On fire in Baltische Staten 

Via Estland en Litouwen door naar Letland. Het Fire Support Team van de Nederlandse eenheid die nu op uitzending is in Litouwen, trainde drie weken in de verschillende Baltische Staten. Samen met een dozijn buitenlandse FST’s. Nuttig voor een club die nog niet zo lang samen is. “Je krijgt een kijkje in de keuken van buitenlandse collega’s. Dat nemen we mee in ons werk en daar leren we het meeste van.” 
 
De vijand bevindt zich een paar kilometer verderop en moet worden onderdrukt voordat het eigen bataljon een aanval uitvoert. Aan het zeskoppige FST de taak te bepalen welk doelwit moet worden aangegrepen, die exacte locatie vast te stellen en vuursteun aan te vragen. Dit was een van de scenario’s. 
 
“Four armoured personnel carriers!”, klinkt het. Op het tweede voertuig in de colonne zitten meerdere antennes, ook een Electronic Warfare-installatie is zichtbaar. “Een mobiele commandopost”, duidt wachtmeester Almar, en dus een belangrijk doelwit. Als Forward Observer (FO) staat hij in nauw contact met een Spaanse mortiergroep, die op de grond klaarstaat om toe te slaan. 

Vanaf de balustrade van een uitkijktoren overziet de FO het zonnige oefengebied vol bomen en struiken. Aan de rand van een zandvlakte in de verte verschijnt inderdaad de vijandelijke colonne. Met de Jim Compact bepaalt het FST de exacte locatie. Deze verrekijker straalt met een laser doelen aan. De Laser Operator kan ermee ook de afstand, hellingshoek – en misschien wel het belangrijkste – de coördinaten vaststellen.  

Voor het zeskoppige team is dit de eerste langdurige oefening samen. Ze zijn nu vier maanden bij elkaar en volledig opgeleid. Nu is het een kwestie van tot elkaar komen en meters maken. Heel veel meters. Tijdens niet-tactische trainingen, zoals nu, kan dat laagdrempelig. Maar tijdens grote oefeningen die binnenkort op het programma staan, komt er meer druk op de ketel. 

“Het tofste aan dit werk”, zegt eerste luitenant Jesper, “is dat je als klein team grote effecten kan brengen voor de eenheid waarbinnen je opereert.” Als JTAC is hij dé schakel tussen het FST en bijvoorbeeld een gevechtshelikopter of -vliegtuig. “Een vliegtuig kan bommen gooien op een doel en het in één keer uitschakelen.” FO Almar vult aan: “Tijdens de integratie-oefening voor de uitzending braken vijandelijke tanks door. Die hebben wij zó lang bezig gehouden met onze mortiergroep, dat onze jongens veilig konden terugtrekken en de verdediging opnieuw konden inrichten.” 

Een dag later wordt het effect van het FST in de avonduren spectaculair tastbaar. Aan de rand van een pikdonkere, open plaat staan de teamleden naast elkaar. Nachtzicht is noodzakelijk. Op zeshonderd meter zit een vijandelijk doel. Twee Canadese CH 146-helikopters moeten die met hun boordschutters onder vuur nemen. “Call ready for sparkle”, geeft Jesper aan een vlieger door. Na het doorlopen van hun procedures en het met een infrarood-laser aanstralen van het doel, vuurt de heli gericht. Kogels verlichten de nacht, geratel van het machinegeweer galmt over het terrein. Nachtzichtapparatuur geeft deze Live Fire Exercise een andere dimensie.  

“Dit zijn de hoogtepunten van de oefening”, zegt Almar. “Live controls is het vetste, als er echt wordt gevuurd. Dat is in dit werk helaas lang niet altijd het geval.” De communicatie tussen Jesper en de heli´s gaat soepeler dan een dag eerder, toen Almar de schakel was tussen FST en de mortiergroep. De Spaanse ‘Mikey's’ (afkorting voor mortieristen) werken op een andere manier en dat zorgt voor verwarring over en weer. 

De Spanjaarden vuren één 120mm-granaat af. Op basis hiervan moet het FST mogelijk coördinaten bijstellen. De Nederlanders zijn gewend dat een groep eerst twee granaten afvuurt om de stelling muurvast in de grond te boren. En daarna pas die ‘bijstel’-granaat vuurt. De Letse oefenleider stipt dit aan bij de evaluatie: probeer aan te passen en door te pakken als je merkt dat procedures verschillen. 
 
Almar ziet daarin misschien wel de grootste winst van deze drie weken. “Je krijgt een kijkje in de keuken van buitenlandse collega’s. De Spanjaarden doen het op hun manier, de Italianen weer een beetje anders. Dat nemen we mee in ons werk en daar leren we het meeste van.”