Orka-klasse uitgerust met doorontwikkelde zwaargewichten

De aanschaf van de nieuwe onderzeeboten van de Orka-klasse gaat gepaard met de versnelde aanschaf van nieuwe torpedo’s. Daartoe ondertekende de commandant COMMIT, vice-admiraal Jan Willem Hartman, half juni een contract met Naval Group, dat ook de boten levert. Waarom deze nieuwe torpedo’s en wat maakt deze zo geschikt? Commandeur Jurjen Kwak, programmadirecteur Vervanging Onderzeebootcapaciteit (VOZBT) en projectleider kapitein ter zee Paul zijn direct betrokken bij het project. “Dit is een verdieping in de Nederlands-Franse samenwerking.” 

De vervanging van de boten is een project dat al langer loopt en het eerste vaartuig van de Orka-klasse-onderzeeboot wordt in 2033 verwacht. De levering van de nieuwe F21-torpedo’s loopt simultaan aan dit traject. Hoeveel van die Heavy Weight Torpedo’s (HWT) aangeschaft worden, is ‘gerubriceerd’, zoals dat zo mooi heet. “Maar ik kan wel dit zeggen:”, zegt projectleider Paul, “we kopen er ‘Y + twaalf’. ‘Y’ staat voor het aantal war torpedo’s en die twaalf zijn de oefentorpedo’s. Bij elke onderzeeboot die wordt geleverd, ontvangen we ook een deel van de torpedo’s; de echte en de oefenvarianten.”

De vervanging van het huidige torpedo-arsenaal stond eigenlijk pas een aantal jaren na de introductie van de Orka-klasse onderzeeboten gepland, vertelt Jurjen. “Maar nadat de Franse Naval Group was geselecteerd voor de levering van de vervanger van de Walrusklasse, rees bij ons de vraag: gaan we de nieuwe boten uitrusten met oudere torpedo’s, of kunnen we de vervanging van de MK48-torpedo versnellen en een moderne HWT vanaf de eerste oplevering van de Orka-klasse integreren?”

Het dilemma is dat de ‘oude torpedo’ nog wel een aantal jaren meekan als de nieuwe  onderzeeboten worden geleverd, tussen 2033 en 2037. “Maar op het moment dat ze daadwerkelijk vervangen moeten worden, moet de vuurleidingsinstallatie van de Orkaklasse aangepast worden aan deze nieuwe torpedo. Dat wordt een hele kostbare operatie en kan effect hebben op de operationele beschikbaarheid van de onderzeeboten. Op termijn bespaart de aanschaf van nieuwe torpedo’s dus in dit voortraject behoorlijk wat geld.”

Daarom wordt eind 2024 bij Naval Group geïnformeerd naar de beschikbaarheid van de nieuwste F21 torpedo in hun assortiment. Daarbij zijn twee vragen cruciaal: wat kunnen ze en stel dat Defensie over wil gaan tot aanschaf: wat is dan het laatste moment dat die keuze gemaakt kan worden om ze naadloos te integreren in de nieuwe boten? Het antwoord van de Fransen luidt: dan hebben jullie – gezien de leveringsplanning van de onderzeeboten - nog achttien maanden om een knoop door te hakken.  

Jurjen: “Die tijd hebben we maximaal gebruikt om een flink aantal vragen voor onszelf te beantwoorden: kunnen we met deze torpedo ons concept of operations uitvoeren? Kan hij op tijd geleverd worden? En niet onbelangrijk: hebben we hier budget voor?” In april 2025 werd de Tweede kamer over de behoefte ‘Vervanging MK48-torpedo’ geïnformeerd. Paul: “Daarna volgde de opdracht om te onderzoeken of de vervangende zwaargewicht torpedo al gedurende de engineering- en productiefase te integreren was. Toen dat onderzoek een positief antwoord opleverde, leidde dat uiteindelijk tot het zetten van de handtekeningen onder het aankoopcontract.”

Wat deze F21 nou precies zo goed maakt? Ook die informatie is grotendeels niet voor de buitenwereld bestemd. Maar Paul wil wel uitleggen waar onder meer op gelet is bij de aanschaf van nieuwe torpedo’s. “Sowieso is de nieuwe versie een doorontwikkeling van een bestaande Franse torpedo en dus significant beter. De technologie is die van nu, en niet van bijvoorbeeld tien jaar geleden: je kan er even mee vooruit en je kan het ook aanpassen in de toekomst als dat nodig is. Verder let je bij een torpedo, naast facetten als bereik en nauwkeurigheid, ook op de geschiktheid voor de scenario’s waarin je de torpedo wil inzetten.”

De ondertekening van het contract is een sluitstuk van weer een deel van het aankooptraject. Eentje waar een boel partijen samenwerkten om de overeenkomst tot een succes te maken. De Franse overheid, de Franse marine, de Nederlandse marine, de Bestuursstaf en COMMIT. Over die laatste partij zegt de programmadirecteur glimlachend: “Zonder ons initiatief, geen nieuwe torpedo’s, zo simpel is het. We hebben de kans gezien, het initiatief gepakt op dit project en in een korte periode gecontroleerd en succesvol de realisatie van studie tot contractering uitgevoerd. Dit uiteraard in nauwe samenwerking met het Commando Zeestrijdkrachten. Denk daarbij aan de operationele specialisten van het Maritime Warfare Centre en de Onderzeedienst.”

Paul: “We moeten daarnaast ook niet de collega’s in Den Haag vergeten. Want het geheel moet natuurlijk ook gefinancierd worden en gecommuniceerd met de Tweede Kamer. Daarin hebben zij een hele belangrijke rol gespeeld.” Tot slot roemt Jurjen nog de samenwerking met Frankrijk: “Natuurlijk heeft ieder z’n eigen belang, maar van de overheid tot aan de marine en Naval Group; elke partij droeg z’n steentje bij wat resulteerde in een prettige en effectieve samenwerking. Die was er al met betrekking tot de levering van de onderzeeboten, maar dat we nu dezelfde torpedo’s gaan voeren is uniek. Dit is echt een verdieping van de Nederlands-Franse samenwerking.”