Weerbaar in praktijk én op papier
Michael Simon
Mediacentrum Defensie en kapitein Ruben Verbunt
‘Stroomuitval is zo allesomvattend’
Als de stroom 72 uur lang uitvalt, heb je dan een fysiek werkrooster bij de hand voor wanneer de IT eruit ligt? En wat te denken van slagbomen die niet werken of watertoevoer dat stopt? Een stroomuitval kan de weerbaarheid van een organisatie flink aantasten. Bij de Brigade Politie & Beveiliging op Schiphol werken ze sinds begin dit jaar daarom aan een plan voor verbeterde weerbaarheid. Majoor René, commandant van de brigade en kapitein Michelle, hoofd sectie operationele ondersteuning, leggen uit waarom dit zo belangrijk is.
Stel, je wordt gevraagd een plan te schrijven om je eigen brigade weerbaarder te maken voor het geval de stroom langere tijd wegvalt; waar begin je dan? “Zorg dat je de opdracht helder hebt”, aldus kapitein Michelle van de Brigade Politie & Beveiliging (BP&B). Als hoofd sectie operationele ondersteuning kreeg zij begin dit jaar de vraag om zich over die weerbaarheid te buigen. “Het is echt analyseren van wat we willen bereiken en welk doel we voor ogen hebben. Toen dat eenmaal duidelijk was, ben ik aan de slag gegaan met het schrijven van een plan. Zo gedetailleerd mogelijk.”
Michelle kreeg als hoofd sectie operationele ondersteuning de vraag om zich over het topic weerbaarheid te buigen.
Wat het plan inhield? “Een tijd geleden plofte bij iedere Nederlander een folder op de deurmat van de NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, red.) waarbij opgeroepen werd om eens goed te kijken naar je eigen weerbaarheid. Kun jij 72 uur zonder stroom doorkomen? Wij zijn natuurlijk een organisatie met een grote rol in het veiligheidsdomein, dus het is alleen maar logisch dat we hiervoor ook naar onszelf kijken. Bij Defensie voert Hoofdtaak 1 de boventoon en je voorbereiden op 72 uur zonder stroom vloeit hier direct uit voort.”
Een weerbaarheidsplan in vier stappen
Om zo efficiënt mogelijk te werk te gaan, is het proces van het bedenken van een plan tot het daadwerkelijk uitrollen in de organisatie ervan, door Michelle onderverdeeld in vier fasen, “Fase één is kijken wat de opdracht is en wat nodig is om die goed uit te voeren. Met welke interne partners trekken we op en hoe vaak hebben we overleg? De randvoorwaarden op orde hebben, zeg maar. Fase twee is te kijken naar wat de effecten zijn op onze organisatie als de stroom 72 uur uitvalt. Wat doet dat met onze processen, wat zijn daar weer de gevolgen van en hoe kun je de schade minimaliseren?
Fase drie is het daadwerkelijk schrijven van plannen die we in fase vier kunnen uitvoeren. Is dat afgerond, komen we bij fase vier, de implementatie: moeten we bepaalde scenario’s trainen? Spullen aanschaffen of over een half jaar de plannen weer actualiseren? Na elke fase geef ik terugkoppeling aan René en bepalen we samen met het managementteam of het plan nog in lijn ligt met het doel dat we hebben. Uiteindelijk moeten de producten die deze opdracht hebben opgeleverd er voor zorgen dat we met z’n allen daadwerkelijk beter zijn voorbereid.”
“Bij Defensie voert Hoofdtaak 1 de boventoon en je voorbereiden op 72 uur zonder stroom vloeit hier direct uit voort.”
Overkoepelende stroomuitval
Een plan schrijven is één, maar binnen die kaders blijven, is wat anders. Zowel ‘weerbaarheid’ als ‘de Brigade Politie & Beveiliging’ zijn brede begrippen. “Je hebt de luchthaven, de Koningin Máxima Kazerne, maar ook onze eigen brigade”, legt majoor René uit, commandant van de BP&B. “Wij kijken met ons plan in eerste instantie naar de brigade; hoe kunnen we die weerbaarder krijgen. Vanuit dat uitgangspunt kunnen we het plaatje breder trekken.” Je kan wel alles tegelijk willen, aldus de commandant, maar zeker op een locatie als Schiphol heb je met veel partijen te maken. “Daarom hebben wij ons met dit plan inhoudelijk gefocust op onze eigen brigade.”
Brigadecommandant René: “Stroomstoring is een gevolg van iedere bedreiging die op ons af kan komen.”
Het plan gaat overigens over meer dan alleen een stroomstoring, vult Michelle aan. “We hebben daarin, zeker gezien de huidige situatie in de wereld, ook een scenario met brandstoftekort en extreme weersomstandigheden opgenomen; van hitte tot wateroverlast en sneeuw. Maar stroomstoring is het hoofdscenario, omdat dat allesomvattend is. Bij hevige weersomstandigheden valt er misschien een mast om of valt er een boom op een stroomkabel. Dan heb je ook een stroomstoring. En bij een brandstoftekort kom je ook qua stroom weer in de knel, omdat al onze aggregaten op brandstof draaien.”
René: “Je staat er lang niet altijd bij stil, maar een stroomuitval doet zoveel met onze organisatie en met ons land. Als dat gebeurt, heb je geen werkende computers , heb je nog eventjes water, maar op een bepaald moment stopt die toevoer ook. Mensen kunnen niet op hun werk komen omdat de treinen niet rijden, niemand kan pinnen om eten te kopen, de slagboom van de kazerne gaat niet open, dus heb je extra beveiliging nodig… Stroomstoring is een gevolg van iedere bedreiging die op ons af kan komen; van drone-aanvallen tot het hacken van onze systemen. Vandaar dat het juist zo prominent in ons plan naar voren komt.”
Alle entiteiten van de Brigade P&B hebben input geleverd voor het plan.
Deken over de organisatie
De totstandkoming van het plan is het resultaat van samenwerking binnen de brigade, wil de commandant graag benadrukken. “We bestaan uit vijf entiteiten: de politiedienst, de gewapende beveiliging, de incidentengerichte opsporing, de operationele ondersteuning en de support. Die hebben allemaal hun eigen behoeften. Denk aan een rechercheur die in een kluis moet kunnen, is dat mogelijk als de stroom eruit ligt of is die klus dan geblokkeerd? Of denk aan de voertuigen van de gewapende beveiliging; die gebruiken enorm veel brandstof. Is dat voldoende voorradig in een noodsituatie? Zo heeft iedereen vanuit zijn eigen taakveld input aangeleverd en dat hebben we in het plan verwerkt.”
Dit plan is dus specifiek voor de Brigade Politie & Beveiliging Schiphol geschreven. Want geen organisatie is hetzelfde, aldus de majoor. “Weerbaarheid in Limburg is anders dan in Noord-Holland. Dus de behoefte verschilt daar ook. Maar dat wil niet zeggen dat ze zich niet kunnen laten inspireren door de hoofdlijnen van ons plan. Daarbij heeft een aantal brigadecommandanten van het hoofd Future Operations ook de opdracht gekregen om te kijken of er maatregelen zijn die doorgevoerd kunnen worden bij alle brigades binnen het LTC (Landelijk Tactisch Commando, red.) Dus om die als een soort deken over de organisatie te leggen.”
“Het plan is geschreven voor de Brigade P&B, maar anderen kunnen zich laten inspireren door de hoofdlijnen.”
Goed voorbereid
Behalve het nemen van maatregelen is ook de continuïteit van de operatie een belangrijk facet in het plan, vertelt Michelle. “Naast de facilitair-logistieke kant, kijken we ook naar wat we wel en wat we niet kunnen en naar het waarom. Stel dat de stroom uitvalt, dan geldt dat ook voor veel computers. Lang niet alles zit op noodstroom, dus in het ergste geval doet geen enkele computer het. Hoe ga je dan een aangifte opnemen? Natuurlijk moet je je afvragen of dit ten tijde van een massale stroomstoring prioriteit heeft. Maar áls je aangiftes wilt opnemen, zorg dan dat je voldoende uitgeprinte formulieren heb liggen. Datzelfde geldt voor werkroosters en andere belangrijke documenten. En raakt dat op, zorg dat je bijvult. Het is maar een klein voorbeeld, maar zover moet je wel doordenken.”
“Er zijn veel kleine basisprocessen die je aan de voorkant al kunt tackelen om zo in geval van nood goed voorbereid te zijn.”
En nee, het is zeker niet te ver doorgedacht, vindt René. “We hadden vorige week een printerstoring, dan merk je meteen dat je best onthand bent. Ook viel onlangs ons planningssysteem uit, dat leverde ook problemen op. De meesten wisten wel dat ze de volgende dag moesten werken en hoe laat, maar er zijn ook collega’s die na hun dienst pas kijken hoe laat ze de volgende dag moeten beginnen.”
Zowel René als Michelle beaamt dat de printer natuurlijk niet de grootste calamiteit is bij een langdurige stroomstoring, maar ze willen het maar gezegd hebben: “Als er nu iets gebeurt, dan redden wij ons en weten we wat we moeten doen. Want handelen in geval van calamiteiten, dat is waar we goed in zijn. Maar er zijn zó veel kleinere dingen, basisprocessen, die je aan de voorkant al kunt tackelen, zodat je in geval van nood goed voorbereid bent.”
