De Mannen van Bronbeek
Kapitein Saminna van den Bulk
Rob Kleering, Maarten Bun (Sagas Films)
Indringende documentaire over de veteranen achter het uniform
Ze maakten de Tweede Wereldoorlog mee en werden daarna uitgezonden naar de andere kant van de wereld. En nu kijken de veteranen terug op hun leven. De documentaire ‘De Mannen van Bronbeek’ volgt vier bewoners van het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen. De exclusieve voorvertoning vond gisteren plaats tijdens de 163e verjaardag van het oudste veteranenhuis van Nederland te Arnhem.
Zijn benen en handen werken niet meer zo soepel als ze vorige eeuw deden. Maar met zijn 96 jaar is Jan Boes nog bijzonder kwiek van geest en vriendelijk van karakter. “Toen ik werd gevraagd mee te werken aan de film, had ik geen idee wat ik kon verwachten”, vertelt de veteraan, die in Nieuw-Guinea en Nederlands-Indië diende. Daarbij is Boes ook niet iemand die graag in de spotlights staat. “Ik heb die opnames lastig gevonden. Er werd naar dingen gevraagd waar ik eigenlijk liever niet over praat.”
De Mannen van Bronbeek volgt vier veteranen. "Hun verhalen mogen niet verloren gaan."
En juist dát is de reden dat de documentaire ‘De Mannen van Bronbeek’ is gemaakt. Het idee kwam uit de koker van Jordy Hilt. De voorzitter van de stichting Veteranen in Aktie zet zich in voor veteranen. Door een onvergetelijke ervaring te bieden, geeft de instelling veteranen en hun gezinnen een positief duwtje in de rug. De verhalen van de bewoners van het tehuis ráken, vertelt Hilt. “Die mogen niet verloren gaan. We moeten die verhalen delen voor de veteranen er niet meer zijn. Opdat volgende generaties niet vergeten wat deze heren hebben meegemaakt.”
Met die duidelijke boodschap ging hij aan de slag. In Joas Burggraaf van Sagas Films vond hij de maker van de film. Die was meteen enthousiast. Met een team van vier mensen dook de regisseur in de geschiedenis van vier hoofdrolspelers, beginnend bij de Tweede Wereldoorlog.
De film werd mede mogelijk gemaakt door onder meer het VFonds.
De vier veteranen
De documentaire volgt oud-militairen. Henk Addink werd uitgezonden naar Nieuw-Guinea, evenals Jan Boes, die voor de krijgsmacht ook naar Nederlands-Indië ging. Veteraan Tom Hazeleger vocht in Korea. Leo van der Veer zette zich in Nederlands-Indië in.
Hij kon het eindresultaat van de docu niet meer bewonderen: Van der Veer overleed in de periode dat de opnames werden gemaakt.
Hieronder een sfeerimpressie van de documentaire!
Muiterij
Boes heeft de oorlog nog haarscherp voor ogen. Hij vertelt over hoe bij een beschieting het balkon van zijn ouderlijk huis werd geraakt. Zijn emoties worden hem de baas als hij, voorlezend uit een dagboek van toen, vertelt over de Hongerwinter. “Overal heb je pijn. Echt een klotetijd.”
De oud-landmachter is twintig jaar oud als hij in dienst gaat. Na een opleiding tot chauffeur vaart Boes met Hr.Ms. Zuiderkruis naar Nederlands-Indië. Hij belandt in een andere wereld. “De bevolking stond ons met gebalde vuisten op te wachten. Zo van: oprotten”, vertelt hij. Wanneer de militair van Sumatra naar Nieuw-Guinea reist, gebeurt dat met '38 vrachtwagens en veertig ton munitie. Maar geen voedsel, anders dan noodrantsoen'. Dat hij en zijn collega’s vervolgens eten eisen, werd bijna gezien als muiterij. Het is een detail dat Boes met een glimlach vertelt.
Naast de documentaire is ook een nieuwe wandelgids gepresenteerd.
Wandelgids
Tijdens de viering van de 163e verjaardag van Bronbeek werd tevens het boek ‘Wandelen over Landgoed Bronbeek’ gepresenteerd. Deze wandelgids beschrijft vier wandelingen langs onder meer oude kanonnen en bomen die al vanaf de negentiende eeuw op het landgoed zijn te vinden.
Bovendien geeft het boek inzicht in het intrigerende verleden van het landgoed. De wandelgids is te koop in Café Batavia van Museum Bronbeek en is online verkrijgbaar op de website van uitgeverij Matrijs.
Na de première kregen de hoofdrolspelers kleine Oscarbeelden uitgereikt uit handen van kolonel Gerard van Kuijck, commandant van het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek .
Kijkje achter de schermen
De documentaire ‘reist’ door het leven van Boes. Maar hij is niet de enige. Ook drie andere Bronbeekveteranen vertellen hun verhaal. Over het verliezen van collega’s, een dag voordat de wapenstilstand werd uitgeroepen. Of hoe je dagenlang onder de grond moest leven, als je aan de frontlinie van het gevecht zat.
Enerzijds is er de geschiedenis, anderzijds is er het heden. ‘De Mannen van Bronbeek’ biedt ook een uniek kijkje in het leven van de veteranen op het landgoed tijdens herdenkingen, vieringen, een potje biljarten, crossen op een scootmobiel, maar ook bij het afscheid van ontvallen bewoners.
Als na de voorvertoning van de documentaire applaus klinkt, is er bij Boes vooral bescheidenheid. Glimlachend steunt hij op zijn rollator. “Ik moet het nog even laten bezinken.”
Voor Boes is het tehuis al drie jaar het ‘paradijs’: “Ik heb hier alles wat mijn hartje begeert en geen moment van zorg.”
Exclusieve voorvertoning
‘De mannen van Bronbeek’ werd gisteren voor het eerst vertoond aan de veteranen en genodigden op het landgoed. De film duurt een uur. Gekeken wordt nog hoe de documentaire zijn weg gaat vinden naar het grotere publiek.
Regisseur Joas Burggraaf: “Dit is een bijzonder eervol project om aan gewerkt te mogen hebben. We zijn in gesprek over het vervolg, want deze verhalen verdienen publiek. Het is ongelofelijk belangrijk deze historie in leven te houden.”