Stijn Jaspers
Sergeant-majoor Aaron Zwaal
COMMIT en Hexonia: meer dan standaard klant-leveranciersrelatie
Militairen krijgen hun nieuwe gevechtskleding vanaf begin 2027, in plaats vanaf september 2026. Ondanks deze verschuiving draait de productie bij de Duitse leverancier Hexonia in Nettetal op volle toeren. Het Defensie Operationeel Kleding Systeem (DOKS) vervangt het huidige assortiment van de krijgsmacht. Materieelgezien kreeg een rondleiding en zag het wassen, drogen en controleren met eigen ogen. Wat opvalt is de samenwerking tussen het Commando Materieel en IT (COMMIT) en Hexonia. Dit is geen standaard klant-leveranciersrelatie.
“Het extreem warme weer zorgde deze zomer voor problemen met de stroom bij de fabriek in Tunesië waar Hexonia mee samenwerkt. Deze kon daardoor een tijd niet produceren”, zegt Franco Achtien, projectleider DOKS van het Commando Materieel en IT (COMMIT).
Belangrijke kledingstukken, zoals de gevechtsjas en de gevechtsbroek, kwamen hierdoor niet binnen. In overleg met de defensieonderdelen is daarom besloten de uitgifte van DOKS pas te starten als de basispakketten voor de militairen compleet zijn. Dit voorkomt dat militairen kleding op nalevering krijgen.
“Als de uitgifte straks start, ontvangen in de eerste fase 1.500 militairen per maand hun nieuwe uitrusting. Daarna worden dit er 2.500. Met het oog op de groei van de krijgsmacht, is voor 64.000 militairen een kledingpakket besteld. En het is een kwalitatief hoogwaardig pakket. Dat moet ook, want gevechtskleding is de eerste lijn van verdediging van elke militair.”
Franco is naast projectleider DOKS ook reservist en zal de nieuwe gevechtskleding in de toekomst dus ook zelf dragen.
Nieuwe dependance
De voorraad nieuwe gevechtskleding wordt wel al aangelegd om straks met de uitgifte te kunnen starten. Dat gebeurt in Nieuwegein, waar de nieuwe dependance van het Kleding- en Persoonsgebonden Uitrustingsbedrijf (KPU-bedrijf) van COMMIT medio juli officieel opende. De chauffeurs van Hexonia weten deze locatie inmiddels goed te vinden om ladingen af te leveren. Medewerkers van de marine kunnen straks in Den Helder terecht voor hun kleding.
“Kleding is emotie”, zegt Sebastiaan, Sales Lead Netherlands van Hexonia. “Militairen zijn terecht altijd kritisch over kleding en uitrustig. Maar ik denk dat ze straks blij verrast zijn.”
Strategisch partnerschap
Dat de relatie tussen COMMIT en Hexonia meer is dan een standaard klant-leveranciersrelatie wordt tijdens de rondleiding door de productiefaciliteiten snel duidelijk. In het magazijn werkt een kwaliteitscontroleur van het KPU-bedrijf zij aan zij met controleurs van Hexonia (zie kader verderop). En als Sebastiaan, Sales Lead Netherlands van Hexonia, vertelt hoe de kleding tot stand is gekomen, wordt ook duidelijk dat Defensie niet even is komen ‘winkelen’ bij de Duitse leverancier.
We zitten nu op versie drie van de kleding
“De nieuwe gevechtskleding is ontwikkeld dankzij intensieve samenwerking tussen ons, COMMIT, TNO en de eindgebruikers”, vertelt hij. De sales lead heeft zelf twintig jaar ervaring bij de Koninklijke Landmacht en werkte daarna bij Thales. “Ik ging eerst met raketten bij Defensie langs. Nu met onderbroeken”, grapt hij. “Maar dit is de kleding die ik zelf dolgraag had gedragen tijdens mijn operationele verleden. Het zit als gegoten, is geschikt voor alle weersomstandigheden en super functioneel dankzij slimme vakjes en ritsjes.”
Testen en verbeteren
Tijdens omvangrijke operationele testen, die in totaal een jaar duurden, is de kleding door militairen uit alle operationele commando’s getest. Militairen droegen de kledingstukken tijdens oefeningen, op kazernes, tijdens missies en op kantoor. “Elke test leverde nieuwe inzichten op. We zitten nu op versie drie van de kleding”, vertelt Sebastiaan. “Zo gaven testers van de marechaussee aan dat zij liever ingenaaide elleboogbeschermers willen, in plaats van losse beschermers. En het haakje onderaan de broekspijp, bedoeld om de pijp aan de schoen vast te maken, is in een klein vakje weggewerkt. Waarom? Testers gaven aan dat als je het haakje niet gebruikt, je ook niet wilt blijven haken aan iets anders.”
Hexonia levert al jaren aan de Duitse krijgsmacht
Prototype
Dat doorontwikkelen op basis van tests en feedback, daarin schuilt volgens Franco de kracht van de Duitse leverancier. “Hexonia levert al jaren aan de Duitse krijgsmacht. Ze hebben net een nieuw meerjarig contract afgesloten voor honderdduizenden kledingstukken”, vertelt de projectleider DOKS terwijl hij in de ruimte staat waar prototypes worden gemaakt. “Voor elk los onderdeel - een rits, broekzak of kraag - is hier een aparte specialist. En omdat ze van één prototype eerst tien of twintig stuks maken om te testen, kunnen we samen kortcyclisch werken. Dat maakt het mogelijk om tot de dag van de massaproductie te innoveren.”
Hexonia heeft een speciale ruimte waar voor elk onderdeel van de gevechtskleding een prototype kan worden gemaakt. Handig voor testen en kortcyclische doorontwikkeling.
Wassen, drogen en controleren
Tijdens de rondleiding door de productiefaciliteiten van Hexonia komt ook het proces van wassen, drogen en controleren stap voor stap aan bod. Het wassen van de stof voor de gevechtskleding is niet alleen bedoeld om ‘spinolie’, dat tijdens het spinnen van garen wordt gebruikt, te verwijderen. Tijdens het wassen krimpt de stof op gecontroleerde wijze voordat deze wordt gesneden en tot kledingstukken wordt verwerkt. Dit zorgt ervoor dat de uitrusting haar vorm en maat behoudt wanneer de gebruiker deze zelf wast.
Rollen met stof worden gewassen, gedroogd en gecontroleerd. Dit alles gebeurt uiteraard op industriële wijze: snel en efficiënt.
Het drogen is een indrukwekkend proces. De stof wordt met een snelheid van 2.800 meter per minuut (168 kilometer per uur) door de droger van Hexonia gejaagd. De verdampingscapaciteit van de droger 'on steroids' is 1.400 kilogram aan vocht per uur. Het materiaal voelt kurkdroog en zijdezacht als het weer op de rol draait. Klaar voor verwerking tot comfortabele gevechtskleding.
De stof voelt kurkdroog en zijdezacht als het weer op de rol draait. Een controle op oneffenheden volgt.
Maar niet voor een state-of-the-art controle. Hiervoor wordt de stof door een machine geleid vol sensoren. Deze controleren op mogelijke oneffenheden in het materieel tot op het niveau van een horizontale en verticale draad. En dat is niet overdreven. Een draadje dat loszit, of het begin van een scheurtje, is echt een no-go tijdens inzet.
Afhankelijk van de leveringshoeveelheid wordt ongeveer tien procent van de kleding handmatig gecontroleerd
Wie: Isa
Wat: Systeemspecialist Operationele Kleding
Waar: KPU-bedrijf
“Ik maak deel uit van een team van KPU-collega’s dat elke week naar Hexonia in Duitsland afreist om kwaliteitscontroles uit te voeren. Afhankelijk van de leveringshoeveelheid wordt ongeveer tien procent van de kleding handmatig gecontroleerd op maten, gaten, vlekken en labelinformatie.
Dat is een ruime steekproef, conform de eisen in de kledingindustrie, om de kwaliteit van een levering te garanderen. COMMIT en Hexonia werken samen tijdens deze stap van de productie; waar de leverancier verantwoordelijk is voor de leverprestatie. Wij komen Hexonia dus niet controleren, maar wij werken met hun kwaliteitscontroleurs samen om de lat nóg hoger te leggen. Tijdens een controle heb ik van elk kledingstuk één golden sample dat honderd procent is goedgekeurd. Die leg ik naast het te controleren kledingstuk. Aan de hand van een checklist loop ik het item helemaal na.”
Hoofdtaak 1: militaire voorraad
Het nieuwe kledingpakket telt straks tientallen verschillende artikelen die op elkaar aansluiten. Zoals tussen- en onderlagen, regenkleding, windproofkleding, isolerende kleding en drie varianten combatkleding die in permetrine (beschermend tegen tekenbeten, red.) en non-permetrine beschikbaar zijn. Volgens projectleider Franco past deze ‘militaire voorraad’ bij het voorbereid zijn op een Hoofdtaak 1-scenario. “We moeten voorbereid zijn op een grootschalig conflict. Je weet niet waar en wanneer dat gebeurt. Dan moet elke militair zijn of haar spullen op de plank hebben liggen.”
Medewerkers van Hexonia werken aan de kleding voor de Nederlandse krijgsmacht. Om tot het beste product te komen, werd het DOKS meermaals aangepast.
Ook in dit scenario schuilt volgens de projectleider de toegevoegde waarde van Hexonia als strategisch partner: “Alles komt straks van één leverancier die vlak over de Nederlandse grens zit. Dat is belangrijk voor de instandhouding. Kledingstukken blijven beschikbaar en het logistieke proces is eenvoudiger. Je wilt tijdens crisis en conflict niet afhankelijk zijn van verschillende partijen.”
En dat die partij Hexonia is, lijkt een goede keuze. Maar de militairen hebben straks het laatste woord. Zit de nieuwe gevechtskleding comfortabel? Ook tijdens inzet? COMMIT en Hexonia zijn er in ieder geval zeker van.
De productiecapaciteit van Hexonia is enorm. Dat moet ook wel als leverancier van de Nederlandse en Duitse krijgsmacht. In deze productiehal wordt onder andere het ondergoed voor project DOKS gefabriceerd.