Terugkijker
Evert Brouwer
DVIDS/Wikipedia
Het is weer tijd voor een blik op de kalender. In de rubriek 'Terugkijker' richten we het vizier om de week op een gebeurtenis uit het verleden. Van militair-historische aard en gebeurtenissen waarbij Defensie betrokken was, maar ook situaties die invloed hebben gehad op de hele wereld.
Om hiermee het ‘o ja-gevoel’ op te roepen, maar ook omdat we in deze jachtige tijd gebeurtenissen vaak zo snel vergeten of ons deze niet meer exact herinneren. Vandaag gaan we terug naar 19 februari 1945.
Die dag begint een van de bloedigste en meest symbolische slagen in de Stille Oceaan: de Slag om Iwo Jima. Het draait allemaal om een vulkanisch eilandje, op zo’n twaalfhonderd kilometer ten zuiden van Tokio; niet meer dan 25 vierkante kilometer in totaal.
Op het strand van Iwo Jima liggen de schepen waarmee de US Marines en materieel aan wal zijn gebracht.
De Japanners krijgen de opdracht te vechten tot de laatste snik
Laatste verdedigingslinie
Iwo Jima is strategisch van groot belang voor beide partijen. Voor de Amerikanen moet het eiland een cruciale tussenstop worden voor hun bommenwerpers. De B-29’s Superfortress, die vanaf de Mariana-eilanden opereren, komen regelmatig zonder brandstof te zitten na het bestoken van Japan. Voor de Japanners is het eiland de laatste verdedigingslinie voor hun vaderland.
Generaal Tadamichi Kuribayashi, de bevelhebber van de Japanse troepen op Iwo Jima, draagt zijn circa 21.000 manschappen van het keizerlijke leger dan ook op te vechten tot de laatste snik. Hij laat een verdedigingsnetwerk van tunnels, bunkers en verborgen artillerieposities aanleggen, vaak verbonden door ondergrondse gangen.
De hoofdrolspelers van de Slag om Iwo Jima, met van links naar rechts admiraal Raymond A. Spruance, generaal Holland M. ‘Howlin' Mad’ Smith en luitenant-generaal Kuribayashi.
Aan de invasie gaan dagenlange bombardementen vooraf
Vanuit de lucht en vanaf zee
Aan de andere kant staat admiraal Raymond A. Spruance, die het zogenoemde Operation Detachment leidt. De aanval begint met dagenlange bombardementen, zowel vanuit de lucht als vanaf zee. Hij beschikt daarvoor onder meer over de vliegdekschepen USS Saratoga, USS Enterprise en USS Yorktown, plus de slagschepen USS New Jersey en USS Missouri (alias ‘Mighty Mo’) met hun enorme kanonnen.
Nauwelijks zes maanden na de Slag om Iwo Jima en nog voor de Japanse capitulatie, brachten de Amerikaanse posterijen deze postzegel uit.
Na die beschietingen gaan drie divisies van het United States Marine Corps (USMC) aan land. Generaal Holland M. ‘Howlin' Mad’ Smith voert die grondtroepen aan. Dan blijkt dat de Japanse verdedigingswerken en daarmee de meeste militairen de zware bombardementen hebben doorstaan. De eerste golf mariniers komt op het strand al zwaar onder vuur te liggen van machinegeweren, mortieren en artillerie.
Ondanks zware verliezen weten de Amerikanen uiteindelijk een bruggenhoofd te vestigen.
De beroemde foto van Joe Rosenthal die ook model stond voor het monument in Washington DC (rechts).
Op het hoogtepunt van de strijd zijn er negentigduizend militairen op het eiland
Japanners geïsoleerd
Het zou toch nog vijf weken duren voor het eiland definitief is ingenomen. Doorslaggevend is het grote overwicht van de Amerikanen, die gedurende de periode nieuwe troepen kunnen aanvoeren. Op het hoogtepunt van de strijd zijn er zo’n zeventigduizend Amerikaanse militairen op en om het eiland. De twintigduizend Japanse troepen zijn daarentegen volkomen geïsoleerd, aangezien hun luchtmacht en marine al zijn uitgeschakeld door de geallieerden.
Foto van Amerikaanse mariniers op het hoogste punt van Iwo Jima, zoals die is gearchiveerd in het Nationaal Archief. (Foto Nationaal Archief/marinier Bob Campbell)
De verliezen na vijf weken vechten zijn gigantisch: de Amerikanen tellen dik 6.500 doden en negentienduizend gewonden. Aan de kant van de Japanners is het aantal slachtoffers nog groter; bijna alle 21.000 Japanse militairen vinden de dood op Iwo Jima, onder wie generaal Kuribayashi. Maar niet iedereen valt door vijandelijk vuur; een deel van de ingesloten Japanners slaat de hand aan zichzelf.
Slechts 216 Japanse soldaten worden krijgsgevangen genomen. In 1949 zijn nog vier levende militairen aangetroffen die zich tot dan op het eiland schuil hebben gehouden in de gangenstelsels. Dat was geen uitzondering. Pas in 1974 is de doodgewaande luitenant Hiroo Onada gevonden op het Filipijnse eiland Lubang. Het duurde vier dagen om hem ervan te overtuigen dat Japan bijna dertig jaar eerder had gecapituleerd.
Er zijn sinds 1945 drie schepen vernoemd naar de Slag om Iwo Jima. De laatste is het amfibisch aanvalsschip van de Wasp-klasse (LHD-7), dat nog steeds in de vaart is.
Diep geworteld
De slag om Iwo Jima zit diep geworteld in de recente Amerikaanse geschiedenis als voorbeeld van moed en opoffering. Mede verantwoordelijk daarvoor is de iconische foto van de gevierde oorlogsfotograaf Joe Rosenthal. Hij legde vast hoe militairen de Amerikaanse vlag plantten op Mount Suribachi, het hoogste punt op het eiland, op 23 februari 1945. Er zijn sinds 1945 drie schepen vernoemd naar de Slag om Iwo Jima. De laatste is het amfibisch aanvalsschip USS Iwo Jima van de Wasp-klasse (LHD-7), dat nog steeds in de vaart is.