Van stempel naar scan
Coen Heil
archief Mediacentrum Defensie
Met de implementatie van het Europese in- en uitreissysteem (EES) in oktober 2025, waait er een nieuwe wind binnen de grensbewaking. Het nieuwe grenssysteem richt zich op het verbeteren van controles, tegengaan van grensoverschrijdende criminaliteit en het waarborgen van de veiligheid in Europa. Een proces dat stapsgewijs vooruitgaat.
“Ik heb tot nu toe slechts twee keer meegemaakt dat een reiziger een biometrie (vingerafdrukken of gezichtsscan, red.) weigerde”, klinkt wachtmeester Dylan van Brigade Grensbewaking Schiphol veelbelovend. Samen met collega’s, adjudant Jeroen van Brigade Zuid-Holland en opperwachtmeester Jasper van Brigade Noord-Nederland, blikt hij terug op de eerste maanden werken met EES.
Veranderde technologie
Terwijl het oude systeem een automatisme was voor de grensbewakers, brengt het gebruik van EES nieuwe elementen met zich mee. Maar ook dat went. “EES betekent niet alleen een veranderde technologie, maar vergt ook een andere manier van werken”, licht Dylan toe. “Behalve het scannen van paspoorten, registreren de medewerkers nu ook biometrische gegevens zoals vingerafdrukken. Dat zorgt voor meer veiligheid, maar door de extra handelingen, ook voor een hogere werklast.”
“Behalve het scannen van paspoorten, registreren de medewerkers nu ook biometrische gegevens zoals vingerafdrukken.”
Uitdagingen op gebied van privacy
Het vastleggen van biometrische gegevens leidt ook op het gebied van privacy tot nieuwe uitdagingen voor de grenswachters. Al verloopt dat proces tot nu toe boven verwachting. “Ik dacht dat we de nodige discussies zouden krijgen met reizigers”, zegt wachtmeester Dylan. “Maar veel passagiers weten verrassend genoeg dat wij in Europa zijn gestart met EES.”
De ingebruikname van EES werpt steeds meer zijn vruchten af bij de grensovergangen.
Brigades Noord-Nederland en Zuid-Holland
Bij Groningen Seaports en Groningen Airport Eelde verloopt alles tot nu toe probleemloos. “Maar wij zijn natuurlijk geen Schiphol en hebben misschien maar een paar honderd grenspassages per week”, zegt opperwachtmeester Jasper eerlijk. “Onder hen is slechts een klein deel derdelander.”
In tegenstelling tot Noord-Nederland is de situatie in Zuid-Holland iets complexer. Adjudant Jeroen: "De Brigade Zuid-Holland ontvangt zeemannen vanaf verschillende posten, zoals doorloopposten in Dordrecht, Moerdijk en Scheveningen."
Op sommige doorlaatposten, zoals op Schiphol, vindt de registratie plaats via een selfservice-kiosk.
Vooruitgang digitalisering grensbewaking
Samenvattend biedt het systeem duidelijke voordelen, zoals het moeilijker maken van grensoverschrijdende criminaliteit en soepelere grensovergangen voor reizigers. “Dat is een belangrijke vooruitgang in de digitalisering van grensbewaking”, besluit Dylan.
Samenwerking met Future Borders
Adjudant en coördinator grenspolitietaken Jeroen is ambassadeur van programma Future Borders. Hiermee maakt hij deel uit van een landelijk netwerk van operationele collega’s dat actief meewerkt aan de uitrol van onder meer EES binnen de hele operatie.
Jeroen is louter positief over de samenwerking met de partij die onze grenzen toekomstbestendig houdt. “Eigenlijk werken we vanaf het begin al goed samen”, vertelt hij. “Vanaf de vroege fasen van de voorbereiding tot de implementatie van het EES-systeem. Future Borders betrok ons al vroeg bij de planning en het uitrollen van EES. Zelfs toen het systeem tijdelijk werd uitgesteld, hoorden we dat tijdig. Hierdoor konden wij onze brigade inlichten en zijn de benodigde aanpassingen snel doorgevoerd.”
Door onder meer de complexiteit van de verschillende grensposten was er sprake van een gefaseerde livegang. "Dat heeft het personeel uiteindelijk heel goed opgepakt", spreekt Jeroen lovend. Future Borders adviseerde iedereen een e-learning te volgen. Daarnaast waren er toolboxen, waarin het personeel zich kon verdiepen. Jeroen: "Dat zorgde ervoor dat iedereen min of meer dezelfde basiskennis had, wat essentieel is bij het omgaan met het nieuwe systeem.”
Afsluitend noemt de adjudant de inzet en samenwerking van het team cruciaal voor het succes van de implementatie. “Samen met de aanpak van Future Borders maakte dat het verschil in de voorbereiding en uitvoering van het EES.”
“Wij zetten al sinds mensenheugenis stempels in boekjes, dus iedereen begrijpt dat we moeten vernieuwen.”
Training en Vorming voor EES-Implementatie
Opperwachtmeester Jasper is net als Jeroen ambassadeur van Future Borders. Bij Training en Vorming welteverstaan. Al heet dat tegenwoordig Opleiden, Trainen en Evaluatie (OT&E). Vanaf die plek hield hij zich bezig met de lancering van EES in Noord-Nederland. Zijn achtergrond als ambassadeur hielp hem bij het opleiden van collega’s. “Naast de verplichte e-learning uit de toolbox, ontwikkeld door het OTC samen met Future Borders, organiseerden wij 4 trainingsdagen”, licht de opperwachtmeester toe. Tijdens deze sessies werd het personeel intensief getraind aan de hand van videopresentaties over EES.
De trainingen vonden plaats in een bioscoopzaal op de Johannes Postkazerne in Havelte en werden positief ontvangen door het personeel. Het gebruik van de door Future Borders ontwikkelde toolboxen met tips en tricks, was essentieel voor het succesvol overbrengen van de informatie. In navolging van Jeroen is Jasper dan ook zeer te spreken over de samenwerking met Future Borders. “Met name hun laagdrempelige communicatie en duidelijke uitleg maakten het leren gemakkelijker voor de collega’s. Zij werden actief betrokken en aangemoedigd mee te denken in het proces.”
De aanpassing aan het nieuwe systeem werden volgens Jasper door de medewerkers met enthousiasme begroet. Vooral het zien van de meerwaarde van EES zorgde ervoor dat ook sceptici uiteindelijk overtuigd raakten. “Wij zetten al sinds mensenheugenis stempels in boekjes, dus iedereen begrijpt dat we moeten vernieuwen”, legt Jasper uit. “De implementatie verliep bij ons dan ook prima. Daarnaast gaven de collega’s aan goed voorbereid te zijn op de uitvoering van het systeem. Dat weerspiegelt het resultaat van effectieve training en samenwerking.”