Géén ver-van-mijn-bed-show

KLATS! Een goed gerichte waterballon valt vanuit een drone kapot in een loopgraaf. Er klinken schoten en geschreeuw. Het is dat er instructeurs bovenaan de loopgraven staan mee te kijken, anders zou je denken dat je in de hel bent beland. Het is een typische dag bij Interflex, een internationaal programma om Oekraïense militairen met meer kennis en vaardigheden terug te sturen naar huis, waar het al 4 jaar oorlog is. 
 
Eerste luitenant Bas is van top tot teen gevechtsklaar. Hij draagt een scherfvest, een helm met camouflagenet en een buff over z’n neus. Je kunt het nauwelijks aan zijn geschminkte gezicht aflezen, maar hij is tevreden met wat hij voor zich ziet. “Er is rust en organisatie. Maar soms verliezen ze momentum.” Een Australische trainer, een boom van een vent met een indrukwekkende snor, komt bij hem staan en merkt hetzelfde op. Het gaat beter met de groep. 

In de pauze komen de verbeterpunten aan bod. Een Litouwse instructeur benadrukt dat de mannen fouten mogen maken: “Elke fout die je nu maakt, is een fout minder op het slagveld.” De tolken hebben nauwelijks kans om op adem te komen. Pauze is hen niet gegund; ze rennen mee in de loopgraven en ook tijdens de lunch zijn ze de brug tussen instructeurs en Oekraïners. 

Veel van de Oekraïners hebben al de nodige ervaring aan het front. Zo heeft een van de mannen 13 maanden in krijgsgevangenschap gezeten en zat een ander een week voor de aanvang van de training nog in een loopgraaf aan het front. Luitenant Bas: “Het is rauw publiek. Er zit veel passie en emotie in de groep en ze hebben de behoefte om hun ervaringen te delen.” 

Sergeant-1 Dave noemt die ervaringen indrukwekkend en motiverend. “Wij willen ook van hen leren. Dat is belangrijk, want het is echt geen ver-van-mijn-bed-show. Misschien moeten wij straks ook wel die kant op. Dat sluit ik niet uit. Hun verhalen kan ik straks in Nederland doorvertellen aan mijn soldaten. Met een tolk kunnen we met ze praten als ze het moeilijk hebben, maar soms is een hand op een schouder of een duimpje omhoog al genoeg.” 

De pauze zit erop. De groep splitst zich in tweeën; een aanvallend en een verdedigend team. Even is het rustig in het bos. Het is de stilte voor de storm. De aanvallers sluipen de loopgraaf binnen. Vanaf de kant worden instructies geroepen. Een tolk in burgerkleding, met scherfvest en een helm los op haar hoofd, rent roepend mee. Halverwege de loopgraaf ligt een oefenslachtoffer schreeuwend op de grond. Zijn been ligt helemaal open. Bovenaan staat iemand met een plantenspuit nepbloed te sproeien. Een casus Zelfhulp Kameradenhulp begint. ‘Train as you fight’ is hier meer dan ooit van toepassing. 
 
De rookmachine draait overuren en over en weer gooien militairen angstaanjagend accuraat oefengranaten. “No ammo!” schreeuwt een trainee aan het einde van een van de loopgraven. Hij is in het nauw gedreven en is even het spoor bijster. ‘Run!’ roept een trainer. De man springt uit zijn schuilplaats, rent een stukje en duikt de volgende loopgraaf in. Even later wordt hij alsnog ingehaald en na een paar knallen zakt hij gespeeld neer in de modder. Man down. 

Dmitro en Vladislav (echte namen bekend bij de redactie) hebben beide ervaring aan het front. Vladislav, in een vorig leven weddingplanner, is goed te spreken over de training: “In Oekraïne zijn we meer aan het vechten dan aan het trainen. Hier kan dat wél. Na enkele weken zie ik al dat we als één team samenwerken. De situaties van de oefeningen zijn realistisch en ik leer veel over het leidinggeven.” De communicatie met de Nederlanders is vooral informeel, vertelt hij: “Er is sprake van kameraadschap met de Nederlanders. We praten echt niet alleen over militaire zaken. We wisselen patches uit, delen ervaringen en maken grappen onderling.” 

Dmitro staat anders in de wedstrijd. Hij raakte eerder zwaargewond aan het front en zal een meer aansturende rol krijgen. Hoewel hij zegt eindelijk innerlijke rust te hebben gevonden, is hij kritischer en minder overtuigd van het nut van al het oefenen. “Er is daar een oorlog gaande en alles verandert razendsnel. Elke zone aan het front werkt anders en heeft een andere aanpak, tactiek en middelen nodig. Onze kennis van het front is heel belangrijk. Begin maar vast met Oekraïens leren, in de toekomst gaan we jullie lesgeven.”