‘Tijdigheid boven perfectie’ 

De krijgsmacht groeit. En dus moet ook de ondersteuning sneller, slimmer en schaalbaarder worden. Voor COMMIT, het Commando Materieel en IT, stond 2025 daarom in het teken van versnellen, vernieuwen en opschalen. Van tanks en IT-systemen tot innovatie, munitie en kleding; de organisatie werkte afgelopen jaar op volle kracht aan de versterking van de gevechtskracht van Defensie. “Liever goed genoeg en op tijd dan perfect en te laat”, zegt commandant van COMMIT vice-admiraal Jan Willem Hartman. “Tijdigheid is in deze tijd cruciaal.”

Die versnelling werd afgelopen jaar zichtbaar in vrijwel alle domeinen, zo blijkt uit cijfers die deze week zijn gepubliceerd in het kader van Verantwoordingsdag. COMMIT ondersteunde meer dan driehonderd materieelprojecten, leverde IT-ondersteuning aan 124 missies, oefeningen en evenementen en handelde 65.000 IT-aanvragen af. Daarnaast zijn 59 IT-projecten opgeleverd en ruim 950 inkooptrajecten uitgevoerd: een stijging van 28 procent ten opzichte van 2024. 

Volgens Hartman vraagt de huidige veiligheidssituatie om een andere manier van werken. “We reageren snel en flexibel op nieuwe opdrachten en veranderende omstandigheden, terwijl we de controle behouden”, vertelt hij. “Die aanpak sluit aan bij de lessen uit Oekraïne. Ontwikkelingen op het slagveld volgen elkaar in hoog tempo op.” 

Daarom werkt COMMIT volgens de zogenoemde ‘ladder van eenvoud’. Eerst wordt gekeken wat al beschikbaar is op de markt, daarna of Nederland kan aansluiten bij bondgenoten en vervolgens of bestaande systemen met beperkte aanpassingen inzetbaar gemaakt kunnen worden. Pas als laatste optie wordt volledig maatwerk ontwikkeld. “Als je slim gebruikmaakt van wat er al is, kun je enorm veel tijd winnen”, aldus Hartman.  

Niet alleen de projecten nemen in aantal toe. Ook de omvang van de organisatie groeit stevig. COMMIT groeide afgelopen jaar met meer dan tien procent aan personeel en publiceerde ruim 2.350 vacatures. Volgens Hartman is die schaalvergroting noodzakelijk. “Onze mensen zijn ons grootste goed en vormen de sleutel tot het slagen van onze opdrachten. Om inzetbaar te blijven, hebben we voldoende personeel, moderne middelen en een organisatie nodig die kan meebewegen met de ontwikkelingen om ons heen.” 

Ook de financiële omvang van de opdrachten groeide sterk. In 2025 gaf COMMIT circa 5,3 miljard euro uit aan materieel en IT, ruim veertig procent meer dan in 2024. De totale verplichtingen kwamen uit op ruim 13,3 miljard euro. Daarnaast werden de munitievoorraden fors aangevuld. Voor meer dan 500 miljoen euro aan munitie werd ingekocht en geleverd.  

Desondanks klinkt er kritiek vanuit de Algemene Rekenkamer (AR), die controleert of de Rijksoverheid publiek geld zinnig, zuinig en zorgvuldig uitgeeft. Een van de conclusies in het deze week verschenen jaarlijkse verantwoordingsonderzoek is dat Defensie onvoldoende heeft aangetoond dat de aanbestedingsregels juist zijn gevolgd.  

“Die bevindingen neem ik serieus”, reageert Hartman. “Kwaliteit en zorgvuldigheid blijven belangrijk, want we dragen een grote verantwoordelijkheid voor hoe we het geld besteden. Tegelijkertijd moeten we in de huidige tijd vooral kunnen leveren wanneer het nodig is. Tijdigheid staat daarbij centraal, niet perfectie. We hebben de AR uitgenodigd voor overleg. Doel is samen te komen tot verbeterpunten. Ook willen we bespreken hoe we inkoopbeheer kunnen versterken en tegelijkertijd bureaucratie en regeldruk kunnen verminderen of voorkomen.” 

Defensie kijkt nadrukkelijk naar samenwerking binnen Nederland en Europa, maar het huidige aanbod is nog niet groot genoeg om alle benodigde systemen daar vandaan te halen. “Op dit moment zijn niet alle capaciteiten in Europa beschikbaar of niet tijdig leverbaar”, zegt Hartman. “Daarom blijft de samenwerking met bijvoorbeeld de Verenigde Staten voor Nederland belangrijk.” 

Dat geldt onder meer voor systemen als de F-35, PATRIOT-luchtverdediging, helikopters als de Chinook en Apache en veel geleide wapens. Tegelijkertijd werkt COMMIT ook samen met Nederlandse en Europese bedrijven aan verdere versterking van de defensie-industrie en productiecapaciteit. “Als iets binnen de benodigde tijd in Europa kan worden ontwikkeld of geleverd, kijken we daar nadrukkelijk naar”, aldus Hartman. “Maar zoals gezegd: tijdigheid blijft leidend.” 

“Sneller leveren is niet alleen een opgave voor Defensie, maar ook voor de industrie”, aldus Hartman. Veel bedrijven lopen bij opschaling tegen regelgeving, vergunningstrajecten en financieringsvraagstukken aan. “Bedrijven moeten investeren om productie op te schalen, maar doen dat doorgaans alleen als daar voldoende perspectief tegenover staat.” Daarom werkt Defensie nauw samen met het ministerie van Economische Zaken en andere partners om de defensie-industrie te ondersteunen. “We kunnen dit niet alleen. Economische Zaken speelt hierin ook een belangrijke rol.” 

Soms is ook voorfinanciering nodig om bedrijven op gang te helpen. Zeker kleinere bedrijven moeten vaak eerst investeren in materialen, capaciteit en personeel voordat productie daadwerkelijk kan starten. Daarnaast kijkt COMMIT nadrukkelijk naar dual use-oplossingen: technologieën en producten die zowel civiel als militair toepasbaar zijn. Veel innovatie ontstaat buiten Defensie en nieuwe technologieën ontwikkelen zich razendsnel. Daarom werkt COMMIT intensief samen met kennisinstellingen, industrie en internationale partners om innovaties sneller toepasbaar te maken voor de krijgsmacht. 

De uitgaven aan kort-cyclische innovatie verdrievoudigden afgelopen jaar. Daarbij kijkt COMMIT nadrukkelijk naar technologieën die direct inzetbaar zijn of snel aangepast kunnen worden aan operationele behoeften. “Vroegtijdig samenwerken met bedrijfsleven en kennisinstellingen is voor ons letterlijk en figuurlijk van levensbelang”, aldus Hartman. “Alleen zo kunnen we tijdig het juiste materieel leveren aan onze mannen en vrouwen.” 

Ook binnen de IT kiest COMMIT meer voor snelheid en eenvoud. In plaats van volledig nieuwe systemen te ontwikkelen, wordt vaker gebruikgemaakt van bestaande software die voor Defensie wordt geconfigureerd. “Je gaat niet meer alles vanaf nul ontwerpen”, zegt Hartman. “Je koopt een bestaand softwareproduct en configureert dat voor onze eigen omgeving, materieel en inzet.”  

Volgens de commandant levert dat veel tijdswinst op en maakt het systemen eenvoudiger aanpasbaar. En daarmee houd je systemen operationeel relevant. “Veel systemen zijn tegenwoordig software based. Daardoor kun je sneller updates uitvoeren en functionaliteiten aanpassen, zonder complete systemen opnieuw te bouwen.”

In 2026 verwacht COMMIT opnieuw belangrijke stappen te zetten. Zo start de uitgifte van nieuwe gevechtskleding en uitrusting binnen het DOKS-programma. Daarbij staat moderne, goed passende en inzetbare uitrusting centraal, afgestemd op zowel mannen als vrouwen én op de verschillende operationele omstandigheden waaronder militairen moeten optreden. ‘Fit for purpose’ noemt Hartman het. “De juiste uitrusting, passend bij de taak en de omgeving.”

Daarnaast worden onder meer nieuwe mijnenbestrijdingsvaartuigen, cloudtechnologie, lesvliegtuigen en nieuwe UAS- en counter-UAS-systemen verwacht. Volgens Hartman blijft de missie daarbij onveranderd. “Wij zorgen ervoor dat de krijgsmacht betrouwbaar, innovatief en altijd paraat blijft. Nu en in de toekomst.”