Extra paar ogen in de lucht
kapitein Max van de Pol
sergeant Jasper Verolme, foto boven: QinetiQ
Vooruit kijken dankzij nieuw patrouillevliegtuig
Op vliegbasis Gilze-Rijen staat in een van de shelters een toestel dat misschien niet meteen de aandacht trekt, maar wel een nieuwe stap markeert voor de Koninklijke Marechaussee. Het tweemotorige patrouillevliegtuig, een Diamond DA62 MPP, is ingericht voor surveillance- en verkenningstaken en kan urenlang boven een gebied opereren. Hiermee krijgt de Marechaussee de beschikking over langdurige luchtwaarneming én direct bruikbare informatie. “Tachtig procent van ons werk zit niet in het vliegen”, aldus projectleider adjudant Haiko.
Het toestel, een Diamond DA62 MPP, is ontworpen voor intelligence-, surveillance- en reconnaissance-missies (ISR): het verzamelen van inlichtingen, het langdurig observeren van een gebied en het gericht verkennen van situaties vanuit de lucht. Het vliegtuig is stil, efficiënt en in staat om langdurig boven een gebied te opereren. Volgens Haiko sluit die inzet goed aan bij de manier waarop de Marechaussee haar taken uitvoert. “Wij moeten steeds slimmer werken en gebruikmaken van technieken die we tot onze beschikking hebben. Dit platform helpt ons om informatie te verzamelen en die gericht in te zetten.”
De Diamond DA62 MPP is in staat om langdurig boven een gebied te opereren.
Vanuit de operatie gedacht
Het idee voor het patrouillevliegtuig ontstond niet aan een vergadertafel, maar op de werkvloer. Haiko: “Bepaalde projecten móéten ook vanuit de operatie komen. Daar merk je waar de echte behoefte zit.”
Binnen de Marechaussee groeit volgens de adjudant de vraag naar structurele sturingsinformatie. Er is behoefte aan luchtbeeld van grensgebieden, langs maritieme routes, rond vitale infrastructuur en militaire objecten. Niet incidenteel, maar structureel. Niet alleen waarnemen, maar patronen herkennen en ontwikkelingen volgen. “We vergelijken onszelf vaak met de politie”, zegt Haiko, “maar wij hebben een andere taak. Wij moeten informatie creëren die helpt om keuzes te maken, mensen en middelen gericht in te zetten en risico’s eerder te zien.”
Al snel werd duidelijk dat het project verder ging dan alleen het verwerven van een vliegtuig. Minstens zo belangrijk was wat er met de verzamelde informatie gebeurt. “Als je een uur vliegt en vervolgens niet weet waar die informatie terechtkomt, heb je eigenlijk niks”, zegt Haiko. Daarom werd vanaf het begin ook gewerkt aan de digitale kant van het project. “We gaan die spullen niet in een mapje stoppen om ze daarna kwijt te raken”, lacht hij. “De beelden en data moeten landen in systemen die de Marechaussee nu én in de toekomst kan gebruiken voor analyse en besluitvorming.”
Projectleider adjudant Haiko: “Dit platform helpt ons om informatie te verzamelen en die gericht in te zetten.”
Helikopter versus vliegtuig
De keuze voor een vliegtuig roept soms vragen op, bijvoorbeeld waarom niet is gekozen voor een helikopter. “Een helikopter kost per uur ruim vijf keer zoveel”, antwoordt Haiko nuchter. Maar kosten zijn niet het enige argument. Technologische ontwikkelingen hebben het speelveld veranderd. “Met de huidige camera’s kan ik op drieduizend voet mijn beeld praktisch stilhouden op één plek. Daar hoef je niet meer voor stil te hangen, zoals bij een helikopter. Bovendien is het toestel stiller en zuiniger, waardoor het met minder brandstof langer in de lucht kan blijven en dus langdurig een gebied kan observeren.”
Dat langere uithoudingsvermogen maakt het platform bijzonder geschikt voor taken van de Marechaussee. “Wij hoeven niet altijd snel ergens boven te hangen. Wij willen juist langere tijd kunnen observeren, volgen en begrijpen.” Natuurlijk zijn er beperkingen, benadrukt hij. “Maar als je kijkt naar onze taken, is dit een logisch en effectief platform.”
Het platform levert bovendien meer dan alleen livebeeld. Het systeem produceert hoogwaardige foto- en filmbeelden, zowel overdag als ’s nachts, en kan aanvullende signalen- en sensorinformatie verwerken. “De meerwaarde zit hem in de combinatie van deze sensoren”, zegt Haiko.
Het platform produceert hoogwaardige foto- en filmbeelden, zowel overdag als ’s nachts.
ISR-operatie
Het toestel is geleverd door Diamond Aircraft aan het defensie- en technologiebedrijf QinetiQ, dat verantwoordelijk is voor de integratie en instandhouding. Het patrouillevliegtuig wordt via QinetiQ ter beschikking gesteld aan de Koninklijke Marechaussee. “In nauwe samenwerking werd een nieuwe DA62 MPP geheel naar onze eisen en wensen aangepast”, zegt Haiko. “Alles moet voldoen aan de geldende regelgeving. Het toestel is volledig gecertificeerd en de verschillende aanpassingen zijn afzonderlijk getoetst en goedgekeurd.”
Aan boord bevindt zich een geavanceerd sensorsysteem voor dag- en nachtwaarneming, gekoppeld aan veilige communicatie en real-time dataverbindingen. Over details spreekt Haiko bewust terughoudend. “Ik kan er technisch heel diep op ingaan, maar het belangrijkste is dat dit systeem informatie levert die we direct kunnen gebruiken.”
Volgens Haiko draait het bij dit platform om meer dan alleen het maken van beelden. “Het gaat niet om simpelweg filmen vanuit de lucht”, zegt hij. “Dit is een vliegende ISR-capaciteit. Tachtig procent van ons werk zit niet in het vliegen, maar in alles eromheen: voorbereiding, analyse en afstemming.”
Haiko: “Dit systeem levert informatie die we direct kunnen gebruiken.”
Gilze-Rijen als thuisbasis
De operationele thuisbasis is Gilze-Rijen, waar het toestel is ondergebracht bij 931 Squadron. Haiko: “We zijn hier echt geadopteerd. Als ik iets nodig heb, wordt er meegedacht en gehandeld. Op deze manier heeft het Defensie Helikopter Commando er weer een operationeel vliegend platform bij.”
De basiscommandant ziet het patrouillevliegtuig als duidelijke meerwaarde. Haiko: “Hij zegt letterlijk: jullie zitten op een pot met goud.” Niet zonder reden, want binnen de Nederlandse overheid is deze capaciteit uniek. “Defensie heeft geen ISR-vliegtuigen meer, de politie alleen helikopters.” Juist omdat het een bijzondere en relatief nieuwe capaciteit is, vraagt dat volgens Haiko om zorgvuldige inbedding. “Als Marechaussee hebben we ons gewoon te houden aan de regels van de vliegbasis. Onze operatie is vastgelegd in een handboek en wordt continu getoetst aan de geldende regelgeving.” Die borging maakt volgens hem dat het platform professioneel en duurzaam kan worden ingezet.
Binnen de Nederlandse overheid zijn de capaciteiten van dit patrouillevliegtuig uniek.
Niet voor beginners
Het vliegen wordt uitgevoerd door zeer ervaren vliegers die als reservist zijn aangesteld bij de Marechaussee. “Dit is niet iets voor beginners”, zegt Haiko. “Je moet minimaal duizend vlieguren hebben. Het toestel heeft zijn eigen karakter en vraagt vakmanschap, zeker gezien de bijzondere status waarmee het in Nederland mag opereren.” Elke missie is meer dan opstijgen en landen. “Na vier uur vliegen ben je echt leeg. De voorbereiding, de uitvoering, de analyse: het is een volledige dagtaak.”
De komende jaren staan in het teken van verdere ontwikkeling en evaluatie. “We moeten deze capaciteit op niveau brengen voor onze verschillende taken, waaronder Hoofdtaak 1”, zegt Haiko. “Intelligence wordt daarin alleen maar belangrijker.”
Haiko: “We moeten onze capaciteit op niveau brengen voor onze verschillende taken, waaronder Hoofdtaak 1."
De ambitie reikt verder dan dit ene toestel. “Er is behoefte aan meer van dit soort capaciteiten. Meerdere vliegtuigen, verspreid over Nederland.” Niet om groter te worden, maar om slimmer te opereren. “Pak iets uit de kast wat anderen niet hebben. Wat in Gilze-Rijen staat, is daarmee meer dan een vliegtuig. Het is een andere manier van kijken. Een stil oog in de lucht dat ons helpt om vooruit te zien.”