Dagorder Commandant Lucht- en Ruimtestrijdkrachten
Het is 1 juli. Vandaag vieren we de 113e verjaardag van de Koninklijke Luchtmacht. Een moment van trots, eenheid, waardering en reflectie. Een moment waarop we stilstaan bij de mensen die onze luchtmacht hebben gemaakt tot wat zij vandaag is: een organisatie die al meer dan een eeuw met vakwerk, moed en passie klaarstaat voor vrede en veiligheid. Dank voor jullie toewijding!
‘Dit jaar komen drie mijlpalen rondom onze verjaardag samen’
Het is daarnaast ook een moment om met ambitie vooruit te kijken. Met stevig vertrouwen in elkaar en de handen ineen, omdat de wereld om ons heen snel verandert en onze verantwoordelijkheid als first responder van onze krijgsmacht iedere dag groter wordt. Dit jaar komen drie mijlpalen rondom onze verjaardag samen. Die mijlpalen zeggen iets over waar we naar toe gaan, waar we staan en waar we vandaan komen: de Defensienota 2026, het startsein voor het oprichten van het Space Command en deze dag zelf, de verjaardag van de luchtmacht. Los van elkaar zijn het weliswaar belangrijke momenten, maar samen vertellen ze één verhaal over richting, verandering en verbondenheid.
Het Orkest Koninklijke Luchtmacht verzorgde de muziek op de 1 juli-herdenking, dus ook het Signaal Taptoe, waarna twee minuten stilte werd gehouden voor de overleden collega’s.
Voorwaarts als koers
Afgelopen maandag hebben onze minister, staatssecretaris en Commandant der Strijdkrachten, op Vliegbasis Gilze-Rijen, de Defensienota 2026 gepresenteerd. Een Defensienota waarmee we ook als luchtmacht een nieuwe fase ingaan. De veranderende wereld eist dat we snel inspelen op nieuwe dreigingen voor onze veiligheid. De krijgsmacht en daarmee onze luchtmacht, moet robuuster worden en nog meer gebruik maken van ontwikkelingen zoals onbemenste systemen en digitale capaciteiten.
Onze allerbelangrijkste taak is het voorkomen van oorlog door een geloofwaardige afschrikking. Dit doen we onder andere door de aanschaf van extra F-35’s en NH90’s, air refuelling-capaciteit en verschillende soorten onbemenste systemen. Denk hierbij aan autonomous collaborative platforms, launched effects en loitering munitions. Daarmee creëren we de juiste mix tussen enerzijds hoogwaardige, hoogtechnologische systemen en anderzijds goedkopere massa.
‘Bij al onze missies werken we nauw samen met onze collega’s van de andere defensieonderdelen’
Defensiebrede versterkingen
Als het dan toch aankomt op een gevecht, moeten we dat zo lang als nodig kunnen volhouden. Daarom investeren we in het op orde brengen van onze voorraden en ondersteuning. Dit betekent investeringen in wapens, munitie en reservedelen. Maar ook in het kunnen voortzetten van operaties onder moeilijke omstandigheden en het flexibel en verspreid kunnen optreden vanaf verschillende locaties: agile combat employement.
Een oorlog winnen kunnen we als CLRS natuurlijk niet alleen. Bij al onze missies werken we immers nauw samen met onze collega’s van de andere defensieonderdelen om maximaal effect en resultaat te bereiken. Ik ben dan ook heel blij dat ook zij kunnen rekenen op aanzienlijke uitbreiding.
Met de oprichting van Space Command, afgelopen 30 juni, is meteen al invulling gegeven aan een van de speerpunten van de Defensienota 2026. Foto: Herman Zonderland
Succes in 3e dimensie
En gezamenlijke versterkingen. Voorbeelden hiervan zijn de investeringen in geïntegreerde lucht- en raketverdediging, zowel om de troepen voorin als Nederland zelf te beschermen tegen aanvallen uit de lucht en de ruimte. Bovendien gaan we fors investeren in het ruimtedomein.
Verder moet informatie en het delen ervan tussen mensen, eenheden en hoofdkwartieren sneller en betrouwbaar. Sensoren, inlichtingen en data-analyse bepalen immers ons tempo en ons succes in de 3e dimensie. En daarmee uiteindelijk ook het succes op zee en op land. Dat vraagt om een nauwe samenwerking van al deze elementen, zowel binnen de luchtmacht als met de andere krijgsmachtdelen én met onze NAVO-bondgenoten. Dit vereist moderne Command & Control, die digitaal wordt ondersteund en geïntegreerd. Ook daar investeren we dus in.
‘Onze mensen van het Space Command leveren nu al iedere dag belangrijke bijdragen aan complexe militaire operaties’
Space Command
Eén van de speerpunten van de Defensienota 2026 is de oprichting van Space Command. Met het gezamenlijke startsein voor de oprichting daarvan, afgelopen 30 juni, hebben we meteen al invulling gegeven aan dit speerpunt. En dat binnen een jaar na de naamsverandering van CLSK naar CLRS en precies vijf jaar na de lancering van de BRIK II. Weer een belangrijke stap in onze relatief korte maar indrukwekkende geschiedenis!
Ik ben trots op iedereen die al jaren aan space werkt. Onze mensen van het Space Command leveren nu al iedere dag belangrijke bijdragen aan complexe militaire operaties. Space wordt nu echt een volwaardig operationeel domein, naast cyber, land, lucht en zee. De komende jaren bouwen we onze capaciteiten uit, met mensen en middelen, om in 2028 als Space Command volledig operationeel te zijn. Satellieten, data en ruimtecapaciteiten zijn randvoorwaardelijk voor moderne militaire operaties en hebben direct effect op ons optreden in alle domeinen. Het command is daarom niet alleen van of voor het CLRS, maar van en voor heel Defensie. Ik verwijs u graag naar het artikel hierover verderop in deze Vliegende Hollander.
De afsluiting van de 1 juliherdenking is de missing man-formatie waarbij één F-35 uit de formatie van vier stuks breekt om de overleden collega de symboliseren.
1 juli – herdenken, vieren en verbinden
Dan terug naar 1 juli. Een dag waarop we samenkomen in Soesterberg, waar onze geschiedenis tastbaar aanwezig is. Daar staan we stil bij collega’s die ons het afgelopen jaar ontvielen. En bij allen die hen in de geschiedenis zijn voorgegaan. We noemen hun namen, als erkenning van hun blijvende betekenis. En misschien is dat de kern van deze dag: de luchtmacht verandert voortdurend in middelen, systemen en manieren van werken maar wordt gedragen door mensen die er betekenis aan geven. Mensen die hebben gevlogen, gewerkt, geleid en gediend. Mensen die met hun inzet sporen hebben nagelaten in onze eenheden en in onze manier van (samen)werken. Daarom is herdenken geen los moment. Het zit in onze vezels. Het is wie wij zijn.
En precies daarin ligt ook het andere deel van 1 juli, het vieren. Dat voelt misschien tegenstrijdig, maar ik zie het als voortzetting. We vieren dat we er zijn als luchtmacht. Dat we elke dag bijdragen aan veiligheid en vrijheid. En dat nieuwe generaties luchtmachtcollega’s die verantwoordelijkheid overnemen.
‘Dank voor jullie inzet en toewijding – jullie brachten ons waar we nu zijn’
Drie bewegingen, één richting
Mijn oproep aan jullie, het luchtmachtpersoneel, is om deze drie bewegingen niet als losse ontwikkelingen te zien, maar als een gezamenlijke opdracht. Verandering is een gegeven, wat blijft is de kracht van ons teamwork. In de lucht, op de grond en steeds vaker in meerdere domeinen tegelijk. Dat is wat ons verbindt en wat ons vooruit brengt.
Wanneer je deze drie ontwikkelingen naast elkaar legt, ontstaat één lijn. De Defensienota geeft richting. Het oprichten van het Space Command laat zien hoe die richting concreet nieuwe vorm krijgt. En 1 juli herinnert ons aan de kern van air- en spacepower: de luchtmachter.
Dank voor jullie inzet en toewijding. Jullie brachten ons waar we nu zijn. Een van de beste lucht- en ruimtemachten van de wereld. Klein in aantal, groot in daden. Eén Team, Eén Taak. Ik ben trots op jullie!
Luitenant-generaal André Steur
Commandant Lucht- en Ruimtestrijdkrachten