Zr.Ms. Holland ondergaat grondige midlife update
Kapitein Max van de Pol
Louis Meulstee
Klaar voor de tweede helft
Sinds september is Zr.Ms. Holland uit de vaart. Op de werf van Royal IHC in Krimpen aan den IJssel is het patrouillevaartuig momenteel nauwelijks nog te herkennen als operationeel marineschip. Gestraald staal, opengebroken systemen en werkploegen van marine en industrie bepalen het beeld. Die langdurige werfperiode is geen toeval. Halverwege de levensduur ondergaat het schip een midlife update (MLU), gecombineerd met het reguliere groot onderhoud. Samen moeten die trajecten ervoor zorgen dat Zr.Ms. Holland nog jarenlang inzetbaar blijft.
De werkzaamheden aan Zr.Ms. Holland worden aangestuurd vanuit twee complementaire projecten. Projectleider kapitein-luitenant ter zee Harry Lijzenga is namens het Commando Materieel en IT (COMMIT) verantwoordelijk voor de midlife update van patrouillevaartuigen, terwijl Floris Fortgens vanuit de Directie Materiële Instandhouding (DMI) van de Koninklijke Marine het groot onderhoud van het schip leidt. Samen opereren zij op het snijvlak van modernisering en instandhouding. “We kijken vanuit verschillende verantwoordelijkheden naar hetzelfde schip”, zegt Lijzenga. “Maar uiteindelijk werken we toe naar één moment: dat het schip begin 2027 weer operationeel inzetbaar is.”
Verweven op de werf
Het project rond Zr.Ms. Holland bestaat zoals gezegd uit twee trajecten, die nauw met elkaar verweven zijn. Enerzijds is er het groot onderhoud, dat elke vier jaar plaatsvindt. Anderzijds is er de midlife update, een eenmalige ingreep halverwege de levensduur van het schip.
Kapitein-luitenant ter zee Harry Lijzenga, projectleider namens COMMIT, op de werf van Royal IHC in Krimpen aan de IJssel.
“Dit scheelt tijd, geld en verstoring van de inzet”
Floris Fortgens, projectleider groot onderhoud en MLU vanuit DMI, legt uit: “Wij zijn verantwoordelijk voor het hele traject: van planning en voorbereiding tot en met de uitvoering en uiteindelijke oplevering. Alles wat het platform en scheepssystemen betreft, wordt onderhouden zodat het weer vier jaar mee kan.” Lijzenga vult aan: “De MLU doe je maar één keer. Dan vervang je systemen die verouderd zijn of simpelweg niet meer leverbaar. Het gaat erom dat je het schip toekomstbestendig maakt en na 15 jaar weer volledig up to date.”
Het combineren van onderhoud en MLU heeft een duidelijke reden. “Als een schip toch open moet voor groot onderhoud, nemen we de MLU-modificaties gelijk mee”, zegt Lijzenga. “Dan hoeft het schip maar één keer open. Dat scheelt tijd, geld en verstoring van de inzet.”
Veranderingen
De lijst met werkzaamheden aan boord van Zr.Ms. Holland is lang. Niet alles is even zichtbaar, maar sommige systemen springen eruit omdat ze door het hele schip lopen. Lijzenga noemt er drie: het scheepsomroepsysteem, het sewage-systeem (riolering) en het geïntegreerde platformmanagementsysteem IPMS.
“Het scheepsomroepsysteem is toe aan een grondige herziening”, vertelt hij. “Als je de schepen zwaar wilt blijven inzetten en veiligheid voor de bemanning serieus neemt, moet je dat aanpakken. Dat systeem zit door het hele schip heen, met kabels en aansluitingen, dus dat is een grote modificatie.”
De commandocentrale van Zr.Ms. Holland tijdens de midlife update. Consoles en plafonds zijn deels open om kabels, installaties en het vernieuwde platformmanagementsysteem te kunnen vervangen.
“Het schip wordt volledig gestraald en opnieuw gecoat”
Ook het sewage-systeem wordt volledig vervangen. “Het materiaal dat bij nieuwbouw is gebruikt bleek niet optimaal”, aldus Lijzenga. “Dat leidde tot lekkages en roestvorming. We hebben besloten het hele systeem te vervangen, zodat we daar de komende vijftien jaar geen omkijken meer naar hebben.”
Daarnaast wordt het schip opnieuw geconserveerd. “Halverwege de levensduur wordt het schip volledig gestraald en opnieuw gecoat”, zegt Lijzenga. “Dat zie je hier op de werf letterlijk gebeuren.”
Werken op de werf
Voor het (civiele) platformonderhoud is gekozen voor uitbesteding aan de industrie, met het Nederlandse maritieme technologie- en scheepsbouwbedrijf Royal IHC als hoofdaannemer. Het werk wordt uitgevoerd op de werf in Krimpen aan den IJssel. Die werf is tijdelijk ingericht als gezamenlijke werkplek voor Defensie, industrie en scheepsbemanning.
Projectleider Floris Fortgens (DMI) op de werf tijdens het groot onderhoud en de midlife update van Zr.Ms. Holland.
Kantoor op de werf
“Als opdrachtgever vragen we om kantooraccommodatie op de werf”, vertelt Fortgens. “Hier zitten nu projectteams van DMI en COMMIT, technische specialisten en ook een onderhoudsbemanning van het schip.” Die nabijheid blijkt een groot voordeel. “Je kunt snel schakelen”, zegt Fortgens. “Even sparren, afstemmen, besluiten nemen. Dat werkt echt in het voordeel van de voortgang.” Ook Lijzenga ziet dat zo: “Techniek is vaak niet de grootste uitdaging. Communicatie is dat wel. En die wordt een stuk makkelijker als je letterlijk bij elkaar zit.”
Voor het eerst in Nederland is een patrouillevaartuig van deze klasse zonder droogdok uit het water gehaald. Met behulp van een ponton werd Zr.Ms. Holland naar de werf verplaatst. Van deze operatie zijn in september onderstaande beelden gemaakt:
Het was een omvangrijke operatie om het patrouillevaartuig op de werf te krijgen. Het Defensiejournaal keek mee:
“Dat is een afweging tussen tijd, kosten en betrouwbaarheid”
Onzekerheden onder de waterlijn
Onderhoud aan marineschepen kent onvermijdelijke onzekerheden. Een deel van de systemen bevindt zich onder water en kon pas worden geïnspecteerd toen het schip droog stond. “De schroefas, schroeven en delen van de voortstuwing kun je pas beoordelen als het schip droog staat”, legt Fortgens uit. “Dat zijn werkzaamheden die je vroeg in de planning moet meenemen, want ze zijn kritisch voor het vervolg.” Wat je aantreft, bepaalt soms ter plekke de koers. Fortgens: “Als een pomp wordt opengemaakt, moet je beslissen: kunnen we hem nog reviseren of is vervangen slimmer? Dat is een afweging tussen tijd, kosten en betrouwbaarheid.”
Opengelegde kabels en systemen in de commandocentrale van Zr.Ms. Holland tijdens de midlife update.
Risico’s open op tafel
Onderweg komen de partijen ook enkele risico’s tegen en nemen die gezamenlijk onder de loep. Lijzenga geeft een voorbeeld: “Bij sommige systemen moet je eerst oude kabels verwijderen voordat je iets nieuws kunt plaatsen. Dan kun je niet meer terug. Je moet dus wel zeker weten waar je naartoe werkt.” In zulke gevallen wordt ook de operationele gebruiker betrokken. “We leggen het risico open op tafel”, zegt Lijzenga. “Als we nu starten, kan dat gevolgen hebben voor de planning. Is de gebruiker bereid dat risico te nemen? Dat zijn soms lastige, maar noodzakelijke gesprekken.”
Snel afstemmen
De gezamenlijke aanpak werpt zijn vruchten af. Fortgens: “De vaste aanwezigheid van een COMMIT-vertegenwoordiger in ons team is echt een succesfactor gebleken. Je hebt korte lijnen, kunt snel afstemmen en besluiten nemen. Dat maakt samenwerken een stuk efficiënter en is iets wat we in toekomstige projecten zeker weer zo zouden doen.” Ook zijn er natuurlijk enkele evaluatiepunten. “Mijn belangrijkste les is dat het helpt om één projectleider aan te wijzen voor een gecombineerd onderhoud-MLU-project”, zegt Lijzenga. “Dat schept duidelijkheid voor alle betrokken partijen, zeker ook richting de industrie.”
Op koers
Volgens de huidige planning keert Zr.Ms. Holland begin april terug naar Den Helder voor herinstallatie en ingebruikname van de militaire systemen. Begin 2027 moet het schip weer volledig operationeel zijn. “Het is een complex project”, besluit Lijzenga, “maar het doel is helder. We zorgen ervoor dat dit schip nog jarenlang zijn werk kan blijven doen.”