Luchtmacht haalt in Japan eeuwenoude band aan
Arno Marchand
sergeant-majoor Aaron Zwaal en JASDF
Nederlandse F-35’s en A330 MRTT opereren aan andere kant van de wereld
Voor een oefening met de luchtmacht van gastland Japan en de Amerikaanse luchtmacht vlogen vijf F-35’s en een A330 MRTT midden maart naar Misawa Air Base. Onder de noemer Kazaguruma Guardian 2026 (KG 26) – wat zoveel betekent als Windmolenbeschermer – vlogen de drie landen dagelijks twee gezamenlijke missies. De Nederlandse delegatie gevechts- en tank- en transportvliegtuigen was daar uiteraard niet zomaar op bezoek.
Op de eerste oefendag vliegen de drie landen in formatie over de basis, met van links naar rechts een Japanse, Nederlandse en Amerikaanse F-35.
Detachementscommandant luitenant-kolonel Pascal ‘Smiley’ Smaal somt de verschillende redenen om naar de andere kant van de wereld reizen soepeltjes op. “Japan is een van de landen die zorgt voor stabiliteit in de Indo-Pacific. Daar hebben wij als Nederland veel baat bij. Veel producten die wij dagelijks gebruiken, komen bijvoorbeeld uit deze regio. Ten tweede hebben wij als Nederland een van de oudste handelsovereenkomsten met Japan. 426 jaar geleden waren wij zelfs het enige land dat handel mocht drijven, én hadden een we een vrijhandelspost in Nagasaki.”
Die plaats ligt hemelsbreed op een slordige twaalfhonderd kilometer afstand van Misawa. Zo groot is Japan, dat van het uiterste Noorden tot het Zuiden liefst drieduizend kilometer meet. “Die eeuwenoude band zetten we met ons bezoek kracht bij”, vervolgt de ‘detco’.
Detachementscommandant Smiley inspecteert voor zijn eerste vlucht vanaf Misawa zijn F-35.
De derde reden gaat over de luchtmacht zelf. “Met een deployment als dit laten we zien dat wij ons meest geavanceerde wapensysteem, de F-35, naar Japan kunnen vliegen. En dat we hier naadloos kunnen integreren met Japanse F-35-operaties. We zijn op dezelfde manier opgeleid en gebruiken dezelfde procedures, zowel op de grond als in de lucht. Dat we daarbij ook nog met F-16’s en F-35’s van de Amerikaanse luchtmacht kunnen oefenen, maakt de samenwerking compleet.”
Om de Nederlandse – en in voorkomend geval ook de Amerikaanse – F-35’s in de lucht van brandstof te voorzien, vliegt ook de A330 MRTT dagelijks twee missies.
Nooit eerder zo gedaan
Het F-35-deel van het detachement telt een kleine honderd man en vrouw. Het is een samenstelling van diverse eenheden van het Air Combat Command. De kern vormt een groot deel van het Leeuwarder 322 Squadron, waarvan Smaal in het dagelijks leven commandant is.
‘Als luchtmacht overal ter wereld airpower kunnen leveren’
De laatste reden om mee te doen aan KG 26, is voor Smaal meer persoonlijk van aard. “Het is een heel mooie ervaring met zo’n groot deel van je eigen eenheid te kunnen oefenen. Dat versterkt de onderlinge banden alsof je op uitzending bent. Iedereen werkt door totdat het klaar is en we weer kunnen vliegen. Er zijn niet eens problemen, want voordat die mij hebben kunnen bereiken, zijn ze al opgelost: geweldig!”
Vijf F-35’s staan klaar voor een missie op het grote platform aan de zuidkant van de basis. In de achtergrond de ronde hangars, waarvan er 1 in gebruik is gegeven aan de Nederlanders.
“We hebben nu gekozen voor een light detachement, waarbij we zo min mogelijk mensen en materieel meenemen”, vervolgt Smaal. “Dat laatste kunnen we zoveel mogelijk gebruiken van het gastland. Op deze manier is dat nog nooit gedaan en dat ook nog eens aan de andere kant van de wereld. Zo laten we zien dat we als luchtmacht overal airpower kunnen leveren.”
Links: Tussenstop op Hawaii waar drie A330 MRTT’s het platform delen met Amerikaanse C-17 transportvliegtuigen. Rechts: Vijf F-35’s vliegen in formatie boven de Pacific. Iets lager en voor de formatie uit, vliegt een van de A330 MRTT’s .
Achttienduizend kilometer
Aan de andere kant van de wereld kom je niet zomaar. De luchtmacht oefent vanaf begin maart al met dertien F-35’s op Hill Air Force Base in de Amerikaanse staat Utah. Een flinke vlucht van zo’n achtduizend kilometer. Midden maart vliegen vijf van deze toestellen met een tussenstop op Hawaii, door naar Misawa, een reis van liefst nog eens tienduizend kilometer.
Onderweg tanken drie Multirole Tanker-Transport-vliegtuigen (MRTT’s) de gevechtsvliegtuigen meerdere keren bij. Van de tankvliegtuigen is er één op Misawa gebleven om de oefening met de Japanese Air Self Defense Force (JASDF) en de United States Air Force (USAF) te ondersteunen.
Na zo’n tien uur vliegen vanaf Hawaii landen de vijf F-35’s en twee MRTT’s in het donker op Misawa. De derde tanker is nadat hij zijn bruikbare brandstof heeft afgegeven, teruggevlogen naar Hawaii. Foto’s: JASDF
Sneeuw
Op avond dat de F-35’s en de MRTT aankomen op de vliegbasis in de noordelijke prefectuur (regio) Aomori, valt daar de – voorlopig – laatste sneeuw. De witte bergtoppen van het wintersportgebied zijn vanaf Misawa zelfs goed te zien op de horizon.
De sneeuw is diezelfde zaterdag 21 maart op de vliegbasis zelf ook direct weer gesmolten. Maar het is te zien dat alles maandenlang onder een metersdik pak sneeuw heeft gelegen. Het dorre landschap moet echt weer tot leven komen. Om aan te geven hoeveel sneeuw er doorgaans kan vallen, staan overal langs de weg palen van anderhalf tot twee meter hoog. Die markeren waar de weg zich in dat pak sneeuw bevindt.
De Nederlandse en Japanse luchtmacht stonden ieder op hun eigen manier stil bij de gezamenlijke oefening.
Het detachement zit na aankomst van de F-35’s niet stil, want amper een dag later staan op maandagochtend 23 maart vier Nederlandse gevechtsvliegtuigen klaar voor een missie. Aan de vijfde wordt nog wat onderhoud verricht in de grote booghangar die de Nederlanders in bruikleen hebben gekregen van Japan. Klokslag 9.00 uur gaat de MRTT de lucht in, vijf minuten later gevolgd door het kwartet Nederlandse F-35’s. Vervolgens vertrekken de Japanse en Amerikaanse F-35’s. KG 26 is begonnen.
Met in de achtergrond de besneeuwde toppen van het wintersportgebied Aomori, taxiet deze F-35 naar de westkop van de baan.
‘We hebben brandstof genoeg aan boord en alle tijd’
Happy tankering
In de tanker-track boven de Japanse Zee, ten noordwesten van Misawa, wacht de bemanning van de MRTT geduldig op klanten. Dat zijn standaard de Nederlandse F-35’s, soms aangevuld met de Amerikaanse. Technisch gezien kunnen de Japanse F-35’s evengoed aanhaken, maar daarvoor moet een overeenkomst tussen Nederland en Japan nog in werking treden.
De gevechtstoestellen tanken soms al voor hun missie bij de Airbus, soms halverwege of na de eerste, waarna nog een tweede kortere oefening volgt. Gezagvoerder, air refuelling operator en copiloot doorlopen van tevoren de checklist, waarna de laatste vrolijk aangeeft “happy tankering”. De MRTT-bemanning is er kaar voor. “We hebben brandstof genoeg aan boord en alle tijd, dus kom maar wanneer je wilt”, zegt de gezagvoerder als hij contact heeft met de eerste Nederlandse F-35-vliegers. Na elk een paar minuten aan de tankboom, vervolgen de F-35’s hun eigen missie.
Gezagvoerder op de A330 MRTT majoor Ralph Aarts is tevens commandant van het MMU-deel van deze oefening.
Volgens plan
“In de lucht verschillen onze operaties niet van die in Nederland”, vertelt commandant van het MRTT-detachement majoor Ralph ‘Sheik’ Aarts. “We gaan naar onze tanker-positie en vliegen daar rondjes om gevechtsvliegtuigen bij te tanken. Alleen doen we dat nu vanuit Japan.”
De MRTT’s behoren toe aan de MMU, de Multinational MRTT Unit, een samenwerkingsverband van acht Europese landen, waaronder Nederland. Gezamenlijk opereren ze met negen A330 MRTT’s. “We komen overal ter wereld”, vervolgt Aarts. “Dat komt omdat ieder land zijn behoeften heeft voor tankerondersteuning bij oefeningen.”
Na zo’n 2,5 uur vliegen zit de missie erop en staan zowel de MRTT als de F-35’s weer veilig op het beton van Misawa. Als alles volgens plan verloopt, herhaalt deze opzet zich nog negentien keer in twee weken. De eerste week had in ieder geval de maximale score voor zowel de tanker als de F-35’s. Vandaag vliegen de toestellen hun laatste missies. Volgende week begint de lange terugreis naar Nederland.
Links: Een E-2 Hawkeye Radarobservatietoestel begeleidt dagelijks de missies en zorgt voor de gevechtsleiding. Deze toestellen staan ook op Misawa.
Rechts: Een Nederlandse F-35 leidt een Amerikaanse F-16. Daarvan zijn er niet veel meer op Misawa, omdat de twee squadrons overschakelen op de F-35.
Kersenbloesem
En de sneeuw die achter de rug leek? April blijkt maar weer te doen wat het wil. Zo af en toe valt er alsnog een witte laag naar beneden. Ondertussen worden de sneeuwpalen al wel van de basis verwijderd. Het is tijd voor het volgende natuurfenomeen, waar Japan als geheel mede bekend om staat: de kersenbloesem. Alle bomen die dood leken, komen dan in een paar dagen tijd weer tot leven. Dan ligt er geen witte, maar ineens een roze deken over het land.
Meer lezen over deze bijzondere oefening? Bekijk dan de twee verhalen hierover in de Vliegende Hollander nr. 4 die op 22 april verschijnt.