SeaSEC wordt volwassen
Kapitein Arjen de Boer
Sergeant-majoor Hilbert Buter en archief Mediacentrum Defensie
Nieuwe roerganger voor succesvol experimenteer- en ontwikkelplatform
Na 2,5 jaar staat het maritieme innovatie- en ontwikkelplatform SeaSEC als een huis. Tijd voor grondlegger commandeur Paul Flos om het stokje over te dragen. Hoe kijkt hij terug op de beginperiode en welke doelen stelt zijn opvolger Carine van Bentum? “De snelheid van innoveren moet hoog blijven.”
“Wat een goed idee, zoiets moeten we in Nederland ook hebben.” Dit dacht commandeur Paul Flos, programmadirecteur Internationale Maritieme Materieelsamenwerking binnen Europa, toen hij mei 2023 op bezoek was in Bahrein. In de kristalblauwe zee experimenteerde de Amerikaanse Taskforce 59 met allerlei onbemande vaartuigen. De eenheid opereerde als een start-up, zag Flos, die werkzaam is bij het Commando Materieel en IT (COMMIT). Dus een klein team, met veel vrijheden dat zich snel kan aanpassen aan nieuwe uitdagingen.
Sterke stromingen en beperkt zicht maken de Noordzee uitdagend
Maar ja, wij hebben te maken met de Noordzee. Een wezenlijk andere waterpartij dan de Perzische Golf. Flinke golven, sterke stromingen en zeer beperkt zicht maken de Noordzee uitdagend, aldus Flos. Op de bodem liggen belangrijke pijpleidingen en datakabels waar Nederland en Europa afhankelijk van zijn. Het is geen geheim dat Rusland deze kritieke infrastructuur steeds interessanter vindt, om het zacht uit te drukken. Dus zijn er tegenmaatregelen nodig om die infra te beschermen.
In 2023, bij de officiële start van SeaSEC, volgde de Defensie Duikgroep op de Scheveningse kade bij het SeaSEC-testgebied de bodembeelden van Anti-IED Security Platform Sea Wasp.
Folder vs. realiteit
De civiele industrie biedt veel nieuwe vaartuigen en sensoren om die bescherming op poten te zetten. Op papier, in de reclamefolder dus, zijn die misschien veelbelovend. “Maar wat gebeurt er als we die techniek in het echt, onder druk testen?”, vraagt Flos zich af. “Wat blijft er dan over van die folderteksten?”
Zie hier het ontstaan van SeaSEC, het op Taskforce 59 gebaseerde testplatform, waar Defensie, bedrijven en kennisinstituten samen technieken ontwikkelen, testen en adopteren. “We kunnen veel van elkaar leren”, zegt Flos. Het komt ook nog eens de snelheid ten goede. “Het doel is om jarenlange ontwikkel- en verwervingstrajecten terug te brengen tot enkele maanden.”
Commandeur Paul Flos stond aan de wieg van SeaSEC. Maar het is nu tijd om het stokje over te geven aan Carine van Bentum.
Experimenteren, evalueren en versneld invoeren
SeaSEC staat voor Seabed Security Experimentation Centre: een samenwerking van zes Noord-Europese landen gericht op de beveiliging van kritische onderzeese infrastructuur in de Noordzee en Oostzee.
SeaSEC opende 7 december 2023 en is onderdeel van het Northern Naval Capability Cooperation-initiatief (een samenwerking tussen Nederland, Denemarken, Duitsland, Finland, Noorwegen en Zweden). SeaSEC heeft een testgebied van tien bij tien zeemijlen bij Scheveningen.
Operationele uitdagingen
Wat SeaSEC bijzonder maakt, zijn de Challenge Weeks. Hier moeten deelnemers oplossingen vinden voor operationele uitdagingen die Defensie aandraagt. Zo simuleerde de marine vorig jaar september realistische dreigingen bij Scheveningen. Dat gebeurde met oefenmijnen, dummy-explosieven of metalen objecten bij nagemaakte pijpleidingen. Zo werden onderwaterdrones, autonome vaartuigen, sonar- en LiDAR-radartechnologie op de proef gesteld.
Onbemande technologie is innovatief en een belangrijke tool voor SeaSEC om mee te experimenteren.
Als er ijs ligt
Dat praktijktesten werken, bleek pas nog bij de Challenge in Zweden. Daar kregen de onbemande systemen te maken met ijs. “Iets testen bij een rustig zeetje en vijf graden boven Celsius is natuurlijk makkelijk”, schetst Flos. “Als er ijs ligt, is het een ander verhaal.” Dat zijn mooie leermomenten, zegt hij. “Het optreden in het Arctische gebied wordt namelijk steeds belangrijker. Daar ligt vrijwel altijd ijs.”
Commandeur Flos en zijn opvolger Van Bentum zouden graag zien dat de experimenten van SeaSEC leiden tot concrete aanschaf van apparatuur en IT.
Nederland loopt voorop in operationeel experimenteren
Nieuwe directeur
Maar na 2,5 jaar moet Flos zijn ‘kindje’ loslaten. Het is tijd dat SeaSEC meer ingebed raakt binnen COMMIT en Defensie. Dat het kind meer volwassen wordt. Dit is de taak van programmamanager Carine van Bentum van de directie Kennis & Innovatie van COMMIT. Zij stapte vorig jaar over van TNO naar Defensie om SeaSEC te gaan leiden en organiseerde de Challenge Weeks in Scheveningen. “Die manier van werken is iets waar Nederland in voorop loopt”, zegt Van Bentum. “Nu zien we dat andere partnerlanden ook deze manier van operationeel experimenteren toepassen.”
SeaSEC bij COMMIT
SeaSEC past prima binnen de doelstellingen van COMMIT. Het is nu ondergebracht bij de Directie Kennis & Innovatie, waar ook MIND, KIXS en DATA onder vallen. Het is volgens Van Bentum dan ook een natuurlijke thuishaven voor SeaSEC.
“SeaSEC draait om innovatie en snel handelen. Het is een kort cyclisch proces en dat hebben we hard nodig.”
Met hightech apparatuur is het mogelijk om onder water meer te zien en belangrijke infrastructuur in de gaten te houden.
Nu ook iets kopen
Van Bentum en commandeur Flos zien graag dat er nu ook concrete stappen worden gemaakt. Dus niet alleen samen experimenteren en ontwikkelen, maar ook apparatuur en IT aanschaffen. Flos: “Er zijn ook andere concrete resultaten geboekt, zoals het feit dat SeaSEC een levendig platform is waar bedrijven en organisaties elkaar ontmoeten.”
Volgende maand zijn er weer Challenge Weeks, dit keer in het Duitse Rostock. Daar wordt de lat weer iets hoger gelegd, vertelt Van Bentum. Er doen vijftig bedrijven mee, in operationele uitdagingen op 3 locaties. Ze weten niet wat er op ze afkomt en de setting is ook nog eens uitdagend: de Oostzee. Net als de Noordzee heftig, ondiep en met slecht zicht. “Daar gaan de marines van vier landen aanvallen uitvoeren op onderzeese infrastructuur. Op en onder water”, zegt Van Bentum. “De bedrijven moeten hier met hun systemen en software laten zien dat ze beeldopbouw boven en onder water kunnen doen. En dat realtime. Samenwerking op deze schaal is nog niet eerder vertoond, dit is pas echt operationeel experimenteren.”
De jaarlijkse oefening REPMUS in Portugal is ook specifiek gericht op het testen van onbemande (maritieme) systemen. REPMUS staat voor Robotic Experimentation and Prototyping using Maritime Uncrewed Systems.
SeaSEC omarmen
Voor de nieuwe programmamanager is het een speerpunt dat alle deelnemers, inclusief Defensie, het project SeaSEC nog verder omarmen. “Dus geen suggestie doen om een bepaalde zeedrone te testen en dan maar afwachten”, licht Van Bentum toe. “Nee, meteen meedraaien in het proces. Mee innoveren, mee experimenteren.” Daarin zit die steile leercurve, waar Defensie en Nederland wat aan hebben, gelooft ze.
De snelheid van innoveren moet hoog blijven
Continue ontwikkelen
Het ideaalplaatje voor Van Bentum is dat de ‘proeftuin’ bij Scheveningen altijd in bedrijf is. Dat deelnemers daar apparatuur en nieuwe inzichten opdoen. “Eigenlijk moeten daar continu mensen bezig zijn”, aldus Van Bentum. “Uit Oekraïne hebben we geleerd dat een nieuwe, onbemande techniek al na twee weken niet meer bruikbaar is. Dan is er al een antwoord op gevonden door de tegenpartij. Dus de snelheid van innoveren moet hoog blijven, steeds weer nieuwe dingen en oplossingen bedenken. Alleen dan blijven we bij de tijd en goed voorbereid op het slechtste scenario.”
