Nationale herdenking: “Weerbaarheid als daad, keuze en opdracht”
“In een wereld vol onrust, buigen wij vandaag voor even ons hoofd. Voor hen die vlogen, vochten en vielen. We blijven hun verhalen vertellen.” Dat waren de woorden van defensieminister Dilan Yeşilgöz-Zegerius. Ze sprak op 4 mei bij het Monument voor Gevallen Vliegers op de voormalige Vliegbasis Soesterberg.
De minister vertelde over vaandrig Matthijs Fisscher. Hij vloog in 1943 mee op een missie van de Nederlands-Indische luchtstrijdkrachten, vanuit Australië. Zijn vliegtuig werd neergeschoten boven de Timorzee. De piloot stierf. Fisscher was gewond, maar nam het stuur over. Hij maakte een noodlanding op zee. Daarna redde hij de bemanningsleden uit het water. 4 van hen overleefden het, 2 anderen niet.
Yeşilgöz noemde ook Diederik van Overbeek. Hij was 16 jaar oud toen de oorlog begon. Op een fiets vertrok hij vanuit Nederland, dwars door bezet Europa. Na een lange en gevaarlijke reis bereikte hij in 1943 Engeland. Daar werkte hij als monteur bij de Britse luchtmacht. Van Overbeek is nu 102 jaar oud. Zijn verhaal valt te lezen in de vrijdag verschenen Defensiekrant. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)
Deze verhalen illustreren volgens Yeşilgöz het belang van bondgenootschappen. Nederlandse F-35’s oefenden onlangs nog samen met Japan en de Verenigde Staten. Ook leverde Nederland F-16’s en simulatoren aan Oekraïne. “De vijand van toen, is een partner van nu”, aldus de minister. “Dat laat zien hoe belangrijk het is om te blijven investeren in relaties, vertrouwen en samenwerking. Zeker, Europa moet meer verantwoordelijkheid nemen voor de eigen veiligheid. Maar dat doen we niet alleen. Juist de combinatie van een sterker Europa en een hechte samenwerking met de Verenigde Staten maakt ons veiliger.”
Concentratiekamp
Commandant Lucht- en Ruimtestrijdkrachten luitenant-generaal André Steur herdacht de familie Van der Stok. Bob van der Stok vocht als jachtvlieger en ontsnapte uit een Duits krijgsgevangenkamp. Zijn broers Felix en Hans werkten in het verzet. Beiden werden gearresteerd en stierven in een concentratiekamp. Hun vader overleed aan de gevolgen van mishandeling door de bezetter.
“Als ik denk aan weerbaarheid, dan denk ik aan de familie Van der Stok”, aldus Steur. “Zij betaalden de hoogste prijs voor onze vrijheid.” Steur riep iedereen op om weerbaar te zijn. “Niet als woord, maar als daad, keuze en opdracht.”
Met een zogenoemde missing man formatie boven het monument zetten 4 F-35-gevechtsvliegtuigen de verhalen kracht bij. Daarbij verliet één van de toestellen de formatie. Die symboliseerde de gevallenen.
Andere herdenkingen
Ook op het Militair Ereveld Grebbeberg in Rhenen werd een herdenkingsplechtigheid gehouden. Die was voor alle militairen die sinds 10 mei 1940 wereldwijd zijn gesneuveld. Zij kwamen om tijdens hun inzet in naam van het Koninkrijk der Nederlanden of tijdens de uitvoering van de militaire dienst. Staatssecretaris Derk Boswijk vertegenwoordigde Defensie bij de herdenking. Commandant der Strijdkrachten generaal Onno Eichelsheim deed dat op het Nationaal Ereveld Loenen.
In de Litouwse hoofdstad Vilnius hielden de Nederlandse militairen van de Multinational Battlegroup 2 minuten stilte. “Om eer te bewijzen aan degenen die opkwamen voor onze vrijheden van vandaag”, aldus de Nederlandse ambassadeur Jack Twiss Quarles van Ufford. Hij sloeg een brug naar de huidige veiligheidssituatie, die volgens hem “een werkelijk gezamenlijke inspanning vereist”.
Yeşilgöz en Steur zien elkaar vanavond weer, bij het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam. Daar leggen Eichelsheim en de operationele commandanten een krans. Die is voor alle militairen en al het koopvaardijpersoneel, omgekomen in dienst van het Koninkrijk der Nederlanden. Zij vonden de dood tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.