Globaal
Stijn Jaspers
Defensie e.a.
Oorlog Iran: een overzicht van de ontwikkelingen
Sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de daarop volgende tegenaanvallen, staat het Midden-Oosten in brand. De ontwikkelingen in de Golfregio volgen elkaar snel op. De Defensiekrant zet de laatste ontwikkelingen op een rij. Onder voorbehoud dat de situatie per uur verandert.
- Frankrijk vraagt om hulp van Nederlands marineschip
Een Nederlands fregat gaat mogelijk het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle op de Middellandse Zee ondersteunen, op verzoek van Frankrijk. Het Nederlands kabinet neemt daar op korte termijn een beslissing over. Dat melden minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius (Defensie) en minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) woensdag aan de Tweede Kamer. Intussen zet het fregat wel al koers naar de Middellandse Zee. Het gaat om het luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen. - Veiligheid collega’s in Midden-Oosten hoogste prioriteit
Het Nederlands militair personeel in de regio is ongedeerd en op dit moment veilig. Defensie hield al rekening met een escalatie in het Midden-Oosten en heeft voorafgaand aan de aanvallen al veiligheidsmaatregelen getroffen. Op basis van actuele ontwikkelingen bepaalt Defensie of aanvullende maatregelen nodig zijn. Om veiligheidsredenen volgen geen mededelingen over welke dat zijn. Commandant der Strijdkrachten generaal Onno Eichelsheim en minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius spraken deze week wel al met de Nederlandse militairen ter plaatse. - VS brengt Iraans schip tot zinken bij Sri Lanka, zeker tachtig doden gemeld
De Verenigde Staten hebben woensdagochtend een aanval uitgevoerd op een Iraans marineschip voor de kust van Sri Lanka. Minstens tachtig opvarenden zijn daarbij om het leven gekomen. Er wordt nog naar vermisten gezocht. - Azerbeidzjan veroordeelt Iraanse aanval op vliegveld, twee gewonden
Azerbeidzjan veroordeelt de aanval van donderdag op het vliegveld van Nachitsjevan. In een verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt gezegd dat het land zich het recht voorbehoudt op vergelding van de aanval, waarbij twee mensen gewond zijn geraakt. - Gewapende Koerden trekken Iran binnen
Duizenden Koerdische strijders zouden vanuit Irak het noordwesten van Iran zijn binnengetrokken. Dat meldt de Amerikaanse zender Fox News op basis van Amerikaanse functionarissen. Dat zou het begin kunnen zijn van een grondoffensief. Het zou gaan om Iraanse Koerden die willen terugkeren naar hun gebied. Amerikaanse media meldden eerder al dat de VS overweegt Koerdische strijdkrachten van wapens te voorzien om een volksopstand in Iran te ontketenen. - Hardliner Khamenei junior volgt zo goed als zeker zijn vader op als Opperste Leider van Iran
Het lijkt er sterk op dat Mojtaba Khamenei (56) zijn vader opvolgt als Opperste Leider van Iran. De tweede zoon van de gedode Khamenei zou woensdag zijn benoemd, maar dit is nog niet bevestigd. De tweede zoon van de hoogste ayatollah staat bekend als hardliner. Het betekent dat de Revolutionaire Garde de touwtjes stevig in handen houdt. - Iraanse raket richting Turkije neergehaald, NAVO veroordeelt aanval
De NAVO veroordeelt de Iraanse aanval met een ballistische raket op Turkije. De raket werd woensdag neergehaald door NAVO-luchtverdediging. Hierbij vielen geen slachtoffers. De woordvoerder van NAVO-topman Mark Rutte laat weten dat de NAVO pal achter alle bondgenoten staat, inclusief Turkije. Activering van Artikel 5 is desondanks niet aan de orde. - Tranen op Schiphol nadat vlucht met gestrande reizigers uit Oman is geland
Een KLM-vliegtuig met gestrande reizigers uit het Midden-Oosten is woensdagochtend geland op Schiphol. Het toestel kwam uit Oman. Door de oorlog in Iran wordt er momenteel amper gevlogen naar de regio en zitten veel Nederlanders vast. Vrijdag zijn er opnieuw repatriëringsvluchten. Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat het om een vlucht gaat vanuit de Omaanse hoofdstad Muscat, die wordt verzorgd door KLM, en een vlucht van TUI vanuit het Egyptische Sharm-el-Sheikh. Reizigers betalen een eigen bijdrage van 600 euro per persoon. - Senaat VS stemt tegen resolutie inperken macht Trump
Een resolutie die de macht van de Amerikaanse president Donald Trump om aanvallen uit te voeren in Iran zou hebben ingeperkt, is woensdag gestrand in de Senaat. Zoals verwacht stemde een meerderheid tegen het voorstel. De initiatiefnemers wilden met de resolutie afdwingen dat president Trump parlementaire toestemming moet vragen om verdere aanvallen uit te voeren.
Bron: Defensie, NU.nl, NOS, AD, BNR
Nederland gaat in op Frans aanbod voor samenwerking kernwapens
Nederland wil met Frankrijk gaan praten over nauwere samenwerking op het gebied van nucleaire bewapening. Het kabinet gaat daarmee in op de uitnodiging die president Emmanuel Macron maandag deed aan verschillende Europese landen.
“De Russische agressieoorlog tegen Oekraïne heeft de veiligheidssituatie in Europa fundamenteel verslechterd”, schrijven de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken. “Dit vraagt om meer verantwoordelijkheid voor de eigen Europese veiligheid. Het Franse aanbod om met Europese partners de dialoog hierover te verdiepen past in dit streven en het kabinet acht het wenselijk om op dit aanbod in te gaan.”
Macron maakte maandag in een speech bekend dat Frankrijk het aantal kernkoppen gaat uitbreiden, voor het eerst sinds 1992. Ook zei hij dat hij die wapens wel wil delen met acht Europese bondgenoten, waaronder Nederland. Frankrijk was daar al eerder toe bereid, maar toenmalig minister Brekelmans van Defensie ging er nog van uit dat ons land niet vooraan zou staan.
Zijn opvolger Yesilgöz gaat nu dus wel op het aanbod in. Wat dat precies betekent voor Nederland wordt niet duidelijk uit de brief. “Gezien de aard van deze onderwerpen kan het kabinet geen nadere details over de beoogde samenwerking openbaar maken”, staat er.
Volgens de brief blijft de NAVO wel ‘de hoeksteen’ van de Europese veiligheid. De samenwerking met Frankrijk moet daar een aanvulling op worden. Frankrijk is het enige EU-land dat eigen kernwapens bezit. Het land is wel lid van de NAVO, maar heeft zeggenschap over de inzet van de eigen kernwapens. Ook de Britten leveren kernwapens aan de NAVO.
In Nederland liggen al Amerikaanse kernwapens, op Vliegbasis Volkel. Het kabinet schrijft dat ons land die kernwapentaak blijft uitvoeren.
Bron: NOS
Nieuwe eenheid voor communicatie en engagement opgericht
De Koninklijke Landmacht is een ‘nieuw’ commando rijker: het Communicatie & Engagement Commando (C&E Commando). De oprichting is deze week gevierd met een ceremonie op het Marktplein in Apeldoorn. Het C&E Commando volgt het oude 1 Civiel Militair Interactie Commando (1 CMICo) op. Met de omvorming sluit het commando beter aan bij de NAVO-structuur.
Het was een bewuste keuze om de ceremonie in het hart van de stad te houden, zegt brigadegeneraal Nicole de Wolf. “Door hier te staan, midden in de samenleving, benadrukken wij de verbinding tussen Defensie en de maatschappij die wij dienen en beschermen.” Apeldoorn is ook de thuisbasis van het C&E Commando. Bij de eenheid werken honderdtwintig beroepsmilitairen en meer dan vijfhonderd gespecialiseerde reservisten.
Met de oprichting speelt Defensie in op een veranderend dreigingsbeeld. Militaire operaties vinden vaak plaats tussen mensen, die mogelijk door de vijand worden beïnvloed. Zo wordt Europa momenteel dagelijks geconfronteerd met hybride oorlogsvoering. Dat gebeurt onder meer in de vorm van nepnieuws en stemmingmakerij via sociale media.
De eenheid coördineert civiel-militaire samenwerking, voert psychologische operaties uit en is specialist in communicatie. Hiervoor werkt de eenheid nauw en gecoördineerd samen met gevechtseenheden. Dankzij deze ondersteuning krijgen die meer bewegingsvrijheid en worden ontlast tijdens hun operatie.
Binnen het C&E Commando zitten specialisten op het gebied van zogeheten cognitieve beïnvloeding. Van civiel-militaire samenwerking tot ‘psychologische operaties’. Hoe ver zij mogen gaan, staat aangegeven in doctrines. Die bepalen welk middel in welke situatie wel of niet voor welke doelgroep mag worden gebruikt.
Bron: Defensie
NAVO-chef Rutte is blij met aanvallen op ‘terroristisch regime’ Iran
NAVO-topman Mark Rutte is blij met de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran, zegt hij in een interview met de BBC. Volgens Rutte is Iran een bedreiging voor Europa, Israël en de regio en is het niet alleen een onderdrukkend regime, maar ook een agressief regime, een terroristische staat. Volgens de NAVO-baas is een groot aantal Europese leiders 'extreem blij' met de Amerikaans-Israëlische campagne.
“Het is een terroristisch regime en dus ook duidelijk een bedreiging voor bijvoorbeeld Londen, Hamburg en mijn eigen thuisstad Den Haag”, aldus Rutte. De secretaris-generaal benadrukte dat de NAVO zelf niet betrokken was bij de aanval op Iran: “Dit is een door de Amerikanen geleide campagne.” Hij wilde echter niet zeggen of hij van tevoren op de hoogte was gesteld. Wel dat hij in nauw contact staat met NAVO-bondgenoten.
De NAVO-chef wijst erop dat de oorlog in Iran positieve gevolgen zal hebben voor Oekraïne. “Laten we niet vergeten dat Iran met de Shahed-drones de belangrijkste leverancier is van militaire steun aan Rusland.” Hij hoopt dat daar een einde aan zal komen.
Rutte wilde niet ingaan op de vraag in hoeverre de aanvallen juridisch houdbaar zijn, bijvoorbeeld omdat ze niet aan het Amerikaanse Congres zijn voorgelegd. “Ik laat dat aan mensen die veel slimmer zijn dan ik.” De NAVO-SG sprak de hoop uit dat het Iraanse volk zelf over de eigen toekomst kan beslissen. Hij is ervan overtuigd dat wanneer de campagne voorbij is, Iran geen exporteur meer zal zijn van terrorisme en chaos.
Bron: BNR
Nieuwe onderzeeboten direct voorzien van geavanceerde torpedo
Defensie wil de Franse F21 MK2-torpedo al tijdens de productiefase integreren in de vier nieuwe onderzeeboten van de Orka-klasse. Eigenlijk was het plan ze in het begin uit te rusten met de MK48-torpedo’s van de huidige Walrus-vloot. Defensie ziet hier nu van af omdat versnelde vervanging van de MK48 mogelijk blijkt.
De nieuwe onderzeeboten moeten opereren in het hoogste geweldsspectrum. Door snelle technologische ontwikkelingen voorziet Defensie een dreiging van (on)bemenste vijandelijke systemen met anti-torpedomiddelen. Om die met grote precisie te bestrijden, is er behoefte aan een geavanceerd zwaargewicht torpedo zoals de F21 MK2. Leverancier van dit wapensysteem is de Franse Naval Group, die ook de boten bouwt.
De keuze voor de F21 MK2-torpedo betekent een versterkte samenwerking met Frankrijk. Deze EU- en NAVO-partner gebruikt hetzelfde wapensysteem. Het delen van kennis over inzettactieken draagt bij aan de doeltreffendheid van het wapen. De levering van de eerste onderzeeboot is voorzien vanaf 2033.
Bron: Defensie
Zelensky: VS en Midden-Oosten vragen Oekraïne om hulp bij neerhalen Iraanse drones
Oekraïne krijgt vanuit het Midden-Oosten en de Verenigde Staten verzoeken om te helpen bij het neerhalen van Iraanse Shahed-drones. Dat zei president Volodymyr Zelensky woensdag in zijn dagelijkse videotoespraak.
Zelensky sprak naar eigen zeggen met de leiders van de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Bahrein, Jordanië en Koeweit. Er staan nog meer gesprekken op de planning met andere regionale leiders uit het Midden-Oosten.
“Iedereen in het Midden-Oosten wordt geconfronteerd met een uitzonderlijke uitdaging: Shaheds, die lastig zijn neer te halen zonder de juiste expertise en wapens”, aldus Zelensky. Hij spreekt van een ‘gedeeld belang’, omdat Oekraïne zelf ook al Shahed-drones neerhaalt die Rusland geleverd krijgt vanuit Teheran.
Daarnaast zorgen aanvallen van Iran in de regio ervoor dat grondstoffen zoals olie en gas wereldwijd in prijs stijgen. “Ook wij willen mensen verdedigen en helpen bij het terugbrengen van stabiliteit in cruciale toeleveringsketens”, zegt Zelensky. De Financial Times meldt dat er al gesprekken plaatsvinden tussen het Pentagon in de VS en Oekraïne. Die zouden gaan over de aankoop van Oekraïense onderscheppingsdrones.
Wel is er een voorwaarde aan de steun van Oekraïne: het mag de eigen verdediging tegen Rusland niet verzwakken. “Wij helpen degenen die ons helpen aan een waardig einde aan deze oorlog”, aldus Zelensky.
Bron: Telegraaf
Explosieven Opruimingsdienst Defensie ruimt oefenmunitie op Texel
De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) is deze week op Texel begonnen met het zoeken naar resten oefenmunitie. Het gaat om delen van een explosiefvrije 500 ponder. Deze is 13 november 2023 door een Nederlandse F-35 boven de Noordzee afgeworpen, zonder het doelengebied op de Vliehors Range op Vlieland te treffen.
Bij het afwerpen van de oefenmunitie werd destijds opgemerkt dat deze zogenoemde GBU-49 een afwijkend vluchtpad nam, maar dat er geen inslag werd waargenomen. Een zoekactie leverde niks op. Het was aannemelijk dat de oefenmunitie binnen de veiligheidsmarges in zee was beland.
Op 9 juli 2025 vond een boer op Texel metaaldelen op zijn akker. Na een analyse door Defensie ter plaatse bleek het om delen van de GBU-49 te gaan, de oefenmunitie die bijna twintig maanden eerder met een F-35 was afgeworpen. De luchtmacht heeft het trainen met dit type oefenmunitie vervolgens opgeschort en de kwestie onderzocht. Daaruit is gebleken dat alle geldende procedures en regelgeving juist zijn gevolgd.
Er bestaat altijd een minimale kans dat munitie van het vluchtpad afwijkt. Dit risico, hoe klein ook, blijft altijd bestaan. Nu het interne onderzoek is afgerond, heeft de luchtmacht aanvullende mitigerende maatregelen genomen en is het oefenprogramma met de GBU-49 hervat. Dit is van belang om goed getraind te blijven voor inzet.
De EOD gaat nu met detectiemiddelen aan de slag om de exacte locatie van de oefenbom te lokaliseren. Doel hiervan is te voorkomen dat meer terrein dan noodzakelijk wordt afgegraven. De operators van de EOD voeren eventuele resten die zij vinden direct af.
Bron: Defensie
Nederlandse luchtmacht gaat voor het eerst oefenen in Japan
De Nederlandse luchtmacht gaat voor het eerst oefenen in Japan. Vijf F-35 gevechtsvliegtuigen en een A330 tank- en transportvliegtuig gaan later deze maand bijna twee weken naar de Japans-Amerikaanse luchtmachtbasis Misawa.
“Doel van de oefening is om met elkaars systemen samen te werken en informatie uit te wisselen”, aldus Defensie. De vliegtuigen zijn momenteel nog voor een oefening in Utah in de Verenigde Staten. Van daar vliegen ze door naar Japan, een partner van de NAVO in de Indo-Pacific.
Nederland wil bijdragen aan de stabiliteit in de Indo-Pacific. De banden met landen in de regio zijn de afgelopen jaren aangehaald, met het oog op de groeiende assertiviteit van China. Een Nederlands marineschip gaat elke twee jaar naar het Verre Oosten. Medio volgende maand gaat het luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. De Ruyter die kant op.
Bron: Telegraaf
Disclaimer: de rubriek Globaal betreft een verzameling van berichten uit interne en externe media. De berichten zijn niet altijd bedoeld als uiting of vertaling van defensiebeleid.