De nacht in boven Leopoldsburg 

De para-deuren van het C-130 transportvliegtuig openen zich langzaam. Wind en motorgeluid vullen direct de laadruimte. Rode lampen kleuren de gezichten van tientallen parachutisten die zwijgend naast elkaar zitten, bepakt met wapens, radio’s en zware rugzakken. Beneden hen ligt de donkere Hechtelse Heide in België. Nog enkele minuten, dan springen ze de nacht in.  

“Dit is waarvoor we op aarde zijn als eenheid”, vertelt luitenant-kolonel Ralph van Kemenade kort voor vertrek van Vliegbasis Eindhoven. “Als rode baretten zijn we  snel inzetbaar door de lucht en veelzijdig op de grond.” 

Tijdens oefening Versatile Guard traint 11 Luchtmobiele Brigade samen met (inter)nationale partners een grootschalige airborne-operatie: militairen die per transportvliegtuig en parachute diep in vijandelijk gebied worden ingezet. In totaal springen ongeveer 240 parachutisten uit meerdere transportvliegtuigen boven de Belgische heide. Later volgen zes Chinook-transporthelikopters met versterkingen. Airborne en Air Assault, waarbij militairen per helikopter worden ingebracht, komen hier samen in één scenario. Het doel is om eenheden gereed te maken voor optreden in het hoogste geweldsspectrum. De oefening duurt meerdere dagen en vormt een belangrijke stap richting de NAVO-certificering later dit jaar. 

Nog voordat de eerste parachutist de grond raakt, zijn er al vrachtladingen gedropt. Pathfinders hebben de dropzone verkend en mogelijke dreigingen in kaart gebracht. Na de inleidende beschietingen is het aan de parachutisten zelf. “Zodra we landen, begint ons gevecht pas echt”, zegt Van Kemenade. “Dan moet je de knop omzetten en voorwaarts gaan.” Dat moment direct na de landing geldt als een van de kwetsbaarste fases van de operatie. Militairen landen verspreid, moeten hun wapens gereedmaken en zo snel mogelijk hergroeperen. 

“Je kunt geen vuur uitbrengen terwijl je bezig bent veilig aan de grond te komen”, legt de bataljonscommandant uit. “Dus er is alles aangelegen om snel weer momentum te pakken en het gevecht naar de vijand te brengen.” Daarvoor werken de parachutisten met zogeheten little groups of paratroopers: kleine groepjes militairen die elkaar na landing opzoeken, reorganiseren en direct hun opdrachten uitvoeren. 

Na het veiligstellen van de dropzone verplaatsen de militairen zich richting meerdere vijandelijke posities rond Leopoldsburg. In het scenario trekt een vijandelijke strijdmacht vanuit het oosten richting de havens van Rotterdam en Antwerpen. Aan 11 Luchtmobiele Brigade de taak om die opmars af te remmen en cruciale posities in handen te krijgen. 

De eerste doelen zijn vijandelijke mortierstellingen dicht bij de dropzone. Daarna volgt een aanval over open terrein richting een tweede positie en uiteindelijk een commandopost in een dorpje nabij Leopoldsburg. “Wij gebruiken de nacht om die verrassing uit te buiten”, zegt Van Kemenade. “De vijand zit daar al even. In de duisternis pakken we het initiatief.” 

Tijdens die nachtelijke aanval werken de eenheden volgens het principe van vuur en beweging. Terwijl de ene groep de vijand onderdrukt met vuursteun vanaf de grond of vanuit de lucht, beweegt de andere naar voren. “Er is geen beweging zonder vuur en geen vuur zonder beweging”, aldus Van Kemenade. “We gaan erop en erover.” 

Na uren in het donker weten de parachutisten de belangrijkste posities rond de dropzone veilig te stellen. Daarmee ontstaat ruimte voor een volgende fase in het scenario. De volgende dag brengen Chinook transporthelikopters van het Defensie Helikopter Commando (DHC) versterkingen en extra materieel binnen. De focus verschuift daarmee van de snelle luchtlanding naar het vasthouden en verdedigen van het gebied. 

Aan de oefening nemen naast Nederlandse militairen ook internationale partners deel. Duitsland levert een A400M-transportvliegtuig en ondersteunt het DHC later met Chinooks. Ook het Air Mobility Command levert een belangrijke bijdrage: met een C-130 Hercules-transportvliegtuig worden parachutisten gedropt. 

Volgens de Amerikaanse exchange officer luitenant-kolonel Gregory George, verantwoordelijk voor de planning en uitvoering van de oefening, onderstreept Versatile Guard vooral het groeiende belang van internationale samenwerking binnen de NAVO. “Bijna geen enkel land kan zelfstandig een grootschalige airborne-operatie uitvoeren”, zegt hij. “Als we deze capaciteit binnen de NAVO willen behouden, dan moeten we het samen doen.” 

Volgens George is de internationale airborne-gemeenschap klein. Veel eenheden trainen regelmatig samen en kennen elkaar daardoor goed. “Je ziet vaak dezelfde mensen terug tijdens oefeningen”, vertelt hij. “Daardoor weet je van elkaar hoe je werkt en kun je sneller samenwerken als het nodig is.” Die samenwerking is volgens hem belangrijker dan ooit. “Iedereen kijkt naar Oekraïne en andere conflicten in de wereld”, zegt George. “Je ziet daar hoe chaotisch oorlogvoering kan zijn. Daarom moeten we onze onderlinge banden blijven versterken.” 

Hoewel verschillende landen hun eigen procedures en materiaal gebruiken, zijn de verschillen volgens hem beperkt. “Het doel blijft overal hetzelfde: zo snel mogelijk gevechtskracht veilig op de grond krijgen zodat een eenheid direct inzetbaar is.” Over de Nederlandse militairen is George duidelijk positief: “Nederland doet het heel goed. Zeker gezien de omvang van de krijgsmacht weten de Nederlandse eenheden veel gevechtskracht neer te zetten.” 

Voor 11 Luchtmobiele Brigade vormt Versatile Guard zoals gezegd een belangrijke stap richting de NAVO-certificering later dit jaar. Tijdens die zogenoemde Combat Readiness Evaluation moet het bataljon aantonen volledig inzetbaar te zijn. “Het doel waar wij ons elke dag voor inzetten is gevechtsgereed zijn voor hoofdtaak 1”, zegt Van Kemenade. “Als er vandaag op de knop gedrukt wordt, dan gaan we.” Toch ziet hij gereedheid niet als eindpunt. “We zijn nooit klaar met beter worden. Iedere kans die we krijgen om beter te worden, grijpen we met twee handen aan.”