Informatie slurpen uit het spectrum
Kapitein Saminna van den Bulk
Jarno Kraayvanger
(Wapen)systeem Sawfish helpt de vijand te vinden
Wie een oorlog wil winnen, heeft oren en ogen nodig in het elektromagnetisch spectrum (EMS) en in cyberspace. Wapensystemen, radars en drones: ze zenden allemaal signalen uit die kunnen helpen de vijand te vinden, te binden en te slaan. Het innovatieve (wapen)systeem Sawfish helpt daarbij en is cruciaal in een gevechtsveld dat steeds digitaler wordt.
In het zijterrein van de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne in ’t Harde staat op het oog een doodnormale gecamoufleerde Bushmaster. In werkelijkheid kijkt de passant naar een ‘informatiestofzuiger’. Doordat het gepantserde wielvoertuig is uitgerust met het vernieuwende Sawfish-systeem, is het voertuig in staat het hele elektromagnetisch spectrum (EMS) in kaart te brengen.
CEMA-bataljon
De landmacht is sinds vorig jaar versterkt met 101 CEMA-bataljon. CEMA staat voor Cyber & Electromagnetic Activities. Data, netwerken en elektromagnetische signalen zijn steeds belangrijker in gewapende conflicten: we moeten kunnen vechten met data. Het bataljon bundelt daarom de expertise op het gebied van elektromagnetische oorlogvoering (EOV), cyber en spectrummanagement.
De eenheid biedt bescherming binnen de cyberspace en het elektromagnetisch spectrum. Daarnaast draagt de eenheid bij aan het in kaart brengen van de vijand en kan het vijandelijke communicatiesystemen storen, beïnvloeden of uitschakelen.
Data, netwerken en elektromagnetische signalen zijn steeds belangrijker in gewapende conflicten.
Projectmanager Niels van het JIVC van het Commando Materieel en IT (COMMIT).
Situational understanding: begrijpen wat er om je heen gaat gebeuren
Targeting
Het zijn de eerste gebruikerstesten van het (wapen)systeem in een operationele setting van de oefening Signal Command. Sawfish is in staat het elektromagnetisch spectrum (EMS) af te struinen, legt projectmanager Niels van het Joint Informatievoorziening Commando (JIVC) uit. “Het systeem ‘slurpt’ informatie uit het spectrum. Al die informatie komt samen in een database. Door slimme filtering verkrijgen we hiermee kennis over de vijand. Denk daarbij aan waar high value targets opgesteld zijn, zoals vuurleidingscentrales of commandoposten, maar ook waar eenheden zich bevinden en hoe die zich door het terrein bewegen.”
Alle informatie tezamen creëert situational awareness, vult majoor Tim van het CEMA-bataljon aan. “Je weet niet alleen wat er om je heen gebeurt, maar samen met de andere sensoren bereik je hiermee ook situational understanding: begrijpen wat er om je heen gaat gebeuren, zodat je je gevecht hierop kunt sturen. Kortom: Sawfish is een belangrijke schakel voor de targeting.”
Signal Command is een oefening van het Command and Control Ondersteuningscommando (C2OstCo) van de Koninklijke Landmacht, waar wordt getraind met zowel CEMA als communicatie en informatiesystemen.
Om alle opgedane kennis en ervaring op het gebied van Inlichtingen en Veiligheid te borgen, heeft het Commando Materieel en IT (COMMIT) een speciaal subdomein opgericht: het subdomein CEMA.
Multi-inzetbaar en adaptief
Het is een broodnodige vernieuwing van de CEMA-gereedschapskist. De behoefte aan dit project startte al in 2014. Door bezuinigingen en bijstellingen werd het project pas in 2018 in opdracht gegeven aan het JIVC. Ondertussen nam de technologie in de afgelopen jaren een vlucht.
“In die jaren was de focus van de krijgsmacht gericht op hoofdtaak 2-missies in bijvoorbeeld Irak, Afghanistan en Mali (het bevorderen van de internationale rechtsorde, red.)”, vertelt luitenant-kolonel Mariska, commandant van het CEMA-bataljon. “Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is het beschermen van ons grondgebied en dat van onze bondgenoten waar onze focus ligt. We bereiden ons voor op een gevecht tegen een technologisch hoogwaardige opponent op een steeds digitaler gevechtsveld.”
Een aantal wielvoertuigen wordt volledig gestript, om vervolgens te worden voorzien van de nodige verbindingsapparatuur, extra bepantsering en andere veiligheidsmodificaties. “Een druk, maar fantastisch project”, aldus Ton van het JIVC. Hij staat aan het roer van de ombouw van de Bushmaster.
"We bereiden ons voor op een gevecht tegen een technologisch hoogwaardige opponent op een steeds digitaler gevechtsveld”, vertelt luitenant-kolonel Mariska, commandant van het CEMA-bataljon.
Snel kunnen aanpassen om te kunnen winnen
Sawfish is het resultaat van een intensieve samenwerking van EOV-experts (elektromagnetische oorlogvoering) binnen de eenheid, het JIVC en de industrie. Nederland is in the lead, maar ook Duitsland werkt mee aan het project. Niels: “Het systeem is multi-inzetbaar voor verschillende type missies. Daarbij vormt de analyse het hart van het systeem.” Sawfish verzamelt veel informatie: het is aan de operators en de staf om hier met slimme filtering de belangrijke informatie uit te halen, patronen te herkennen en de volgende stappen te bepalen.
Op het huidige gevechtsveld zie je tegenwoordig eigenlijk een soort digitale wapenwedloop, zegt Mariska. “Je moet je snel kunnen aanpassen om te kunnen winnen. Dat geldt zeker ook voor CEMA, waarbij hard- en software continu moet worden doorontwikkeld.” In de woorden van Tim: “Als er morgen iemand uit het veld komt die een nieuwe dreiging onderkent, dan wil je daar als antwoord meteen software op kunnen ontwikkelen.”
Configuraties
Sawfish is breed inzetbaar en kent daarom verschillende verschijningsvormen. Allereerst is er de Armored Personnel Carrier. Deze Bushmasters zijn uitgerust met speciale apparatuur om informatie te verzamelen uit het elektromagnetisch spectrum (EMS).
Daarbij is er onder meer de boxconfiguratie: draagbare koffers die bijvoorbeeld in een vooruitgeschoven post dienst doen.
De systemen Sawfish en Knifefish zijn het resultaat van een nauwe samenwerking tussen COMMIT, de eindgebruikers, de industrie, maar ook de Directie Plannen en de Directie Inkoop. Die collaboratie maakt versnellen mogelijk.
Volgende stap
Terug naar de Tonnetkazerne, waar de Bushmaster als rijdend datacenter fungeert. De gebruikerstesten zijn een eerste stap. Het Sawfish-systeem maakt passieve surveillance mogelijk door informatie te vergaren en analyseren. Een volgende stap is het project Knifefish. Dit systeem maakt het mogelijk de vijand aan te vallen in de digitale wereld via het elektromagnetische spectrum (EMS). Het verstoren van communicatie of het platleggen van de systemen van de opponent behoort dan ook tot de capaciteiten.
Het is pionieren op diverse fronten. De nieuwe systemen maken nieuw optreden mogelijk, wat vraagt om het creëren van nieuwe doctrines. “We zijn nu aan het rennen. We hopen dit voorjaar de eerste Sawfish-systemen te leveren, zodat de eenheden daar zo snel mogelijk mee aan de slag kunnen”, zegt Niels dan ook. Punt op de horizon is de oefening Fighter Lion, in juni van dit jaar. Dan wordt Sawfish voor het eerst in een grote gevechtsoefening beproefd.