‘Afghanistan-uitspraken doen mij pijn’ 

In het werk van Commandant der Strijdkrachten (CDS) generaal Onno Eichelsheim is absoluut geen sprake van rustig vaarwater. Grote thema’s als Groenland en Oekraïne houden de hoogste militair van ons land volop bezig. Daarnaast zijn er onderwerpen die hem persoonlijk raken, zoals de recente uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump over ‘achterblijvende’ NAVO-troepen in Afghanistan. De Defensiekrant sprak met de CDS. “Nederland heeft vooraan gestaan in de strijd tegen de Taliban. Onze veteranen verdienen erkenning en geen ontkenning. Ik sta pal achter hen en hun thuisfront.” 

“De wereld is heel volatiel geworden. Het gemak waarmee een conflict oplaait, is groot. De conflicten die we nu zien ontstaan, zijn vaak ook nog eens fors. Dan kijk ik bijvoorbeeld naar Iran, de Gazastrook en de spanning in het Midden-Oosten. Ik besef nog meer dat er, overal ter wereld, een roep om de inzet van onze krijgsmacht kan zijn. Daar moeten we ons op voorbereiden. Die zaken spelen in mijn hoofd. Net als de veiligheid van onze mensen die in die regio’s zitten.”  

“Als in Venezuela de spanning oploopt, moet je daar als krijgsmacht op kunnen reageren. We hebben duizend militairen op de ABC-eilanden zitten. Samen met de schepen van onze Zeemacht in het Caribisch gebied kunnen we zo onze eilanden veilig houden. We denken natuurlijk ook na over een mogelijke escalatie en wat dat dan betekent. We denken in scenario’s, zoals bij een tijdelijke sluiting van het luchtruim. We hebben plannen op de plank liggen voor als de politiek ons dat vraagt. Daarvoor staan we ook in goed contact met de lokale autoriteiten van het Caribisch deel van het Koninkrijk. Indien nodig kunnen we altijd vertrouwen op de Nederlandse krijgsmacht.” 

“Oefenen en trainen is onderdeel van ons vak. Dat doen we ook al onder Arctische omstandigheden. Of Nederland aan de oefenreeks deel gaat nemen, moet nog besloten worden. Maar we hebben zeker ervaring en militaire capaciteiten die dat goed zouden kunnen. We hebben bijvoorbeeld schepen die geregeld aan Cold Response (militaire oefening in Noord-Noorwegen, red.) deelnemen. Onze mariniers zijn gespecialiseerd in koudweer optreden. En we kunnen daar ook met onze vliegtuigen opereren. Dus we hebben als Nederland mogelijkheden en we staan er welwillend tegenover.” 

“Het kan altijd gebeuren dat je binnen een bondgenootschap, als vrienden, over een bepaald onderwerp andere meningen hebt. Dat is in het verleden vaker gebeurd. Als ik met mijn Amerikaanse evenknie spreek, dan is het voor mij volkomen duidelijk dat hij toegewijd is om de NAVO verenigd te houden. We zijn dus samen sterk. En dat moeten we ook zo uitstralen.” 

“Er was even een periode dat de aandacht specifiek naar Groenland ging. We hebben ook een crisis in het Midden-Oosten en er zijn andere plekken op de wereld die vanuit mijn perspectief, gezien de urgentie van de dreiging, meer aandacht moeten krijgen. Tijdens het World Economic Forum in het Zwitserse Davos was de angel er gelukkig vrij snel uit en kon het gesprek gaan over hoe we de verdediging van het Arctisch gebied gezamenlijk oppakken. De focus verschoof onmiddellijk ook weer naar Oekraïne. En daar moet de focus ook op liggen, want de oorlog gaat nog steeds door. Met elke dag achthonderd tot duizend militaire gewonden en doden, en inwoners van Kiev die in onverwarmde huizen bij een buitentemperatuur van -30 graden Celsius zitten.” 

“Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben al toegezegd dat ze capaciteiten willen leveren. Het is aan het nieuwe Nederlandse kabinet om te beslissen of dat politiek wenselijk is. Als ik kijk naar wat militair haalbaar is, dan kan ik zeggen dat de Nederlandse krijgsmacht daar zeker toe in staat is.”

“Ja, ik heb daar afgelopen maandag zeker bij stilgestaan. Als CDS, maar ook als Afghanistan-veteraan die in Uruzgan opgetreden en gevochten heeft. Dus ik kijk daar tweeledig naar. We hebben daar ongelooflijk goed werk verricht. Zo hebben we scholen opgezet. Poppyvelden werden graan- en safraanvelden. We hebben infrastructuur aangelegd. Waterputten geslagen. We zorgden voor een beter bestuur. En tegelijkertijd weet ik ook dat we 25 van onze militairen verloren. En een veelvoud daarvan keerde terug met fysieke en/of mentale schade.”

“Het is natuurlijk schandalig dat hij dat zegt. Het raakt kant noch wal. We zijn na 9/11 samen begonnen aan de missies in Afghanistan. Dus we stonden zij aan zij met onze Amerikaanse bondgenoot. We vochten samen aan de frontlinie. We kwamen in hinderlagen terecht. We verleenden ondersteuning vanuit de lucht. We reden er met transporten die geregeld onder vuur werden genomen. We hebben compounds bevrijd en veiliggesteld. We vochten tijdens de ‘Slag om Chora’. Dan doet het mij pijn dat de president, die eigenlijk de vertegenwoordiger is van het land dat ons toen in het kader van artikel 5 opriep, dit soort uitspraken doet. Nederland heeft vooraan gestaan in de strijd tegen de Taliban. Onze veteranen verdienen erkenning en geen ontkenning. Dat geldt voor onze militairen, maar zeker ook voor hun thuisfront, dat vaak de gehele uitzending van hun relatie in spanning zat. Ik sta pal achter wat onze mannen en vrouwen daar gedaan hebben. Ik sta pal achter onze veteranen en hun thuisfront.” 

“Het wordt een jaar van verrassingen. Ik denk dat we voorbereid moeten zijn op een aantal grote crises, zonder nu te weten waar die gaan zijn. Ik hoop daarnaast dat het ook het jaar is van vrede in Oekraïne. Dat het bestand er toch dit jaar komt. En verder een jaar van stevige groei, gezien de miljarden die in het coalitieakkoord beschikbaar komen voor Defensie. We ontwikkelen in 2026 echt door naar een wezenlijk andere krijgsmacht. Die wordt schaalbaar en moderner met veel meer onbemenste systemen en het gebruik van hightech, zoals AI-toepassingen. Hierbij is het niet in alle gevallen van belang dat we het allerbeste materieel hebben, maar dat we tijdig over voldoende materieel beschikken om effectief bij te kunnen dragen aan bondgenootschappelijke verdediging van het NAVO-grondgebied. Tot slot zullen we steeds meer in Europees verband gaan doen. Simpelweg omdat we voor het grootste deel zelf verantwoordelijk zijn om in NAVO-verband ons eigen continent veilig te houden.”