Overleven in winterse omstandigheden
kapitein Riemer Witteveen
sergeant Gregory Fréni
Voorbereiding uitzending 43 Gemechaniseerde Brigade naar Litouwen in volle gang
’s Nachts komt de temperatuur slechts enkele graden onder nul en overdag is van vorst geen sprake. Toch ligt in het Noorse Rena nog altijd een pak sneeuw van enkele decimeters. Tel daar bossen, rotsen en hoogteverschillen bij op en de tweehonderd leden van 43 Gemechaniseerde Brigade hebben ideale omstandigheden om zich optimaal voor te bereiden op hun aankomende inzet. Vanaf januari maken ze namelijk een half jaar deel uit van de Multinational Battlegroup in Litouwen. Daar kan het kwik tot ver onder nul dalen.
Midden in het oefenterrein staan grote grijze, indrukwekkende tenten. Ze staan er semi-permanent en zijn geplaatst door de Noren. De tenten dienen als legering, kantoor, kantine, sanitair, sportschool en ontspanningsruimte. Alles is strak, brandschoon en goed geregeld. Drie weken lang is dit het terrein van de Charlie Compagnie van 44 Pantserinfanteriebataljon uit Havelte. Onder de noemer Winter Bison oefent de eenheid met rijden, verblijven, verplaatsen, schieten en overleven in winterse omstandigheden.
‘Alles wat we hier met de brigade doen, is volledig gericht op de missie in Litouwen volgend jaar’
In één van de tenten vertelt compagniescommandant kapitein Niels Wijnen over de oefening. En hoe deze de eenheid voorbereidt op de uitzending naar Litouwen, eind januari volgend jaar. “Alles wat we hier met de brigade doen, is volledig gericht op de missie in Litouwen. Het gaat nu echt om overleven in winterse omstandigheden.” De nadruk ligt op het rijden en verplaatsen, maar ook het schieten is toegevoegd aan het programma. “Het is een eis dat we voor het schieten gevalideerd zijn voorafgaand aan de missie.”
Kapitein Niels Wijnen in gesprek met een collega.
Multinational Battlegroup Lithuania
In Litouwen draagt Nederland haar steentje bij aan de versterkte militaire aanwezigheid van de NAVO. In totaal zijn er bijna tweeduizend NAVO-militairen in Rukla gestationeerd, waarvan tweehonderd Nederlandse. De Multinational Battlegroup is opgericht in 2017 na de toenemende onrust vanuit Rusland. Met de aanwezigheid van militairen brengt de NAVO de regio rust en veiligheid, schrikt het Rusland af en staat het paraat voor een eventuele aanval vanuit het oosten.
Verschillende eenheden wisselen elkaar elk half jaar af. 43 Gemechaniseerde Brigade levert al langere tijd militairen voor de battlegroup en vanaf eind januari 2027 is de Charlie Compagnie van 44 Pantserinfanteriebataljon een half jaar de aangewezen partij. De gehele multinationale battlegroup staat onder leiding van Duitsland.
Iets warmer, voldoende sneeuw
Enkele weken voor Winter Bison zit ‘43’ nog in Güz Altmark voor een oefening. De temperatuur ligt daar in de dubbele cijfers onder nul. Zonder het arctisch pakket is het voor de brigade koukleumen geblazen. Kapitein Wijnen: “Nu hebben we al die warme uitrusting wel, maar is het niet zo koud. Twee weken geleden, toen de Noren onze trainers opleidden, was het hier nog -20 graden Celsius. Inmiddels is het overdag boven nul.”
De verwachting was dat het ook halverwege maart erg koud zou zijn. Slapen in de buitenlucht is daarom niet opgenomen in het programma voor deze oefening. Wijnen: “De omstandigheden zijn dus veranderd. We passen ons programma daar niet op aan. Winter Bison gaat echt over het overdag verplaatsen, verblijven en beoefenen van andere vaardigheden in winterse omstandigheden. Voor de Noren is alles onder de 8 graden Celsius al ‘winters’. Bovendien ligt er nog steeds voldoende sneeuw op het terrein. Als je wat hoger komt, zak je nog zomaar weg tot je middel.”
De Noorse natuur kan even meedogenloos als schitterend zijn.
Leren van de Noren
De samenwerking met de Noren verloopt soepel. “De Noren zijn heel flexibel”, vertelt Wijnen. “We hebben ook vaak in Duitsland geoefend, maar de Duitsers zijn toch wat strikter. ‘Dit is het programma, dit gaan we doen en zo voeren we het uit, want dat hebben we altijd zo gedaan.’ Dat is ook goed, want dan weet je waar je aan toe bent. Met de Noren is het gewoon wat makkelijker schakelen. De cultuur is vergelijkbaarder en hun Engels is ook beter.”
‘Wij stappen zonder erbij na te denken met een bak sneeuw een voertuig in’
De Noren pakken sommige zaken ook anders aan, en juist daar liggen leermomenten. Zo zijn ze meer bezig met hun kleding en zijn zelfs de buddychecks intensiever. Wijnen: “Ze vragen niet alleen: ‘hoe gaat het met je?’, maar ook: ‘Wat heb je gegeten? Hoe is je ontlasting? Hoe heb je geslapen? En heb je nog droge kleding?’. Dat kunnen wij ook goed toepassen, onder alle omstandigheden.”
Ook met de voertuigen gaan de Noren anders om, vertelt de kapitein. “Wij stappen zonder erbij na te denken met een bak sneeuw een voertuig in. Als die sneeuw smelt, dan moet het water ergens heen en dat heeft effect op je voertuig. Ook weten we nu beter hoe we in koudere omstandigheden een goed onderkomen maken met een isolatielaag op de grond en een warmtebron dichtbij. Die vaardigheden kunnen in Litouwen goed van pas komen. De Noren zijn op hun beurt onder de indruk van onze combinatie bivakzak en poncho. Dat is nieuw voor ze.”
CV90-personeel evalueert de dag. Soldaat-1 Calvin is blij met de lessen die hij van de Noren leerde.
Waardevolle lessen
Het lezen van het terrein, waarbij een dikke laag sneeuw alles wat eronder ligt verhult, is voor de Noren een tweede natuur. Net als het omgaan met en onderhouden van voertuigen. CV90-chauffeur soldaat-1 Calvin is blij met de extra kennis. “Twee weken is eigenlijk niet genoeg, maar we hebben hier veel geleerd. Bergop en bergaf rijden, de gladde omstandigheden en het onderhoud. We moeten van mens en machine één maken. Het onderhoud in de sneeuw valt mee. De motor moet harder werken en de olie wordt dikker door de kou. De transmissievloeistof moet dan ook vaker gecheckt worden.”
Het zijn waardevolle lessen die hem nog meer vertrouwen geven in zichzelf en de CV90. “Ik ken deze bak goed genoeg om vertrouwen te hebben in elke bocht die ik neem. Ik rijd hier net zo makkelijk in als in mijn Peugeot 208 GTI.”
De Noorse sergeant-1 Jørgen (tweede van rechts) en zijn team van instructeurs.
'Laten de Nederlanders hun ding doen'
Een week voor aanvang van Winter Bison vertrekt een delegatie van 43 Gemechaniseerde Brigade al richting Noorwegen. Ze krijgen er training van de Noren zelf, zodat zij een week later die kennis weer aan hun manschappen kunnen doorgeven. Sergeant-1 Jørgen voert het team van 21 Noorse trainers aan. “Een week training voor trainers vind ik wel te weinig, maar we hadden daarin geen keuze”, benadrukt hij.
Gelukkig valt er goed afspraken te maken met de Nederlanders. “We konden snel schakelen met elkaar. Wij Noren werken, communiceren en regelen dingen op dezelfde manier als jullie Nederlanders. Daardoor verliepen het contact en de trainingen allemaal erg soepel. We lieten de Nederlanders tijdens hun oefening altijd hun eigen ding doen. We keken op een afstandje mee en ze konden altijd bij ons terecht met vragen.”
Ook de training in winterse loopgraven is onderdeel van Winter Bison.
Geslaagd
Het succes van Winter Bison is veelbelovend voor de rest van het jaar, waarin 43 Gemechaniseerde Brigade nog meer gaat trainen voor Litouwen. Wijnen: “Voor de zomer hebben we nog de oefening Fighter Lion en na de zomer nog een laatste, voorbereidende Integration-oefening in Güz Altmark.”
‘De pelotons zie ik elke dag met een lach op de basis terugkomen’
Het is dan misschien niet zo koud als gehoopt, voor kapitein Wijnen is Winter Bison geslaagd. “We hebben al een aardig traject met oefeningen achter de rug. Veel van de kennis die we in Noorwegen hebben opgedaan, had ons ook kunnen helpen bij vorige oefeningen. Winter Bison voldoet aan alle verwachtingen en iedereen leert hier waardevolle lessen. De pelotons zie ik elke dag met een lach op de basis terugkomen. Ze vertellen dan wat ze hebben geleerd, hoe gaaf ze de omgeving vinden en hoe uitdagend het is. Dat is allemaal essentieel voor onze missie straks in Litouwen.”
