Evert Brouwer
Herman Zonderland/Mars et Historia/Archief NIMH
Mars et Historia viert jubileum met symposium
Weerbaarheid. Dat actuele thema staat centraal tijdens het lustrum van de Nederlandse Vereniging voor Militaire Historie Mars et Historia. Zaterdag 26 september viert Mars et Historia het zestigjarig jubileum met een symposium in Waterliniemuseum Fort bij Vechten in Bunnik.
“Weerbaarheid is van alle tijden”, valt voorzitter Mars et Historia Rolf de Winter met de deur in huis. “Kijk naar de Koude Oorlog. De laatste militairen die nog een staartje van die periode hebben meegemaakt, zijn nu de dienst uit. Maar de kennis over die tijd mag niet verloren gaan, want er zijn veel parallellen te trekken met vandaag.”
Maar hoe weerbaar is de jubilaris zelf? De drie gesprekspartners (De Winter, bestuurslid Liesbeth Brama en professor Ben Schoenmaker) schieten meteen in de lach bij die vraag. De Winter: “We hebben zo’n driehonderd leden. Ja, ook wij hebben te maken met een vergrijzing van het ledenbestand. Met dit lustrum mikken we op aanwas van jongeren met het symposium, het boek en dit artikel. Juist in deze tijd, waarin er van alles speelt in de wereld, is een vereniging als Mars et Historia ook voor hen van groot belang. De samenleving van nu heeft tachtig jaar vrede gekend. We kunnen ons nauwelijks nog iets voorstellen bij een grootschalig conflict. Dat kan ook een aanval op onze systemen zijn. Wat als je niks meer kunt met je mobieltje, de winkels leeg zijn en er geen water meer uit de kraan komt?”
Voorzitter Mars et Historia Rolf de Winter, bestuurslid Liesbeth Brama en een van de sprekers tijdens het symposium, professor Ben Schoenmaker.
‘De term weerbaarheid zit niet in een vacuüm verpakt’
Rampen
Bestuurslid Liesbeth Brama vult aan: “Er stonden destijds scenario’s klaar om grote stromen vluchtelingen en gewonden op te vangen bij een grootschalig conflict met Rusland (toen Sovjet Unie, red.). De enige conclusie was dat het je gehele medische keten leeg trekt. Ook daarmee zijn we nu bezig. Het draait ook niet alleen om oorlog. Het gaat om het incasseringsvermogen van de maatschappij. Je hebt tijdens de pandemie gezien hoe de samenleving op korte en op lange termijn reageert. Het kan om opeenvolgende rampen draaien.”
Ben Schoenmaker, directeur van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie en een van de sprekers, wijst er direct op dat het begrip ‘Weerbaarheid’ niet in een vacuüm zit verpakt. “Welke weerbaarheid bedoel je? Militaire weerbaarheid? Economische weerbaarheid? Mentale weerbaarheid? Het is een enorm complex probleem. Zeker de hedendaagse samenleving kent grote kwetsbaarheden. Denk alleen al aan cyber.”
Voorzitter De Winter en bestuurslid Brama: ‘Thema weerbaarheid is van alle tijden.’
Hybride oorlogsvoering is niet nieuw
Noordzee kwetsbaar
Die zogenoemde hybride oorlogsvoering is trouwens niet nieuw. “De Noordzee is altijd belangrijk geweest voor bijvoorbeeld de oliewinning, en nu door de onderzeese kabels nog belangrijker en dus kwetsbaarder. Maar het draait ook om de mentale en fysieke kwetsbaarheid van de samenleving”, aldus Schoenmaker.
Hij tilt daarmee de weerbaarheid van ‘toen’, naar nu. “In de jaren zeventig en tachtig waren we in feite weerloos tegen een nucleaire aanval die toen dreigde. Het advies kwam niet verder dan dat je met jodiumpillen en met een vergiet op je hoofd onder de trap moest schuilen. Het enige wapen tegen het gebruik van atoombommen was afschrikking. “Ook nu is het voorkomen van oorlog door afschrikking een belangrijke manier om de dreiging de baas te blijven.”
Het Vrijwillig Landstormkorps Luchtafweerdienst (VLK-LAD) Delft in actie, tijdens richtoefeningen met een Oerlikon 2 TL. Een aantal bedrijven, zoals Calvé en de Gistfabrieken, kocht zelf luchtverdediging. Beroepsmilitairen leidden burgerpersoneel binnen het bedrijf op.
'Defensie telt weer mee’
Als ‘t moet
Schoenmaker noemt de zo geroemde Nederlandse efficiency als grootste vijand van de weerbare samenleving. “Als alles uitvalt, heb je voorraden nodig. Tot op het individuele niveau. Voedsel, reservedelen, vul maar in. Die hebben we niet meer.”
Dat geldt ook (deels) nog voor de militaire weerbaarheid? Sponsor van het symposium is niet voor niets Stichting De Nationale Landstorm Commissie. De Vrijwillige Landstorm is aan het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914) opgericht als mannen en jongens zich vrijwillig aanmelden bij het Nederlandse leger voor het verdedigen van ons land. “Na de Tweede Wereldoorlog, met alle verschillende verzetsgroepen, hebben wij in Nederland die vrijwillige korpsen ingekaderd in de krijgsmacht”, weet Schoenmaker.
Het Korps Nationale Reserve is bij Koninklijk Besluit de opvolger van die Vrijwillige Landstorm. Zo is het credo van de Vrijwillige Landstorm ‘Als ’t moet’ ook het credo van het Korps Nationale Reserve. “Onze kinderen kunnen zich niet meer voorstellen dat een groot conflict hun wereld op de kop kan zetten”, stelt Rolf de Winter. “Je ziet nu wel dat het idee aan het kenteren is. Defensie telt weer mee. Het is dan zaak dat te blijven benadrukken dat we moeten zijn voorbereid op wat kan gebeuren.”
De leden van Mars et Historia krijgen het jubileumboek. Nieuwkomers kunnen bovendien een keuze maken uit de drie jubileumboeken.
Over het Symposium Weerbaarheid
Het symposium Weerbaarheid van het zestigjarige Mars et Historia heeft zaterdag 26 september plaats vanaf 10.00 uur in de ochtend. De opening wordt verzorgd door de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht, viceadmiraal Ad van de Sande. Niet alleen de sprekers ademen ‘weerbaarheid’ uit, ook de locatie is zorgvuldig gekozen. De Hollandse Waterlinie maakte lang deel uit van de verdediging van ons land. Het Waterliniemuseum Fort bij de Vechten in Bunnik is daarmee dus een passende omgeving.
Onder anderen Tim Buruma, Ben Schoenmaker, Tom Duurland, Wim Klinkert en Jeoffrey van Woensel zijn de sprekers. Onderwerpen variëren van ‘Studentenweerbaarheid door de eeuwen heen’ tot ‘Sport als bijdrage aan het herstel van gewonde militairen en veteranen’. De mijlpaal van de vereniging wordt net als in 2016 en 2021 gevierd met een boek, met vanzelfsprekend Weerbaarheid als thema. Meer informatie op marsethistoria.nl (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)