‘Je voegt echt de daad bij het woord’

Er verandert veel en ook weer niet. Deze Cruijffiaanse uitspraak slaat op het ondertekenen van het convenant Grensoverschrijdend Politie Team (GPT), dat eind vorige maand plaatsvond in Zevenaar. Met deze overeenkomst bestendigen de Koninklijke Marechaussee, Nationale Politie, Bundespolizei en Landespolizei Nordrhein-Westfalen hun samenwerking. Een belangrijke stap in de strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit.

Laten we bij het begin beginnen. De juridische basis voor het Grensoverschrijdend Politie Team (GPT) stamt uit 2005, als het Verdrag van Enschede wordt ondertekend. Het idee achter dit verdrag is dat er geen grenzen zijn als het om criminaliteit gaat en dat Nederlandse en Duitse dienders gebruikmaken van elkaars informatie en bevoegdheden, maar ook mogen optreden op het grondgebied van de ander. Inmiddels zijn er vijf GPT’s; in Bad Nieuweschans, Bad Bentheim, Zevenaar, Venlo en Beek (Limburg).

Operationele afspraken borgen

De snelle rekenaar weet dat er dus al 21 jaar sprake is van een intensieve samenwerking. Waarom dan nu dit convenant? “Met de ondertekening borgen we de operationele afspraken”, legt adviseur Grens van het Landelijk Tactisch Commando (LTC) kapitein Rolf uit. “We leggen vast hoe we eigenlijk al jaren werken en tonen commitment naar alle partijen. Vanuit die hoedanigheid is het zeker meer dan alleen een formaliteit. Voor onze werkzaamheden verandert er verder niks, al hebben we het leidinggevende aspect wel beter vormgegeven. Eens in de vier jaar vaardigt iedere partner voortaan een teamleider af.”

Hetzelfde niveau

Iemand die hier nauw bij betrokken is, is Jelle, hoofd Sectie Operationele Ondersteuning (SOO) Limburg. Hij is namelijk de leidinggevende van deze toekomstige teamleider. “Deze uitwisseling stelt ons in de gelegenheid om samen afspraken te maken over waar we de focus de komende periode op leggen, wat we willen bereiken met de operatie en wat we verwachten van de jongens en meiden op straat. Zo kun je veel beter sturen op de uitvoering en je integreert meer met de partners, want dat missen we soms nog wel. Nu zie je bijvoorbeeld vanuit de politie een functionaris op een bepaalde positie zitten die wij niet hebben, straks zet je daar iemand tegenover die op hetzelfde niveau zit en daarmee levelt. Er zijn altijd dingen die nog beter kunnen, maar ik denk dat we met dit convenant een juiste stap zetten.”

Bevoegdheid vergroten

Eén van de punten die nog op de wensenlijst staat is het vergroten van de bevoegdheid van de Marechaussee aan de binnengrenzen. Het gebrek daaraan speelt criminelen te vaak in de kaart, constateert Rolf. “Onze focus ligt vooral op irregulier verblijf, mensensmokkel en fraude met reis- en identiteitsdocumenten. De selectie van een voertuig of een persoon die de grens overkomt, vindt plaats op basis van de Vreemdelingenwet. Daarin zien we ruimte om andere bevoegdheden te gebruiken. Bovendien worden we nog te vaak uitgespeeld door onze eigen verzuiling. Want als je kijkt naar een mensensmokkelnetwerk; die gebruiken criminelen daarnaast voor drugs- of voertuigcriminaliteit. Alle netwerken raken elkaar.”

Douane en België

Een partij die hierbij nog wel eens heel nuttig kan zijn, is de Douane, waarmee in het verleden al sprake was van een sterk partnerschap. Rolf: “We willen die samenwerking echt weer oppakken. Voor ons werkt het bijvoorbeeld beperkend dat wij zijn gebonden aan indicatoren om een voertuig in te mogen. Collega’s van de Douane kunnen daarentegen veel eenvoudiger een vrachtwagen controleren. Doordat wij door onze wetgeving niet zo snel tot zulke controles komen, brengen zij expertise mee die bij ons ontbreekt. Met hen aan boord kun je veel sneller handelen.” Ook de Belgische politiecollega’s zou Rolf graag ‘aan boord hebben’. Alhoewel dat nog toekomstmuziek is. “We voeren gesprekken met de Belgische overheid. Het politiebestel in België is gedecentraliseerd en dat maakt de samenwerking voor nu moeilijk. We zijn aan het kijken welke mogelijkheden we daar hebben.”

Luguber

Er is dus zeker nog wat te wensen voor de Marechaussee, maar in de afgelopen 21 jaar bewezen de vijf GPT’s verschillende keren hun meerwaarde. Of het nou ging om drugscriminaliteit, mensensmokkel of heel andere zaken. “Begin dit jaar hadden we een hele lugubere casus (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) toen collega’s gestolen urnen en grafgoederen aantroffen in een voertuig dat uit Duitsland kwam”, vertelt Jelle. “Dat was een treurig verhaal. Maar we staan aan de grens om ook dit soort zaken aan te pakken. Gisteren troffen we bij een reguliere controle van een voertuig een persoon zonder Europese verblijfstatus aan die iemand meevoerde die hij niet kende. Hierbij bleek sprake te zijn mensensmokkel. Criminaliteit stopt nou eenmaal niet bij de grens, zo zie je maar weer.” Rolf: “De GPT’s zijn een internationale verankering van je politieoperatie. Afspraken uit het Verdrag van Enschede zien we live terug in de samenwerking van de collega’s op straat. Dat is schitterend om te ervaren. Met de GPT’s voeg je echt de daad bij het woord.”