Awacs-partners in zee met Canadees-Zweedse combinatie
Nederland heeft met 10 NAVO-partners een vervanger gevonden voor de verouderde Awacs-radarvliegtuigen. Deze toestellen bewaken het NAVO-luchtruim vanuit het Duitse Geilenkirchen. De 11 landen kopen 10 Canadese Bombardier-toestellen, waarop het GlobalEye-systeem van het Zweedse Saab wordt gemonteerd. Dat is vandaag bekendgemaakt tijdens de NAVO-top in Ankara.
Naast Nederland gaat het om België, Canada, Denemarken, Duitsland, Letland, Litouwen, Luxemburg, Noorwegen, Roemenië en Zweden. De partners maken voor de bewaking van het Europese luchtruim nu nog gebruik van de Boeing E-3A. Dit toestel mag vanaf 2035 niet langer vliegen.
Met name omwonenden in het Nederlandse grensgebied in de buurt van het Duitse vliegveld Geilenkirchen ervaren hinder. De nieuwe vliegtuigen maken aanzienlijk minder geluid. Het Nederlandse kabinet staat daarom achter de keuze voor de veel stillere machines met het Zweedse GlobalEye-systeem. Het plan is dat de nieuwe toestellen in 2035 operationeel zijn.
Eerder was er sprake van dat de partners 6 Boeing E-7 Wedgetails gingen aanschaffen als alternatief voor de Boeing E-3A. Daar werd onder meer vanaf gezien omdat de Verenigde Staten zich uit het vervangingsprogramma terugtrokken. Ook waren er bedenkingen over betaalbaarheid, levertijd en productzekerheid.
Flexibele en snelle inzetbaarheid
Awacs-vliegtuigen zijn uitgerust met radarsystemen en communicatieapparatuur. Door hun flexibele en snelle inzetbaarheid vervullen ze een essentiële rol in de beveiliging van het NAVO-luchtruim en de aansturing van luchtoperaties. De NAVO maakt sinds 1982 gebruik van de radarvliegtuigen.
Afspraken met de omgeving
Defensie heeft met de gemeenten Brunssum en Beekdaelen meerdere afspraken gemaakt die de leefbaarheid in het gebied rond de vliegbasis moeten verbeteren. De aanschaf van stillere toestellen is er daar een van. Ook is er €5 miljoen beschikbaar gesteld voor bijvoorbeeld het isoleren van scholen of investeren in groene voorzieningen.
Defensie is dit jaar ook gestart met het bosbeheer van de Schinveldse Bossen. Begin 2027 wordt er kleinschalig hakhoutbeheer gedaan. Door daarnaast op een paar plekken bomen te dunnen en later andere te planten, blijft er diversiteit. De vergunningaanvraag voor de werkzaamheden start op korte termijn.
Staatssecretaris Derk Boswijk laat weten tevreden te zijn met de voortgang van de gemaakte afspraken: “De komst van deze nieuwe, stillere toestellen is voor Nederland extra belangrijk, omdat ze bijdragen aan het verminderen van de geluidshinder voor omwonenden. Extra mooi is dat deze grotendeels in Europa worden geproduceerd. Tegelijkertijd zetten we zorgvuldige stappen in het bosbeheer van de Schinveldse Bossen. Daarmee geven we invulling aan de afspraken die we eerder hebben gemaakt.”