AWACS-vliegtuigen en omgeving
De NAVO vliegt met Airborne Warning and Control System (AWACS) radarvliegtuigen vanaf de Duitse vliegbasis Geilenkirchen. Deze vliegbasis ligt vlakbij de grens met Limburg. De vliegtuigen kunnen hinder veroorzaken. Op deze pagina leest u wat Defensie doet om die hinder te beperken en waarom deze vliegtuigen nodig zijn.
Taak Awacs-vliegtuigen
De AWACS-vliegtuigen bewaken het Europese luchtruim. Dit is belangrijk voor het verdedigen van het Nederlands grondgebied en dat van bondgenoten.
AWACS-vliegtuigen ondersteunen wereldwijd militaire operaties en oefeningen vanuit het luchtruim. Ze verzamelen belangrijke informatie over de situatie in de lucht, op het water en op de grond.
Vervangen voor stillere vliegtuigen
De motoren van de AWACS-vliegtuigen zijn al wat ouder, maar kunnen nog mee tot 2035. Ze maken wel meer geluid dan modernere vliegtuigen. Nederland en de NAVO-bondgenoten willen daarom voor 2035 de AWACS-vliegtuigen vervangen door stillere vliegtuigen.
Overleg over (geluids)hinder
In de Commissie AWACS Limburg (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) spreken vertegenwoordigers van Defensie en vliegbasis Geilenkirchen vier keer per jaar met inwoners, gemeenteraadsleden en vertegenwoordigers van de gemeenten Brunssum en Beekdaelende omgeving over (geluids)hinder op Nederlands grondgebied.
Maatregelen voor de leefbaarheid
Er zijn meerdere maatregelen genomen die moeten bijdragen aan de leefbaarheid in het gebied rond de vliegbasis.
- Rondom de vliegbasis zijn vanaf 1984 273 woningen geïsoleerd tegen geluid.
- AWACS-vliegtuigen vliegen maximaal 2.600 keer per jaar boven Nederland.
- Defensie stelt de komende jaren € 5 miljoen beschikbaar voor een leefbaarheidsfonds. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) De gemeenten Beekdaelen en Brunssum kunnen hiermee investeren in de leefomgeving.
- Piloten en luchtverkeersleiding maken voor hun opleiding en trainingen zoveel mogelijk gebruik van simulatoren.
- AWACS-piloten wisselen minder vaak, zodat er minder trainingsvluchten nodig zijn.
- 40 procent van de AWACS-vliegbewegingen is verplaatst naar andere landen. Hierdoor zijn er minder vliegbewegingen boven Nederland.
- De NAVO huurt civiele transportvliegtuigen en Amerikaanse tankervliegtuigen met stillere motoren. Deze gebruikt ze in plaats van AWACS-toestellen om personeel te trainen en op te leiden.
- De vliegroutes zijn aangepast om woonkernen zoveel mogelijk te mijden. Dit lukt helaas niet altijd door bijvoorbeeld slecht weer, ander vliegverkeer, een zwerm vogels of een menselijke fout. Defensie onderzoekt deze situaties en bespreekt ze met de Commissie AWACS Limburg.
- De NAVO probeert vliegbewegingen tijdens reguliere openingstijden, Nederlandse feestdagen en herdenkingen te beperken. Als dit niet lukt, dan kondigt Defensie dit vooraf aan.
Bosbeheer Schinveldse Bossen
Jarenlang is er weinig actief beheer gedaan in de Schinveldse Bossen naast vliegbasis Geilenkirchen. Veel bomen in de Schinveldse Bossen zijn te hoog geworden om veilig op te stijgen en te landen vanaf vliegbasis Geilenkirchen. Vooral bij slecht weer is dit een probleem.
Defensie is mede-eigenaar van het bos en heeft samen met de andere terreineigenaren en de gemeente Beekdaelen een beheervisie (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) opgesteld.
Begin 2026 is Defensie gestart met bosbeheer. Dit gebeurt zorgvuldig en onder begeleiding van een ecoloog. Boomklimmers toppen en snoeien te hoge bomen en struiken, dode en gevaarlijk uitstekende takken langs lanen en paden zijn gesnoeid. Van een grote monumentale beuk in het bos zijn alleen takken verwijderd die al afgebroken waren, maar nog vasthingen. De monumentale beuk wordt verder met rust gelaten.
Werkgelegenheid voor de regio
De vliegbasis is een belangrijke werkgever in het grensgebied. Onderhoudswerk aan de vliegtuigen is verdeeld over de deelnemende NAVO-bondgenoten. Ook Nederlanders werken aan deze vliegtuigen.