kapitein Arjen de Boer
Rob ter Bekke en archief Mediacentrum Defensie (MCD)
Militaire Oorlogs- en Dienstslachtoffers in het zonnetje gezet
Evenementenlocatie Studio 21 in Hilversum is vanavond en morgenavond het decor voor een bijzonder feestelijke gelegenheid: de MOD-dagen. Sorry, de wat? Komt goed, uitleg volgt hieronder. Alvast een hint: MOD staat voor Militaire Oorlogs- en Dienstslachtoffers.
Sommigen zijn gewond geraakt tijdens een missie, anderen tijdens een oefening. De een vrij recent, de ander al decennia geleden. De verwonding kan lichamelijk zijn en/of geestelijk. Eigenlijk is geen enkel verhaal van deze (oud-)militairen hetzelfde. Maar allemaal hebben ze gemeen dat ze staan geregistreerd als Militair Oorlogs- en Dienstslachtoffer. Nederland telt ruim elfduizend van deze zogenoemde MOD’ers.
Elk jaar wil Defensie deze mannen en vrouwen laten weten dat ze niet zijn vergeten, vertelt projectofficier majoor John van Leeuwen. “Het gaat om erkenning van wat hen ooit is overkomen en waardering voor wat zij voor Defensie hebben betekend of nog steeds doen. Dat is belangrijk omdat ze in dienst van Nederland gewond zijn geraakt”, aldus de adviseur Dienst Veteranenzaken, Postactieven & Militaire Oorlogs- en Dienstslachtoffers. “Het kan zijn dat iemand met een vrachtwagen tegen een boom is gebotst of dat iemand PTSS heeft opgelopen vanwege een vuurgevecht.”
Het gaat om erkenning van wat hen ooit is overkomen
Majoor John van Leeuwen is tijdens de MOD-dagen de gastheer namens Defensie. “Ik geef iedere gast persoonlijk een hand bij binnenkomst.”
Spectaculaire dinnershow
Defensie vindt het belangrijk om deze grote groep in de schijnwerpers te zetten. Daarom worden er elk jaar twee dagen georganiseerd waarop oudgedienden en actieve militairen elkaar kunnen ontmoeten. Het ene jaar kunnen MOD’ers uit Noord/Midden-Nederland zich aanmelden, het andere jaar de MOD’ers uit Zuid-Nederland.
Dit keer is er een spectaculaire dinnershow in Studio 21 waar het de gasten aan niets zal ontbreken. Eten, drinken, entertainment inclusief zang en dans, alles wordt uit de kast getrokken om er een mooie tijd van te maken. “Het moet ook een avond zijn om te genieten”, benadrukt Van Leeuwen. “Mensen willen niet altijd bezig zijn met wat er is misgegaan. Er zal daarom geen batterij maatschappelijk werkers aanwezig zijn. Deze ene avond gaat om genieten.”
Tijdens de dinnershow kunnen de MOD’ers en hun introducé even ontspannen. Er is eten, drinken en entertainment. Vorig jaar was er ook een dinnershow voor de MOD’ers uit een ander deel van Nederland.
Mensen vonden het waanzinnig
Veel animo
Dat het in de smaak valt, blijkt wel uit de animo. Beide avonden is er plaats voor in totaal achthonderd gasten, iedere MOD’er mag één introducé meenemen. Als de uitnodigingsmail eruit gaat, zitten die plekken binnen een mum van tijd vol, vertelt de majoor. De waardering is ook hoog. “Vorig jaar was er ook een dinnershow en hebben we de tevredenheid gepeild. De maximale score zou vijf sterren zijn, we kregen toen een 4,8. Mensen vonden het waanzinnig.”
De organisatie is in handen van een heel team. Mensen die vaak al jaren nauw betrokken zijn bij dit evenement. “Je denkt toch niet dat ik dit in mij eentje kan organiseren”, lacht de majoor. “Maar ik ben vanavond en morgenavond wel de gastheer namens Defensie. Ik geef iedere gast persoonlijk een hand bij binnenkomst. En ook als ze weggaan. Dan kan ik ze nog even in de ogen kijken en bedanken.”
Archiefbeeld van de dinnershow van vorig jaar.
Gemêleerd gezelschap
Nederland telt dus ruim elfduizend MOD’ers. Dat is een gemêleerd gezelschap en dit is terug te zien tijdens de festiviteiten. Daar lopen relatief veel ‘grijze koppies’ rond. Dat heeft onder andere te maken met de dienstplicht van vroeger. De Nederlandse krijgsmacht was toen veel groter dan nu. Tijdens oefeningen kwam het voor dat mensen een been braken, betrokken raakten bij een ongeluk of andere ellende waardoor ze gewond raakten.
Het is niet per se zo dat een MOD’er óók een veteraan is. De veteranenstatus is wettelijk vastgelegd. Die geldt voor iedere militair die op uitzending naar een missiegebied is geweest of in oorlogsomstandigheden heeft gediend. De MOD-status wordt toegekend als iemand tijdens uitoefening van de dienst geestelijk of lichamelijk gewond raakt en daar blijvende schade van ondervindt.
Serviendo Laesus
Als extra zichtbare erkenning en waardering is besloten om MOD’ers een speciaal insigne uit te reiken. Deze mogen ze dragen op hun burgerkleding of het officiële veteranentenue. Het insigne toont een zwaard van mat witmetaal, omgeven door een banderol met de Latijnse tekst Serviendo Laesus.
Dit betekent ‘gewond door te dienen’ of ‘beschadigd door te dienen’. Het insigne wordt uitgereikt namens de minister van Defensie. Erkende MOD'ers hebben afgelopen maart hiervoor een persoonlijke brief ontvangen.
Dat maakt Defensie toch wel uniek
Voor MOD’s is de bijzondere zorgplicht wettelijk vastgelegd. Ook na diensttijd. “Daarnaast wil Defensie iets extra’s doen en de MOD’ers niet vergeten”, benadrukt Van Leeuwen nog maar een keer. “Daarom zijn er elk jaar MOD-dagen om deze mensen in de schijnwerper te zetten”, zegt de majoor tot slot. “Ik heb in het verleden ook bij twee grote, civiele organisaties gewerkt. Daar bestond zoiets niet. Dat maakt Defensie toch wel uniek, deze manier van erkennen en waarderen.”