Focus op de noordflank

Zo’n 25.000 militairen uit veertien landen trainen momenteel in het noorden van Noorwegen tijdens de grootschalige oefening Cold Response. Nederland bereidt zich daar samen met bondgenoten voor op militair optreden in extreme winteromstandigheden en op de verdediging van NAVO-grondgebied. Onder meer het amfibisch transportschip Zr.Ms. Johan de Witt neemt deel aan de oefening. 
  
Volgens commandant NLFleet commandeur George Pastoor is trainen in het poolgebied essentieel. “Militair optreden in deze omstandigheden is echt anders dan bijvoorbeeld op de Noordzee of in de Middellandse Zee”, zegt hij. “Daarom trainen we hier regelmatig met onze bondgenoten.”  
 
Militairen krijgen te maken met temperaturen ver onder nul, sneeuw en uitdagend terrein. Dat vraagt om specifieke voorbereiding. “Je moet jaarlijks trainen in extreme kou”, legt Pastoor uit. “Zeker omdat er nieuwe militairen instromen die moeten leren overleven en opereren onder deze condities.”  

De oefening vindt plaats in een regio die geopolitiek steeds belangrijker wordt. Door klimaatverandering verandert de omgeving snel en neemt de militaire belangstelling toe. “De poolkappen smelten en het gebied wordt steeds toegankelijker”, zegt Pastoor. “Daarom zien we ook meer aanwezigheid van landen als Rusland en China in deze regio.”  
 
Vanuit het poolgebied kunnen onderzeeboten daarbij relatief snel richting Europa bewegen. “Als je vanaf de noordflank naar Europa kijkt, ligt de route naar steden als Rotterdam, Londen en Brussel open”, verduidelijkt de commandant. “Daarom is het belangrijk dat we hier aanwezig zijn en laten zien dat we dit gebied kunnen verdedigen.”  

Cold Response maakt deel uit van een bredere NAVO-aanpak om de aanwezigheid in het poolgebied te versterken. Verschillende oefeningen en activiteiten vallen inmiddels onder het initiatief Arctic Sentry, waarmee het bondgenootschap zijn paraatheid in het gebied wil vergroten. Volgens Pastoor heeft dat ook een duidelijke boodschap. “Door hier te trainen, laten we zien dat we snel militaire capaciteit kunnen inzetten in dit gebied. Dat draagt bij aan de afschrikking die de NAVO wil uitstralen.”   

Het Korps Mariniers testte tijdens de oefening ook een nieuwe manier van optreden. “De doctrine van het Korps Mariniers is aangepast”, zegt Pastoor. “In plaats van grote eenheden die vanaf één locatie opereren, werken we meer met kleinere groepen die snel een gebied in gaan en daarna weer verplaatsen.”   
 
Volgens hem verandert ook de aard van de oefening. “Het is eigenlijk niet meer alleen een oefening”, zegt Pastoor. “We noemen het steeds vaker een mission rehearsal. We oefenen de plannen die we daadwerkelijk zouden uitvoeren.” 

Een belangrijke rol tijdens de oefening is weggelegd voor Littoral Manoeuvre Squadron 2 (LMS-2) van het Korps Mariniers. Deze eenheid verzorgt onder meer de verplaatsing van mariniers van schip naar land en ondersteunt de operatie aan de kust. De eenheid opereert vanaf het amfibisch transportschip Zr.Ms. Johan de Witt, dat tijdens de oefening fungeert als uitvalsbasis voor de landingen. 

“LMS-2 is hier met 51 mariniers”, vertelt commandant majoor Bredewold. “We beschikken over twee grotere landingsvaartuigen en twee kleinere vaartuigen waarmee we mariniers vanaf het schip naar het strand brengen.”  

De taken van de eenheid gaan verder dan alleen transport. “Onze taak is tweeledig”, legt Bredewold uit. “Enerzijds brengen we landing forces van het schip naar land. Anderzijds kunnen we tijdens en na de landing ondersteuning leveren. Dat doen we bijvoorbeeld met observatie of vuursteun.” Daarnaast kan de eenheid ook medische evacuaties uitvoeren of logistieke ondersteuning leveren aan mariniers die al aan land zijn.

Amfibische operaties behoren tot de meest complexe militaire operaties. Verschillende eenheden moeten nauw samenwerken, van marineschepen en landingsvaartuigen, tot helikopters en eenheden op land. Bredewold: “De grootste uitdaging zit in de synchronisatie. Iedereen heeft zijn eigen rol, van planning tot uitvoering. Maar uiteindelijk moet alles precies op elkaar aansluiten.”  

Tijdens Cold Response werken Nederlandse eenheden samen met verschillende internationale partners, waaronder het Franse amfibische schip Mistral. Binnen de operatie lopen bovendien verschillende commandolijnen door elkaar. “Ik zit eigenlijk in meerdere commandostructuren tegelijk”, legt Bredewold uit. “Je hebt de maritieme staf die de operatie aanstuurt, het schip dat de logistieke ondersteuning levert en de mariniers op land waarmee we samenwerken. Dat vraagt om goede communicatie en samenwerking tussen alle betrokken eenheden.”