Prio 1: diplomatie, vrije doorvaart, gereedheid, samenwerking

Voor het Luchtverdedigings- en Commandofregat Zr.Ms. De Ruyter draait de huidige deployment om veel meer dan varen van haven naar haven. Het schip is bezig aan een inzet van ruim 5 maanden (Pacific Archer 2026), waarin diplomatie, internationale samenwerking en operationele gereedheid samenkomen. Commandant kapitein-luitenant ter zee Rodger de Wit en chef der equipage adjudant ODVB Brenda Meester over het werken én leven aan boord.

“Onze inzet is meerledig”, vertelt De Wit. “Om vrije doorvaart te bevorderen en de strategische vaarroutes veilig te houden, wil Nederland diplomatieke, veiligheids- en economische banden met landen in de Indo-Pacific aanhalen. Zr.Ms. De Ruyter levert hier tijdens de havenbezoeken en oefeningen een belangrijke bijdrage aan. Daarnaast nemen we deel aan de grote marine-oefeningen Rim of the Pacific en Pacific Dragon rond Hawaii. Oefeningen in het hogere deel van het geweldsspectrum die onze gereedheid en wereldwijde inzetbaarheid vergroten.”

Geopolitiek nooit ver weg

Aan boord bevinden zich zo’n 220 opvarenden. De vaste bemanning telt ongeveer 170 mensen. De extra opstappers tijdens deze reis bestaan onder andere uit een boordvliegploeg, een adviseur voor strategische communicatie en een politiek adviseur van het ministerie van Buitenlandse Zaken. “In de Indo-Pacific is geopolitiek nooit ver weg. De expertise van BZ, bijvoorbeeld over de rol van China, is essentieel tijdens reis”, stelt de commandant.

Hecht team bouwen

Ongeveer de helft van de bemanning is gewisseld en voer tijdens de vorige reis nog niet mee. Daarom stond de eerste helft van dit jaar volledig in het teken van opwerken, trainen en het bouwen van een hecht team. Hier komt chef der equipage Meester om de hoek kijken. Volgens de adjudant draait haar werk vooral om het dagelijks functioneren én welzijn van de bemanning. “Ik houd toezicht op orde, netheid en leefbaarheid aan boord, maar vooral ook op de mensen zelf. Ik loop rondjes over het schip. Even vragen hoe het met iemand gaat. Of een bemanningslid goed geslapen heeft. Kortom, ik wil weten hoe de sfeer en moraal zijn aan boord. Maar ik bied ook duidelijkheid over procedures en taken. Daar mag nooit ruis over zijn.”

Moeder van het schip

Meester wordt ook wel ‘de moeder van het schip’ genoemd. “Als senior-onderofficier zorg ik voor de verbinding tussen de commandant en zijn bemanning. Ik ben er voor hun welzijn. Welzijn dat nodig is om de operationele taken uit te voeren. Daarvoor hebben we gelukkig ook goede ondersteuning van de geestelijk verzorger – een dominee – en de arts. En ik zie dat de bemanningsleden onderling ook veel zelf oplossen en met elkaar bespreken. Daarnaast vraagt mijn functie niet alleen om leiderschap, maar ook om mensenkennis, tact en overwicht”.

Wereldnieuws dichtbij

De internationale spanningen in de Golfregio zijn ook aan boord voelbaar. De bemanning weet dat Zr.Ms. De Ruyter eventueel ingezet kan worden bij de Straat van Hormuz. “Dat brengt onzekerheid met zich mee”, zegt commandant De Wit. “De bemanning vraagt zich af wat dat betekent voor de reis en voor thuis. Tegelijkertijd zijn we hier juist voor opgeleid.”

Mocht de politiek besluiten dat het fregat richting de Straat van Hormuz gaat, dan is de pre-deployment-training in ieder geval een-op-een relevant geweest voor mogelijke inzet.

Contact met thuisfront

Volgens de chef der equipage speelt contact met het thuisfront altijd een grote rol. Meester: “Dankzij diverse communicatiemiddelen is contact veelal mogelijk, hoewel er soms ook uitdagingen zijn. Daarnaast houdt de leiding van het schip het thuisfront ook actief op de hoogte. Via de social media-kanalen van de Koninklijke Marine en het schip bijvoorbeeld, maar ook door het sturen van nieuwsbrieven naar de thuisblijvers.”

De adjudant zelf kent dit leven als thuisblijver én als varende militair. “Mijn man zit ook bij de marine en heeft jaren gevaren. Ik was dus vaak zelf het thuisfront.” Voor commandant De Wit is deze reis extra bijzonder. “Het is de eerste keer dat ik zolang van huis ben met kleine kinderen thuis.”

Feestdagen en herdenkingen

Tijdens de reis is ook stilgestaan bij de recente officiële feestdagen en nationale herdenkingen. Koningsdag verliep sober aan boord. “We passeerden op dat moment een gebied met verhoogde dreiging; geen tijd voor feest dus. Wel voor een oranje tompouce, van onze eigen bakker aan boord”, aldus Meester.

Op 4 mei kwam het schip aan in het Indiase Kochi. Die ochtend werd tijdens een alle hens-herdenking stilgestaan bij Dodenherdenking. De dominee sprak over de kwetsbaarheid van vrijheid. Op Bevrijdingsdag volgde een drukbezochte receptie aan boord, met ongeveer 150 gasten, zoals het hoofd van de Zuid-Indiase marine en de Nederlandse ambassadeur.

Respect betuigen

Het havenbezoek aan Kochi stond verder in het teken van diplomatie én ontspanning. Zo verkenden bemanningsleden bijvoorbeeld de stad met tuktuks en bezochten zij onder meer een Nederlandse begraafplaats uit 1724 en het Dutch Palace. Tijdens dit havenbezoek gaf plaatsvervangend Commandant Zeestrijdkrachten generaal-majoor der mariniers Rob de Wit acte de présence. In Surabaya, Indonesië, zal Commandant Zeestrijdkrachten vice-admiraal Harold Liebregs het schip bezoeken.

Het invliegen van de hoge militairen benadrukt het militaire en diplomatieke belang van deze reis. “Wij betuigen ons respect aan de landen en de marines die wij tijdens havenbezoeken aandoen”, legt de commandant uit. In die geest werden tevens kransen gelegd bij het monument voor zeevarenden op de Indiase marinebasis. “Als wij straks in Indonesië zijn, leggen we op het ereveld Kembang Kuning en bij het monument van de Marineluchtvaartdienst in Surabaya ook een krans.”

Asverstrooiing

Ook bijzonder tijdens de reis, zijn meerdere asverstrooiingen van oud-marinemensen die hebben aangegeven graag op zee te worden uitgestrooid. Zowel voor de kust van Egypte, als later op de Javazee, vinden er ceremonies plaats. “Dat zijn indrukwekkende momenten”, vertelt Meester. “Met de vlag halfstok, een toespraak van de dominee en de urn die rond zonsondergang te water wordt gelaten. Nabestaanden ontvangen hiervan de foto’s, een zeekaart met de exacte locatie en een uittreksel uit het scheepsjournaal.”

Oefenen en verbinden

Na vrijwel ieder vertrek uit een haven traint de bemanning met de marine van het gastland. “Zo deden we dat met India en straks ook met Indonesië”, zegt De Wit. “Het versterkt de samenwerking enorm.”

Later volgen er na havenbezoeken op de Filipijnen en in Vietnam, Zuid-Korea en Japan nog 2 grote, multinationale oefeningen, waarna het schip via het Panamakanaal en Willemstad, Curaçao, uiteindelijk terugkeert naar Nederland.

Steeds hechter

Ondertussen draait het dagelijkse leven aan boord gewoon door. Zr.Ms. De Ruyter is inmiddels onderweg naar Surabaya. De Technische Dienst (TD) en Operationele Dienst (OD) houden het schip varend in de warme wateren, terwijl de Logistieke Dienst (LD) de bemanning van onder meer verse maaltijden en medische zorg voorziet. Vrije uren worden besteed aan sporten, films kijken, gamen en/of bordspellen spelen. “Je merkt dat de bemanning met de dag hechter wordt”, aldus Meester. “De havenbezoeken dragen hier ook aan bij. In de 4 dagen dat we in Kochi afgemeerd lagen, was er tijd voor ontspanning. Dan leer je elkaar ook persoonlijk beter kennen en heb je andere gesprekken met elkaar.”

Werk alleen maar relevanter

Voor zowel de commandant als de chef der equipage blijft de aantrekkingskracht van de marine na 30 dienstjaren onveranderd groot. “Als 16-jarige droom je van avontuur en de wereld zien”, zegt De Wit. “En je wilt iets betekenen voor Nederland”, vult Meester aan. “En ons werk wordt alleen maar relevanter”, besluiten beiden. De verbinding wordt verbroken. Ergens op de Indische Oceaan varen zij verder.