Michael Simon
sergeant-majoor Hille Hillinga en sergeant-majoor Cristian Schrik
Marechaussee-commandant Costongs over het gouverneurschap
Er zijn weinig momenten waarop de commandant van de Koninklijke Marechaussee zichtbaarder is dan op Prinsjesdag. Tijdens het ceremonieel rond het aanbieden van de begroting, is hij ‘in nevenfunctie’, als gouverneur der residentie. Luitenant-generaal Roger Costongs maakte het afgelopen dinsdag mee, koud drie weken in functie. “Wij staan daar om de democratie te beveiligen.”
Wie de naam van luitenant-generaal Roger Costongs googelt, stuit op een hoeveelheid berichten over zijn nieuwe functie als commandant van de Koninklijke Marechaussee, C-KMar in de vaktermen. De geboren Limburger, die sinds 27 augustus de functie bekleedt, krijgt er echter ook een belangrijke neventaak bij. Eentje waarbij hij met name tijdens Prinsjesdag behoorlijk voor het voetlicht staat: gouverneur der residentie.
“Het eerste dat je altijd hoort is: ‘kan-ie wel paardrijden?’”
“Het eerste dat je dan altijd hoort is; ‘kan-ie wel paardrijden?’”, zegt Costongs met een grote glimlach. Wie het kennismakingsinterview (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) met hem heeft gelezen in de speciale uitgave van KMarMagazine, weet dat paardrijden hem wel is toevertrouwd. “Het is geen vereiste om te kunnen paardrijden maar het helpt zeker, omdat de gouverneur in principe de troepen te paard inspecteert”, vertelt hij. “Maar ik rijd al twintig jaar paard. Dus dat geeft, ondanks dat je nooit uitgeleerd bent, een geruststellend gevoel.”
Gouverneur der residentie
De neventaak van gouverneur der residentie bestaat al langer, maar was niet altijd hetzelfde. Ontstaan in 1813, sloeg de term ‘gouverneur’ op de hoogste militaire autoriteit binnen een grote stad waar veel militairen en kazernes gevestigd waren. De gouverneur voerde het opperbevel over daar gelegerde troepen en was tevens verantwoordelijk voor de persoonlijke veiligheid van de koning. Vanaf eind negentiende eeuw zijn de taken van de gouverneur alleen nog van ceremoniële aard.
Nadat in 1962 de territoriaal bevelhebber van de Koninklijke Landmacht van Den Haag naar Gouda verhuisde, werd de commandant van de Koninklijke Marechaussee de hoogste militair in de residentie die rechtstreeks troepen onder zijn bevel had. Sinds die tijd is de in Den Haag gevestigde commandant van de Koninklijke Marechaussee tevens gouverneur der residentie. Hij valt rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid van de minister van Defensie.
Belang van ceremonieel
Maar uiteraard behelst de titel meer dan dat. “Kort door de bocht ben ik als gouverneur der residentie verantwoordelijk voor al het ceremonieel in de hofstad, Den Haag.” Dat komt maximaal tot uiting tijdens Prinsjesdag, maar ook tijdens een aantal andere gelegenheden, zoals staatsbezoeken, de nieuwjaarsreceptie van de gouverneur der residentie, met veel politieke en bestuurlijke hoogwaardigheidsbekleders en tijdens een begrafenis, crematie of bijzetting van een lid van het Koninklijk Huis. “Daarin heb ik dan een eervolle rol te vervullen”, zegt Costongs niet zonder trots.
Costongs tijdens de commando-overdracht op 27 augustus van dit jaar.
Die rol gaat verder dan puur uiterlijk vertoon, zo benadrukt hij nog eens extra door met z’n vingers op de tafel voor hem te tikken: “Het is pertinent niet alleen maar decor. Neem Prinsjesdag: het aanbieden van de begroting is een belangrijk moment in onze democratische rechtstaat. Als je vervolgens kijkt waar wij als krijgsmacht voor staan: het beschermen van vrijheid, veiligheid en democratie, dan drukken we dat uit in de ceremonie. Wij staan daar die democratie te beveiligen en de symboliek zit ‘m in de ceremonie en alles daaromheen. Dat visualiseert de bescherming van de rechtstaat.”
Flinke voorbereiding
Costongs is vaker druk met zijn functie als commandant van de marechaussee dan met zijn rol als gouverneur der residentie. Maar voorafgaand aan en tijdens Prinsjesdag neemt de neventaak toch een flinke hap uit zijn agenda. “Daarbij wil ik meteen aantekenen dat je als gouverneur flink leunt op veel ervaren mensen die dit werk al heel lang doen.” Hun voorbereiding start maanden voorafgaand aan de derde dinsdag van september. Die van Costongs iets later. “Twee weken voorafgaand is er een bevelsuitgifte gedaan. Vanaf de woensdag voor Prinsjesdag ben ik er dagelijks mee bezig.”
“Een militaire ceremonie heeft alleen effect als het goed gebeurt.”
Dat begint met alle elementen te paard. Van een avondrit bij de Schouwburg en het Paleis om te oefenen, tot aan veel exercities met de bereden ere-escorte bij Duindigt. “Daarna volgt op zondag de generale repetitie in de binnenstad van Den Haag en de dag erna de bekende strandoefening.”
Het is veel en neemt flink wat tijd in beslag, maar het is wel echt nodig, betoogt de commandant. “Een militaire ceremonie heeft alleen effect als het goed gebeurt.” Het ironische is dat wanneer niemand over de ceremonie spreekt, het blijkbaar goed gegaan is, aldus Costongs. “Als het goed gaat, vindt iedereen het vanzelfsprekend. Als het ergens onverhoopt misgaat, dan hebben we het er met z’n allen over. Des te belangijker dus dat we er ook met z’n allen er voor zorgen dat het geheel vlekkeloos verloopt.”
