Reis om de halve wereld
Arno Marchand
sergeant-majoor Aaron Zwaal | Infographic: X-Media, Ruben Rast
MMU brengt F-35’s naar VS en via Hawaii naar Japan
Voor een airliner is vanuit Nederland rechtstreeks naar Japan al een flinke vlucht van zo’n 9.300 kilometer. Voor drie A330 MRTT’s van de Multinational MRTT Unit (MMU) was de vlucht midden maart nog even wat langer. Niet omdat ze niet rechtstreeks konden, maar omdat ze eerst naar de Amerikaanse basis Hill vlogen om daar vijf Nederlandse F-35’s op te pikken. Met z’n achten ging de reis vervolgens via Hawaii naar eindbestemming Misawa in Noord-Japan. Vanuit Nederland gerekend een afstand van in totaal maar liefst 21.000 kilometer.
De vloot van drie A330 MRTT’s en vijf F-35’s onderweg van Hawaii naar Japan.
Begin maart vliegen drie A330 Multirole Tanker Transports (MRTT’s) twaalf Nederlandse F-35’s via Lajes Field op de Azoren en Burlington airport naar Hill Air Force Base in de staat Utah. Op de basis bij Salt Lake City vliegen de gevechtsvliegtuigen en één MRTT hun missies voor de oefening Lightning Forge (zie ‘Dingen die je wilt weten’, achterin dit magazine). Het initiële plan voorziet echter in een oefening in Alaska. “Toen die werd verplaatst naar Hill moesten we ook een alternatieve route bedenken om in Japan te komen”, vertelt majoor Ralph ‘Sheik’ Aarts, detachementscommandant MMU in Japan. “Zo’n planning is heel complex, met veel afstemmen met alle partijen die betrokken zijn bij de trail: een vlucht waarbij het tankvliegtuig over een lange afstand gevechtsvliegtuigen verplaatst. Uiteindelijk kwamen we op de route Hill via Hawaii naar Japan.”
De eerste leg van trail in zit erop. Terwijl een F-35 parkeert op het platform van Hickam, is een van de A330 MRTT nog bezig met de landing op de basis.
‘De A330’s zijn nieuwe vliegtuigen dus we hebben weinig onderhoud’
Luitenant-kolonel Eric Claassens
Hoofd maintenance en continuing airworthiness
Luitenant-kolonel Eric Claassens
Hoofd maintenance en continuing airworthiness
“De A330 MRTT wordt anders ingezet dan zijn voorganger, de KDC-10. Daarbij werden op trans-Atlantische ferry’s in het toestel ook passagiers en vracht meegenomen. De A330’s worden gebruikt voor het één of het ander, dus tanken in de lucht of vervoer van passagiers en/of vracht.
Technisch gezien zijn de A330’s nog steeds nieuwe vliegtuigen dus in dat kader hebben we weinig onderhoud.
De missie-systemen vragen de meeste aandacht, al is ook dat gering. Voor dit toestel hebben we zes technici bij ons die in twee shifts het dagelijks onderhoud uitvoeren. Daarmee doen we de pre, through en post flight-inspecties en de wat uitvoeriger weekly.
Ons vliegtuig kreeg op Misawa het Amerikaanse vrachtplatform als parkeerplaats toegewezen, helemaal aan de westkant. Daarbij is ook een verwarmde hangar waar ons materiaal in opslag staat. We staan daardoor wel ver bij de F-35’s vandaan, maar onze planningsruimte is dichterbij. Plannen doen we uiteraard wel samen, en met de Japanners en Amerikanen.”
Bij een reis naar Japan via de VS komt veel kijken. Het heen en weer vliegen van nummers 4 en 5 is omdat maar één A330 bij de oefening op Hill bleef. Voor transport naar Japan worden uiteindelijk vier A330’s gebruikt: twee voor de trail in via Hawaii en één (nummers 8 en 9) voor het invliegen van het personeel voor de oefening.
‘Met de MRTT komen we overal’
Heel lang vliegen
De Nederlandse luchtmacht in deze regio is een primeur, maar voor de MMU weer niet. “Voor ons is dit zéker ook een bijzondere oefening, maar niet uniek”, vervolgt Aarts, zelf gezagvoerder op de MRTT. “We zijn al eerder ver in de Pacific geweest, zoals twee jaar geleden met de oefening Pitch Black. Daarvoor vlogen we met Duitse en Spaanse Eurofighter Typhoons naar Australië. Dit jaar doen we dat waarschijnlijk weer. Met de MRTT komen we overal, want ieder land waarvoor we vliegen, heeft eigen behoeften. Zo vlogen we afgelopen februari nog naar Colombia om een Nederlandse militair te repatriëren.
Als je licht bent, dus zonder passagiers en vracht, kan je met een MRTT heel lang vliegen. Tien tot elf uur in de lucht is voor het toestel, maar ook voor ons als bemanning heel normaal. Zo vliegen we vanuit Japan in tien tot elf uur rechtstreeks terug naar Hill om daar vandaan de andere F-35’s terug naar Nederland te brengen.”
Twee MRTT’s sluiten aan in de rij bij de airliners, bij het uiteindelijke vertrek vanaf Hawaii.
Adjudant Ruud Sanders
Logistiek planner (lange termijn)
'940 Squadron van Eindhoven onmisbaar voor mission support'
“Voor dit deployment stelden wij als logistiek, samen met maintenance en fabrikant Airbus een onderhoudspakket voor het vliegtuig samen. Daarmee hebben we in principe voldoende bij ons om de missie te draaien en gepland en ongepland onderhoud uit te voeren.
Echt grote zaken zoals een vliegtuigtrap, trekker en voorziening voor vloeibare zuurstof, hebben we niet bij ons. Dat leveren de Japanners als host nation en hebben zij het niet, dan de Amerikanen.
De communicatie met de gastheren moet soms een beetje met gebaren, maar alles lukt, zelfs tot op de seconde van de afgesproken tijd. De bereidheid om te helpen is echt super.
Ik wil ook graag benadrukken dat 940 Squadron van Eindhoven voor mission support onmisbaar is. Samen met een logistiek planner van de MMU zorgen zij ervoor dat het materiaal dat we meenemen, luchtvrachtveilig wordt verpakt en gelabeld.”
Een beeld dat niet snel weer voorbij komt. Vanuit de derde A330 MRRT zijn de twee andere en de vijf F-35’s op weg naar Japan te zien.
Rekenen
Bij de planning van een dergelijk lange overtocht zijn er volgens air refuelling operator (ARO) adjudant JP van der Velden heel veel ‘What if’s’ die moeten worden uitgewerkt. Maar als het plan er ligt, is het werk nog niet klaar. “Tijdens de vlucht ben je continue aan het rekenen of alles nog klopt”, vertelt hij. “Dat komt omdat je bijvoorbeeld afhankelijk bent van de wind. Op een afstand van duizenden kilometers maakt een beetje meer of minder een wereld van verschil.”
De trail van Hill naar Hawaii is met 4.869 kilometer al een flink eind, maar toch een stuk korter dan het tweede deel van Hawaii naar Misawa: 6.643 kilometer. Op zulke lange vluchten, moet alles kloppen. “Je werkt met een tijdsplan”, vervolgt JP. “Wie start als eerste op en vertrekt als eerste. Een maximaal beladen tanker kan namelijk wél opstijgen, maar niet landen. Dan moet het toestel eerst brandstof verbruiken om lichter te worden.”
Links: Detco van de MMU in Japan majoor Ralph Aarts op zijn plek in de cockpit als gezagvoerder. Rechts: ARO JP van der Velden aan het werk aan het refuelling station, achter in de cockpit.
Keuze
Op vrijdagochtend 20 maart starten op Joint Base Pearl Harbor-Hickam de drie tankers en vijf gevechtsvliegtuigen op. “De afstand van Hawaii naar Japan is toch echt wel brandstof-kritisch”, geeft detco Sheik aan. “Alle kisten waren maximaal afgetankt. Dus opstarten en zo snel mogelijk weg om geen kostbare brandstof te verliezen.”
Dat gaat goed, totdat één F-35 een probleem heeft. Dat wordt snel door het technisch personeel opgelost, maar ondertussen draaien de motoren van de andere toestellen al wel, en die gebruiken brandstof. “Dan moet de trail commander een keuze maken: gaan we tóch, of allemaal terug naar het platform om bij te tanken”, geeft JP aan. “Dat laatste was de veiligste optie, dus daarvoor koos hij.”
Een MRTT begint aan zijn take off run voor een missie vanaf Misawa.
Majoor Silas
F-35-vlieger, Flightlead 322 Squadron
“In de planning van de trails is het belangrijk dat naast een MRTT-bemanning ook een F-35-vlieger meedenkt. Ik kan bijvoorbeeld aangeven wat de acceptabele of gewenste momenten zijn om te tanken en andere zaken die voor F-35-vliegers belangrijk of relevant zijn.
Onderweg vanaf Hawaii vlieg je alleen maar over water. Echt, ik heb maar drie boten gezien.
Verder hou je onderweg je instrumenten in de gaten en je praat wat met collega’s, maar even gezellig een muziekje luisteren is er niet bij.
In geval van nood zijn er voor ons tijdens de trail twee uitwijkmogelijkheden: de Amerikaanse bases op Midway en Wake Island, midden in de Pacific. Ook in Japan keken we naar de zogenoemde alternates. Daar zijn veel vliegvelden en -bases 24 uur per dag open. Gelukkig ging alles volgens plan. Maar na zo’n 10,5 uur vastgesnoerd op je schietstoel, waarvan ruim 9,5 uur vliegen, ben je wel behoorlijk gaar.”
Airborne. Op de eerste dag van de oefening is er boven Misawa een fly by van een A330 MRTT met een twee Japanse en twee Nederlandse F-35’s, en een Amerikaanse F-16 en F-35. Foto: JASDF
Alles gaat goed, totdat ‘Murphy’ zich meldt
Aansluiten
Dan begint na anderhalf uur de opstartprocedure van voor af aan. “Air traffic control gaf op een gegeven moment aan dat we echt nú moesten vertrekken, omdat we anders in druk civiel luchtverkeer zouden terechtkomen. Dus wij rap naar de baan”, zegt JP. Ook dat gaat allemaal goed, totdat ‘Murphy’ zich meldt. Want ondertussen staan er al diverse airliners op de taxibaan klaar om ook op te stijgen. Voor een aantal van de acht militaire toestellen is het aansluiten in de rij en gaan kostbare minuten en daarmee brandstof verloren. Uiteindelijk hangen alle vliegtuigen toch in de lucht en begint de overtocht over alleen maar wolken en water.
“De limiterende factor bij dit soort vluchten is de receiver, in dit geval de F-35”, vertelt Aarts. “Je moet als vliegtuig altijd kunnen uitwijken naar een ander veld. Dat gaat met een grote airliner met heel veel brandstof aan boord een stuk makkelijker dan met een klein gevechtsvliegtuig met veel minder brandstof. Dus je tankt de toestellen geregeld bij, soms nog voordat ze een derde leeg zijn. Daardoor kunnen ze weer langer vliegen, maar dan zijn ze ook maximaal zwaar en verbruiken dus meer.”
De MRTT kan rekenen op veel belangstelling zoals van deze Chinook-vliegers van Misawa. Een delegatie van de Japanse tankerwing vliegt er na een missie zelfs speciaal voor naar Noord-Japan om het toestel te bekijken.
Anderhalve dag vliegen
De vlucht naar Japan verloopt verder voorspoedig. Van de drie tankers wordt eerst één zoveel mogelijk leeg getankt. Zodra dat toestel zijn maximale hoeveelheid brandstof kwijt is, vliegt het terug naar Hawaii. Met twee tankers vervolgen de vijf F-35’s daarna hun reis. “Onderweg moeten we nog wel uitwijken voor slecht weer, geeft JP aan. “Daar vlieg je liever niet doorheen, als dat niet per se nodig is.”
In totaal tanken de F-35’s op deze trail zes keer bij. Na 9,5 uur vliegen komt het zevental, door het overschrijden van de daggrens, fictief na ‘anderhalve dag’ veilig op Misawa Air Base aan. Na zo’n 21.000 kilometer zit de reis naar Japan erop.
Foto: Japanese Air Self Defense Forse (JASDF)
Wil je meer lezen over de luchtmacht in Japan, lees dan dit verhaal in de Defensiekrant. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)