Als het erop aankomt
kapitein Max van de Pol
sergeanten-majoors Hilbert Buter en Aaron Zwaal
Tussen rook, vuur en honderden omstanders
Nog voordat de eerste afzetlinten werden gespannen, kende wachtmeester Joris het gebied al van binnen en van buiten. Vanuit zijn rol binnen de Koninklijke Marechaussee werkt hij dagelijks samen met groene boa’s, natuurorganisaties en veiligheidsdiensten op de Veluwe. Die kennis van het terrein en het netwerk eromheen kwam recent van pas toen bij het Artillerie Schietkamp (ASK) in ’t Harde een grote natuurbrand uitbrak.
“Van grote afstand waren de rookpluimen al zichtbaar. Terwijl de brand zich razendsnel uitbreidde, kleurde de lucht boven de Veluwe rood. Je kreeg bijna een soort Los Angeles-effect”, vertelt Joris terugkijkend op die middag. “De zon trok achter de rookwolken langs en overal zag je die enorme rookontwikkeling.”
Wat begon met een bericht vanuit de meldkamer groeide in korte tijd uit tot een grootschalige inzet. Hulpverleners, groene boa’s (buitengewoon opsporingsambtenaren van natuurorganisaties en gemeenten op de Veluwe, red.), motorrijders en verschillende brigades van de Koninklijke Marechaussee werkten samen om het gebied veilig te houden. Niet alleen voor defensiepersoneel en hulpdiensten, maar vooral ook voor de vele burgers die massaal op de brand afkwamen.
Wachtmeester Joris tijdens een eerdere inzet op de Veluwe, waar hij samenwerkt met natuurpartners en hulpdiensten in het buitengebied.
Hoe schakel je in de eerste minuten van zo’n natuurbrand?
“Toen de melding binnenkwam, bevond ik me toevallig op een militair oefenterrein in de buurt. Vanuit de verte zag ik de rookkolommen al opstijgen. Onderweg op de A28 werd snel duidelijk dat het om meer ging dan een reguliere heidebrand. Ik was in april 2025 ook aanwezig bij de grote brand op de het militair oefenterrein Ederheide en dit zag er meteen vergelijkbaar uit.
Bij aankomst schaalde de situatie snel op. De Doornspijkse Heide stond in brand en vanuit alle kanten stroomden nieuwsgierige mensen toe. Auto’s stopten langs wegen, fotografen zochten de beste plekken op en steeds meer mensen probeerden het terrein te betreden.
Omdat de Officier van Dienst Politie/KMar(OVD-P) nog onderweg was, moest snel gehandeld worden. Ik kreeg de verantwoordelijkheid over de afzettingen rondom het gebied. We zagen onderweg overal mensen uitstappen bij de toegangspoorten van het ASK-terrein. Dan weet je dat je snel moet schakelen.”
Brandweerlieden bestrijden ondertussen de natuurbrand.
Hoe verloopt de communicatie tijdens een brand van dit formaat?
“Vanuit mijn rol als milieuwachtmeester beschik ik over een groot netwerk van groene boa's. De samenwerking kwam vrijwel direct op gang. Vanuit het hele gebied kwamen mensen helpen.
Terwijl de OVD-P overlegde met andere hulpdiensten, vormde ik de schakel tussen de operationele leiding en de mensen in het veld. Vanuit mijn voertuig stuurde ik collega’s, motorrijders en groene boa’s aan rondom het terrein.
Via groepsapps, telefoons en live locaties hielden we continu contact met elkaar. Waar stonden nog burgers? Welke wegen moesten dicht? Waar trok de rook naartoe? In korte tijd ontstond een netwerk waarin we elkaar wisten te vinden. Daardoor wist ik exact waar iedereen stond en waar nog gaten zaten in de afzetting. Dat zorgde uiteindelijk voor een totale dekking. Je merkte aan alles dat mensen er wilden staan. Iedereen pakte zijn rol.”
Joris: “In korte tijd ontstond een netwerk waarin iedereen elkaar wist te vinden.”
Waar ligt de grootste uitdaging op dat moment?
“De grootste uitdaging zat ‘m niet alleen in het vuur, maar ook in de enorme toestroom van mensen die de brand van dichtbij wilden zien. Sommigen stonden uiteindelijk op minder dan honderd meter van het vuur. Mensen wilden de beste foto maken vanuit iedere hoek. Dat zorgde voor gevaarlijke situaties. Daarom was het belangrijk om het gebied snel leeg te krijgen. Voor de veiligheid van burgers zelf en zodat hulpdiensten vrij konden opereren. Als je nog mensen uit het bos moet halen, kan je je aandacht niet volledig richten op de brandbestrijding en de inschatting van risico’s.
Ondertussen werd de inzet steeds groter: meerdere motorrijders en marechaussees van verschillende brigades ondersteunden bij verkenningen en afsluitingen. Ook moesten tankstations langs de A28 worden ontruimd vanwege de rookontwikkeling. Vanuit verschillende regio’s kwamen extra eenheden naar de Veluwe om te helpen.
De onderlinge communicatie liep ondertussen onverminderd door. Nieuwe informatie vanuit de operationele leiding werd via mij verspreid onder de teams in het veld. Tegelijkertijd koppelden collega’s en groene boa’s terug wat zij zagen rondom het terrein. Dat werkte heel goed. Iedereen hield elkaar continu op de hoogte.”
Brandweerlieden stemmen de inzet af tijdens de bestrijding van de natuurbrand bij ’t Harde.
Hoe bereid je je voor op een inzet als deze?
“Binnen onze organisatie wordt regelmatig geoefend op grootschalige incidenten, maar de praktijk is altijd anders. De basisstructuur staat weliswaar vast, maar je moet tijdens zo’n brand continu schakelen op grond van nieuwe informatie. Zo moest niet alleen rekening worden gehouden met rookverspreiding en evacuaties, maar ook met drones van burgers die boven het gebied vlogen terwijl blushelikopters onderweg waren. Voor de helikopters leverde dat potentieel gevaarlijke situaties op. Professionele dronevliegers van hulpdiensten weten wat ze moeten doen in dat soort situaties, maar recreatieve vliegers blijven soms volledig gefocust op het maken van beelden.”
Wat blijft je bij?
“Wanneer ik terugkijk op de eerste uren van de brand, blijft vooral hangen hoe snel alle partijen elkaar wisten te vinden. Terwijl rookwolken over de Veluwe trokken en het gebied steeds voller liep met publiek, ontstond vrijwel direct één gezamenlijk team. Het was echt een ultieme vorm van samenwerken. Niet alleen binnen de Koninklijke Marechaussee, maar ook met politie, groene boa’s en andere partners. We stonden er, samen.”