Als het erop aankomt 

Hoe handel je als marechaussee in het heetst van de strijd? In deze rubriek vertellen collega’s over een bijzonder moment tijdens de dienst. Een moment waarbij het er echt op aankomt. 

Het is zijn laatste ‘kunstje’ als hoofd Bewaken en Beveiligen voor de Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden (SGBO). Bij het overnemen van de piketdienst grapt hij nog tegen collega’s dat het toch mooi zou zijn om met een toffe inzet te eindigen. Be careful what you wish for; amper 24 uur later staat de telefoon van majoor Tiemen roodgloeiend. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky komt voor een flitsbezoek naar Nederland. Over vijf dagen...

Een bezoek dat zo last minute wordt aangekondigd, dat is wel uitzonderlijk toch?  

“Klopt. Normaal proberen we waar mogelijk wel iets vooruit te plannen, maar de bevestiging voor dit bezoek kwam bij mij pas woensdag 10 december binnen. Maandag zou hij landen, dinsdagavond weer vertrekken. Dan is het echt alle hens aan dek.” 

Wat is jouw taak als hoofd Bewaken en Beveiligen op zo’n moment?  

“Ik ben meteen gaan rondbellen om erachter te komen waar de president zou landen, hoe laat en wat het programma werd. Je probeert zo snel mogelijk alle losse eindjes aan elkaar te knopen. Toen ik die informatie had, zijn we gaan kijken wie de opdracht voor de persoonsbeveiliging kreeg. Dat zou de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB) worden. Daar ben ik allerlei zaken mee gaan afstemmen: wat voor maatregelen, zowel zichtbaar als niet zichtbaar, nemen we? Is hier toestemming van het gezag voor? Is de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) akkoord?

Tegelijkertijd moest er van alles worden geregeld met collega’s van de Gewapende Beveiliging Burgerluchtvaart (GBB), het eskadron Hoog Risico Beveiliging (HRB) en de Brigade Object Beveiliging (BOB). Het afbreukrisico van het bezoek was natuurlijk hoog en hierdoor konden we, in afstemming met de NCTV, geen risico’s accepteren.

Zelensky zou een speech geven in de Tweede Kamer en verschillende bezoeken brengen aan onder andere de minister-president in het Catshuis, de koning op Paleis Huis ten Bosch en aan revaliderende Oekraïense militairen bij het Militair Revalidatiecentrum in Doorn. Op al die verschillende locaties wil je voldoende mensen en middelen hebben om ervoor te zorgen dat alles ongestoord, waardig en veilig verloopt.”

Hoe ziet dit er in de praktijk uit?

“We hebben echt een groot beroep moeten doen op onze mensen. Ook bij de eenheden kwam deze uitvraag vrij ad hoc binnen. Het is bij onze organisatie altijd mooi om te zien wat er dan gebeurt. Iedereen staat er en nachtdiensten worden vrijwillig ingevuld, zonder geklaag of gemor. Alle collega’s voelen het belang van zo’n inzet. Dat maakt mijn werk natuurlijk ook weer makkelijker. Locatiecommandanten wisten wat van hen werd verwacht en de operationeel leidinggevenden runden 'de show' op de verschillende locaties. Dat zijn de professionals, daar zit de kennis. We hebben aan een half woord genoeg. Iedereen ging meteen aan de slag. Ook de logistieke ondersteuning werd snel geregeld door mijn collega’s van de SGBO. Hierdoor werd de operatie goed ondersteund met eten, drinken, overnachtingen en andere zaken die voorwaardelijk zijn voor een goede inzet.” 

Je stipte net even die ‘niet zichtbare maatregelen’ aan. Wat moeten we ons daarbij voorstellen? 

“Daar kan ik natuurlijk niet al te veel over kwijt, maar dan moet je denken aan maatregelen tegen dreigingen op bijvoorbeeld het gebied van cyber en drones. Wat dat betreft was dit bezoek wel uniek. We hebben voor het eerst, samen met de BSB, een concept toegepast waardoor de president continu hermetisch beschermd was. Dus niet alleen tegen eventuele fysieke dreiging, maar ook tegen die niet zichtbare dreigingen. Voorheen deden we dit statisch. Reisde een persoon van locatie X naar Y, dan namen we op beide locaties maatregelen. Met deze proef hebben we die bescherming als het ware laten ‘meereizen’. Dus hij was overal maximaal beschermd, op elk gebied. Heel mooi om te zien.” 

Wanneer is zo’n inzet voor jou geslaagd?  

“Echt pas op het moment dat het vliegtuig aan het eind van het bezoek opstijgt. Tot die tijd ben ik continu aan het monitoren: waar bevindt Zelensky zich, is hij in zijn hotel, zijn de bezoeken zonder problemen verlopen? Alles valt of staat met een goede voorbereiding, maar er kan zich natuurlijk altijd een incident voordoen. Je blijft tot het einde scherp.”  

Hoe kijk je hier op terug?  

"Thuis had ik ’s avonds echt wel een momentje van wow, oké. Het is weer goed gegaan, we hebben een mooie klus achter de rug. Voor mij persoonlijk was het natuurlijk een bizarre afsluiter van mijn tijd bij de SGBO, maar een ongelofelijk mooi laatste wapenfeit. Dit vergeet je niet snel meer.”