Lampen op groen voor cybersecurity

In een grote zaal in de Pettense duinen is het bloedheet. Tientallen cyberexperts, burgers en reservisten zitten te zwoegen achter hun toetsenborden of overleggen rustig met elkaar. Op hun schermen kleurtjes, tabellen en eindeloze regels met codes waarvan de gemiddelde persoon geen kaas heeft gegeten. Op flipovers staan organogrammen en grote schermen geven de up-time van systemen aan. Alle lampjes staan op groen. Maar voor hoe lang? 

Als je niet weet wat er gaande is, zou je denken dat je een ouderwetse LAN-party bent binnengestapt. Vele meters kabels knopen verschillende computers en laptops aan elkaar. Een tafel vol snoep, koffie en fris bij de deur zorgt voor de broodnodige energie. Commandant van de cyberreservisten, luitenant-kolonel Matthijs van der Wel-ter Weel, kijkt om zich heen met een glimlach van oor tot oor. “Deze samenwerking tussen burgers en cyberreservisten is geweldig. Het verloopt allemaal heel natuurlijk. Ik word hier blij van!” 

In de oefening Locked Shields Partner Run valt een fictieve macht een fictief land digitaal aan. De focus van de oefening ligt daarbij op het verdedigen van civiele bedrijven die een kritieke bijdrage leveren aan de maatschappij en Defensie in het bijzonder. Denk daarbij aan energie- en watervoorziening, spoor- en waterwegen en telecom. Als vijanden die nutsbedrijven infiltreren, dan zijn de gevolgen voor de burgermaatschappij én voor Defensie niet te overzien. Deze oefening leert de deelnemers hoe we ons tegen dergelijke aanvallen kunnen wapenen. 

De dag voordat het startschot voor de oefening klinkt, zijn alle deelnemers hard aan het werk om de systemen in kaart te brengen en de software te leren kennen. Voor veel van de deelnemers heeft de software geen geheimen meer. Ze hebben daar in hun dagelijkse werk al mee te maken. Voor degenen die er minder bekend mee zijn, bieden ervaren lieden hulp en houvast. 

“Je werkt hier samen met je grootste concurrenten”, vertelt cyberreservist luitenant-kolonel Arnold Franse. “Je leert altijd van elkaars kennis, kunde en ervaring. Het is een waanzinnige leerschool. Dus je kennis schiet ook vakinhoudelijk echt omhoog. Een oefening als deze zorgt voor een supermooi netwerk. Je kent nu zo'n beetje bij elk cyberbedrijf in Nederland wel iemand. En dat is gewoon ontzettend waardevol.” 

Naarmate de dag vordert, neemt de spanning toe bij de deelnemers. Blijft het vandaag bij het leren kennen en in kaart brengen van diverse systemen, of zal er ook al wat gebeuren? De groene lampjes op het grote scherm bij de ingang worden nauwlettend in de gaten gehouden. Jana, een cyberspecialist uit de civiele wereld, kijkt uit naar het scenario: “Deze oefening is een unieke ervaring. Ik voel een gezonde spanning, een beetje alsof ik in de achtbaan ga.” 

De positieve spanning is goed, vindt Van der Wel-ter Weel: “We zijn hier echt met hoofdtaak 1 bezig. We bereiden ons voor om Nederland veilig te houden. We kunnen als het nodig is snel schakelen en goed met elkaar samenwerken, ondanks dat er allemaal verschillende partijen bij betrokken zijn.” 

Luitenant-kolonel Franse is al 35 jaar reservist. Volgens hem helpt een oefening als deze ook om nieuwe cyberreservisten te werven: “Als reservist lever je een hele goede bijdrage aan Nederland. Ik vertel dan ook altijd met veel enthousiasme dat ik reservist ben. Er zijn bij deze oefening ook al reservisten die ik in het verleden als burger heb gesproken.” 

De combinatie van cyberreservisten en civiele deelnemers maakt de oefening nog waardevoller. Het samenwerken tussen civiele partijen en Defensie is belangrijk en volgens Van der Wel-ter Weel zijn de reservisten daar een belangrijke schakel in. “Het maakt niet uit of je militair of burger bent. Als je een cyberprobleem hebt, dan moet je met elkaar samenwerken. Doordat reservisten zoveel trainen in  leiderschap, communicatie en samenwerking én ook de kant van de burger begrijpen, zijn ze als geen ander in staat de militaire en civiele wereld te verenigen.”  

De groene lampjes op het scherm staan vandaag gelukkig allemaal nog op groen. Één ding is zeker: morgen kleuren ze felrood. Luitenant-kolonel Van der Wel-ter Weel heeft gelukkig alle vertrouwen in zijn team. “Als wij met de cyberreservisten een bedrijf zouden beginnen, zouden we het beste cybersecuritybedrijf van Nederland zijn.”