leveren. De Marechaussee doet dat als nieuw lid nu nog niet, maar gaat dat wel doen. 

Voordeel van samenwerking 

Elf jaar na de oprichting van iCOV trad in 2024 ook de Koninklijke Marechaussee toe tot het samenwerkingsverband. “Dat proces heeft zo’n zeven jaar geduurd”, legt Ramon uit. “Er zaten de nodige haken en ogen aan om een wettelijke basis te creëren die de juridische en bestuurlijke randvoorwaarden dekt. Maar inmiddels hebben we dat en werken we samen op het gebied van gegevensuitwisseling.” Dat resulteerde onder andere in de detachering van Ramon bij iCOV.  

De aansluiting bij deze organisatie stelt de Marechaussee onder meer in staat gerichter onderzoek te doen naar onverklaarbaar vermogen onder meer in het kader van grensoverschrijdende criminaliteit, mensensmokkel en witwassen. Ramon: “Stel, iemand verklaart een kapperszaak te hebben die heel goed loopt. Dat is volgens hem de reden dat hij een dure auto kan kopen. Dat kan dan ontkracht worden door een iCOV-rapportage. Dan zien we bijvoorbeeld dat die zaak een jaar geleden gestart is met nieuw geld. Daar kunnen we op doorvragen.”

Niet onbelangrijk: het kan natuurlijk net zo goed zijn dat die kapperszaak begonnen is met een erfenis. En die zaak kan natuurlijk enorm succesvol zijn. Ofwel, een onderzoek met een iCOV-rapportage kan ook iemands verhaal bevestigen. Ramon: “Absoluut. We zijn er niet alleen maar om iemands ongelijk te bewijzen. Onze intel kan ook bevestigen dat het klopt wat iemand zegt.” 

Aanvraag doen 

Ieder lid van iCOV moet mensen en middelen leveren, vertelt Ramon. “Dat gebeurt naar rato. De Belastingdienst is een grotere partij dus die levert meer mensen. De Marechaussee is wat kleiner en daarom ben alleen ik hier namens die organisatie.” Gevraagd naar wat zijn werkzaamheden precies zijn, antwoordt Ramon nuchter: “Om het helemaal plat te slaan: ik maak rapportages voor klanten.”

Die ‘klanten’ zijn leden van het samenwerkingsverband. Bij iedere organisatie is een beperkt aantal mensen met een iCOV-account die aanvragen kunnen indienen. “Er wordt eerst aan de voorkant gecontroleerd of zo’n aanvraag aan alle voorwaarden voldoet en daarna komt deze bij ons binnen. Ik behandel de aanvragen en check of ze correct zijn, of er een vordering bij zit en wat de reden van de aanvraag is. Het maakt niet zoveel uit of de aanvraag wordt gedaan door de politie, de Douane of een andere aangesloten organisatie. Elke iCOV-medewerker kan elke aanvraag in behandeling nemen. Wel is het zo dat alle aanvragen vanuit de Marechaussee logischerwijs automatisch bij mij terecht komen.”  

Types rapportage 

In principe kunnen er drie soorten rapportages worden opgevraagd: 
iRVI: in deze Vermogen- en Inkomstenrapportages komt het vermogen van een persoon of bedrijf terug. Van NAW-gegevens tot banktegoeden en winstcijfers. Kortom, een totaaloverzicht van de financiële situatie van een persoon of bedrijf.   

iRR: Rapportage Relaties, ook wel relatiescan genoemd. Hier komen eerstelijns familieleden in beeld, maar ook (ex-)partners en mensen waarmee de persoon een zakelijke relatie heeft, bijvoorbeeld werkgevers en andere recente arbeidsrelaties. Ook andere zakelijke relaties, zoals bestuursfuncties of aandeelhouderschappen, kunnen in beeld komen.  

iRR-C: met deze iCOV Rapportage Relaties Concern kunnen snel complexe bedrijfsstructuren ontrafeld worden. Een overzichtelijk schema waarin concernrelaties worden weergegeven en wat laat zien hoe het concern is opgebouwd en uit welke bv’s, nv’s, cv’s, firma’s of stichtingen het bestaat. Aanvragers kunnen de cijfers en de samenhang ervan zien. 

Alles op één plek 

iCOV is wat dat betreft een ‘one-stop-shop’ voor de aangesloten diensten. Voorheen moest men voor bepaalde informatie naar de FIOD, voor andere gegevens naar de Douane, dan weer naar de politie. Nu is alles op één plek te vinden. Rapportages worden veelal automatisch gegenereerd, maar Ramon en z’n collega’s fungeren als poortwachters én als ondersteuning. Want de hoeveelheid informatie kan overweldigend zijn. “Daarom kijken we naar wat de klant precies zoekt en waar het om gaat. Is het een vooronderzoek, gaat het om witwassen of zit het meer in het strafrechtelijke? Door dat soort informatie uit te pluizen, kan ik voor de aanvrager de kluwen wol aan informatie al enigszins ontrafelen. Zo gooien we niet een bult informatie over de schutting.” 

Dwarsverbanden zien 

Een ander groot voordeel van de brede samenwerking is dat onderzoekers in één oogopslag ook dwarsverbanden kunnen zien. “Het is niet zo dat elk lid toegang heeft tot alle informatie. Iemand van de Autoriteit Consument en Markt kan niet de informatie krijgen van de politie. Iedereen ziet wat hij of zij wettelijk mag zien. De Marechaussee heeft bijvoorbeeld wel toegang tot de informatie van de politie en de Belastingdienst. Zo kan je tegelijkertijd zien of iemand veel bedrijfjes opricht en weer failliet gaat én naast eventuele verdachte transacties zie je ook of er al veroordelingen zijn. Je krijgt een compleet, overzichtelijk beeld van iemand. Al met al levert dit enorm veel tijdswinst op.”