365 dagen, 4 vlaggenschepen, 1 commando
KAP Arjen de Boer
Mediacentrum Defensie
Maritieme veiligheid bij Noord-Europa. Dit was tot halverwege vorige maand de insteek van een jaar lang Nederlandse commandovoering over de Standing NATO Maritime Group 1. Tijd voor een terugblik op een bijzondere inzet.
Voor Bas en Karlijn kan het verschil bijna niet groter zijn, vergeleken met een jaar geleden. Hun schip, het Luchtverdedigings en Commandofregat (LCF) Zr.Ms. Tromp, ligt nu voor groot onderhoud in de haven van Den Helder. Het kanon op de bak (het voordek) wordt vervangen, daar is een gapend gat te zien. In de slaapverblijven zijn zelfs de gordijntjes bij de bedjes weggehaald. Voor chef-kok sergeant LDV Bas en logistiek matroos 1 LDGB Karlijn zijn het relatief rustige tijden.
‘Dat waren hectische weken’
Strak plannen
Maar een jaar geleden zaten ze nu al ruim een maand met de Tromp op zee, om dienst te doen als vlaggenschip van de Standing NATO Maritime Group 1 (SNMG1). Deze maritieme taakgroep is 24/7 inzetbaar en vaart voornamelijk in de Oostzee, Atlantische Oceaan en in het Hoge Noorden. “Na de wereldreis van de Tromp in 2024 hadden we 6 weken om ons voor te bereiden op SNMG1”, blikt Bas terug. “Dat waren hectische weken. De voorbereidingstijd was kort. Dus was het strak plannen om alle spullen aan boord te krijgen. Zonder elkaar in de weg te zitten.”
Zo moet er niet alleen genoeg munitie aan boord zijn, maar ook essentiële reserveonderdelen, vetten, oliën, gereedschap en andere voorraden, vertelt Karlijn over haar vakgebied. “Deze inzet was voor het ‘echie’ en dan wil je niet dat collega’s misgrijpen als er iets kapot gaat.”
Zr. Ms. Tromp (links) was in 2025 het eerste Nederlandse vlaggenschip van SNMG1. Rechts Zr.Ms. Van Amstel, het laatste vlaggenschip.
CDR Arjen Warnaar gaf het hele jaar leiding aan SNMG1.
Alle hens aan dek
De Tromp gaf de aftrap voor een bijzonder jaar. Onder leiding van commandeur Arjen Warnaar gaf Nederland 365 dagen leiding aan SNMG1. Dit gebeurde voor het laatst in 2021, maar toen zag de wereld er heel anders uit. De Russische inval in Oekraïne in februari 2022 zorgde voor een radicale verandering in de veiligheidssituatie. Niet alleen op land, maar ook op zee. De toegenomen Russische dreiging zorgde ervoor dat het vanaf toen letterlijk en figuurlijk alle hens aan dek is voor de NAVO, inclusief onze schepen en collega’s.
Trainen met nieuwe NAVO-lidstaten Zweden en Finland
Maritieme veiligheid
Onder Nederlands commando lag de nadruk op maritieme veiligheid bij Noord-Europa. Daarbij zijn aanwezigheid, waarneming en afschrikking sleutelwoorden. Door zichtbaar te patrouilleren, draagt het vlootverband bij aan bescherming van vitale zeeroutes en onderzeese infrastructuur. Bijvoorbeeld in de Oostzee, in het kader van de NAVO-missie Baltic Sentry.
Tegelijkertijd bood het commando ruimte om intensief te trainen met bondgenoten. Ook met de nieuwe NAVO-lidstaten Zweden en Finland. Tijdens oefeningen en patrouilles werkten schepen en staven uit verschillende landen samen in complexe scenario’s, zoals onderzeebootbestrijding en geïntegreerde luchtverdediging.
Tijdens het jaar was het mogelijk om alle facetten van het maritieme optreden te oefenen. Van onderzeebootbestrijding tot samenwerking met nieuwe bondgenoten, zoals Zweden en Finland.
Vier vlaggenschepen
Gedurende het hele jaar leverde de marine onder meer een vlaggenschip – 4 in totaal – voor de SNMG1-staf die leiding gaf aan het vlootverband. Voor SNMG1 gebeurde dat aansluitend vanaf de LCF’en Tromp en De Ruyter, het Landing Platform Dock Johan de Witt en het M-fregat Van Amstel. Daarnaast leverde de marine extra stafleden voor elk van de betreffende vlaggenschepen.
Naast patrouilles en havenbezoeken nam SNMG1 deel aan meerdere grote NAVO-oefeningen. Denk aan Polaris, Dynamic Messenger, Dynamic Mongoose en Playbook Merlin. Met de deelname bereidden de Nederlandse schepen zich voor op toekomstige uitdagingen en dreigingen.
Gruwelijk scenario
Als commandant van SNMG1 was commandeur Warnaar afgelopen jaar vrijwel onafgebroken op zee. Een pittige klus, beaamde hij eerder tegenover de Defensiekrant. Maar ook waardevol. Zo was tijdens de oefeningen weer gebleken hoe groot de dreiging van onbemenste systemen is. Op en onder water. Die ontwikkelingen gaan razendsnel en daar moet de NAVO in mee om het eigen grondgebied veilig te houden, aldus de commandeur.
Ook noemde hij de vrij recente test met een nucleaire torpedo, waarvan de Russen claimen dat deze een tsunami kan veroorzaken. Een gruwelijk scenario, maar wel een die aandacht verdient. “Want”, aldus Warnaar, “zoiets is natuurlijk gewoon een terreurwapen.”
Zr.Ms. De Ruyter deed in juni mee aan de Franse oefening Polaris in de Atlantische Oceaan en Het Kanaal. Hier deden ruim 3.000 militairen aan mee en meer dan 20 schepen.
‘Ik draag een steentje bij aan de veiligheid van Nederland’
Flexibiliteit nodig
De toegenomen paraatheid vroeg meer flexibiliteit van onze schepen en mensen. Vroeger lagen de havenbezoeken vast, vertelt een korporaal ODOPS die meevoer tijdens de SNMG1-inzet van Zr.Ms. De Ruyter. Dan konden familieleden zelfs een bezoekje plannen. “Maar nu werden havenbezoeken soms kort van tevoren afgezegd, omdat de taakgroep een andere opdracht kreeg.” Hoort erbij, vindt de korporaal. “Ik draag een steentje bij aan de veiligheid van Nederland. Zo zie ik het echt.”
Op verschillende plekken was het duidelijk dat de Russen de taakgroep in de gaten hielden. Maar dat zorgde nauwelijks voor meer spanning dan normaal bij Karlijn en Bas aan boord van de Tromp. “Dan moesten onze telefoons op vliegtuigstand; maar dat was het eigenlijk wel”, aldus Karlijn. Dan was de inzet op de Rode Zee het jaar ervoor spannender. “Toen was het schip een mogelijk doelwit voor de Houthi’s”, blikt Bas terug. “Dat was een compleet ander verhaal.”
Het grote helikopterdek van Zr.Ms. Johan de Witt gaf de mogelijkheid om ook met heli’s van bondgenoten te oefenen.
Russen geschaduwd
Ook matroos 1 LDA Joël heeft zijn inzet voor SNMG1 als ongevaarlijk ervaren. Maar, benadrukt hij, iedereen aan boord was zich bewust van de zwaarwegende taak. “Onze inzet droeg zeker bij aan de veiligheid van Nederland en de NAVO. Dat voelde iedereen aan boord”, zegt Joël die de personele administratie doet op Zr.Ms. Johan de Witt. Dit schip deed van september tot en met oktober dienst als vlaggenschip van SNMG1.
“We hebben onder andere tijdens Dynamic Messenger een belangrijke oefening met drones gedaan. Ook hebben we Russische eenheden geschaduwd in de Oostzee. Toen was er vaker sprake van een verhoogde PED-state. PED staat voor Personal Electronic Device en betekent dat verbindingen zoals Wifi tijdelijk worden afgesloten, voor de veiligheid. Maar er zijn geen gekke dingen gebeurd, gelukkig maar.”
‘Keuzes die we hier maken hebben invloed op de toekomst’
Bijdrage aan veiligheid
Het was eind 2025 toen commandant kapitein-luitenant ter zee Sjors ter Veen van Zr.Ms. Van Amstel en zijn bemanning patrouilleerden op de Noorse Zee. Ook hij zag het als een concrete bijdrage aan onze veiligheid. “Het is misschien op microniveau, maar de keuzes die we hier maken hebben invloed op de toekomst”, vertelde hij eerder aan de Defensiekrant.
Hij benadrukte dat ook in Nederland mensen moeten beseffen dat onze veiligheid en manier van leven niet vanzelfsprekend zijn. Ter Veen: “Ik ben zorgeloos opgeroeid. Mijn kinderen ook. Maar ik vraag me af wat er op hún kinderen afkomt als we niet méér doen. Het is belangrijk dat we als Europa de gelederen gesloten houden en onze belangen verdedigen.”
Tijdens operaties in het Hoge Noorden kon de bemanning vaak het magische Noorderlicht zien.
Rol van betekenis
Maar wat heeft dat jaar SNMG1 eigenlijk opgeleverd? Met het commando liet Nederland zien verantwoordelijkheid te nemen binnen het NAVO-bondgenootschap. Niet onbelangrijk, zeker gezien de verslechterde veiligheidssituatie waarin onderling vertrouwen en samenwerking essentieel zijn. Door leiderschap te tonen kan een relatief kleine marine een rol van betekenis spelen. Tel daarbij de vele oefeningen op en het is duidelijk dat deelname heeft gezorgd voor een verbeterde getraindheid van onze eenheden en afschrikking van Rusland.
Op 15 januari nam Spanje het commando over SNMG1 over van Nederland.
‘Keihard blijven werken om de overhand te hebben’
Overdracht commando
Medio vorige maand kwam er officieel een einde aan het Nederlandse commando. In de hangaar van Zr.Ms. Johan de Witt droeg commandeur Warnaar die dag het stokje over aan schout-bij-nacht Joaquín Ruiz Escagedo van de Spaanse zeemacht. Voor Warnaar staan het belang van de NAVO en SNMG1 als een paal boven water. “We moeten keihard blijven werken om de overhand te hebben als het nodig is”, zei hij tegen het Defensiejournaal. “Dat betekent veel training en alle nieuwe systemen zo snel mogelijk integreren. Ik heb de overtuiging dat Nederland zijn uiterste best zal doen de komende jaren om zoveel en goed mogelijk bij te dragen aan deze belangrijke alliantie.”
