Tussen bergen en ravijnen 

Opwerken en gereedstellen voor operationele inzet: de hele krijgsmacht is er druk mee. Afgelopen weken trainden Apache-gevechtshelikopters en Chinook-transporthelikopters samen met Rangers van 11 Luchtmobiele Brigade het gezamenlijke land-luchtoptreden. Dat deden ze in het uitgestrekte oefenterrein van Texas. Het gebeurde voor een groot deel in duisternis. Want: “kun je dit in het donker, dan kun je het overdag ook.” 
 
De trainingsmogelijkheden nabij Fort Hood in de Verenigde Staten zijn bijna eindeloos. Het militaire oefengebied is ongeveer zo groot als de provincie Utrecht. Het is een bergachtig terrein met her en der een ravijn. Laagvliegen, landen en weer opstijgen of er een driedaagse grondoperatie uitvoeren: het mag er gedurende vier weken allemaal onbeperkt dag en nacht. In de scenario’s van deze oefening American Falcon 2.0 nemen militairen het op tegen een fictieve grootmacht: een professioneel leger dat even sterk is als zij. 

Het vraagt om aanpassing om te opereren in een hoofdtaak 1-scenario. Hierbij worden militairen ingezet om het eigen en het NAVO-grondgebied te beschermen. “Wij zullen in zo’n scenario de infanteristen niet zo dichtbij de frontlinie kunnen afzetten als we gewend zijn”, zegt Chinook-vlieger kapitein Robin van 298 Squadron. “Waar wij voorheen overwicht in het luchtruim hadden, moeten we nu oppassen er niet uitgeschoten te worden.” 

Mede doordat er in Nederland niet veelvuldig samen getraind kan worden, beoefenen de eenheden in de eerste week de basisprocedures van hun operaties overdag. Daarbij verlangt het glooiende landschap met grote zandvlaktes, rotsen, maar ook begroeiing, andere manoeuvres voor zowel laagvliegende helikopters als grondtroepen. Het zou niet slim zijn die gelijk ’s nachts in het pikkedonker uit te voeren. 

Apaches beoefenen het uitvoeren van aanvalsmissies in het voorterrein. “Ons doel is de vijand te verslaan voordat die invloed kan uitoefenen op de grondeenheden”, vertelt Apache-vlieger majoor Bas van 301 Squadron. Het is de primaire taak van de gevechtshelikopters bij een hoofdtaak 1-inzet. Iets dat veel minder aan de orde was tijdens zogenoemde hoofdtaak 2-missies, waarbij de nadruk ligt op het beschermen en bevorderen van de internationale rechtsorde en stabiliteit. Deze missies werden in onder meer Afghanistan, Irak en Mali uitgevoerd. Bas: “Daar voerden we vooral verkenningen uit en beveiligden op tactische manier de Chinook-operaties. Al doen we dat uiteraard ook bij een hoofdtaak 1-inzet.” 

“Opereren met slingload is niet alleen goed om te trainen voor vlieger en loadmaster,” zegt Chinook-vlieger kapitein Robin, “maar ook voor het Landing Point Team dat de vracht onder de helikopter aanklikt.” Het is de snelste manier om ladingen, zoals pallets materieel of voertuigen, te vervoeren naar het inzetgebied. Dit ‘vliegkunstje’ is behoorlijk uitdagend in glooiend terrein waarin je laag moet blijven om zo ongezien mogelijk te opereren. Robin: “Kun je dit in het donker, dan kun je het overdag ook.” 

Ook de medische keten wordt goed beoefend. “In een hoofdtaak 1-missie vecht je staal op staal”, zegt plaatsvervangend groepscommandant korporaal ‘Nelly’ van 12 Rangerbataljon Regiment Van Heutsz, onderdeel van 11 Luchtmobiele Brigade (11LMB). “Wanneer de tegenstander even sterk is, zullen er meer gewonden vallen aan eigen zijde. Als infanteristen verlenen wij eerste hulp en maken we slachtoffers gereed voor medisch transport via land of door de lucht. Door de hoge dreiging zullen heli’s bij dit soort missies mogelijk niet binnen een kwartier ter plaatse kunnen zijn, zoals we dat gewend zijn bij hoofdtaak 2-missies.” 

“We beoefenen hier alle facetten van het luchtmobiele optreden, zowel offensief als defensief”, vertelt compagniescommandant eerste luitenant Michiel. “Dat we onze air assault-missies hier zoveel kunnen trainen met heli’s, is een enorme meerwaarde. Dat lukt de rest van het jaar helaas maar heel beperkt.” Dat komt enerzijds door de drukke agenda van het Defensie Helikopter Commando. Anderzijds door de beperkte ruimte in tijd en terrein die Nederland biedt om te oefenen. 

Gisteren eindigde de gereedstellingsoefening die jaarlijks drie tot vier keer plaatsvindt. Onlangs is het script omgeschreven en doorontwikkeld naar een hoofdtaak 1-context. Vandaar de naam American Falcon 2.0. Apaches, Chinooks en Rangers van 11LMB bereiden zich hiermee voor op hun taak als snelle reactiemacht van de NAVO. Of het ooit tot een echte inzet komt, is de vraag. Chinook-vlieger kapitein Robin: “De tegenstander bepaalt plaats en tijd. Wij komen pas in actie als de vijand de aanval opent.”