Stijn Jaspers
Jarno Kraayvanger
Oefening Moving Werewolf voor het eerst op civiel vliegveld
In een tijd waarin de dreiging toeneemt, moet de logistieke keten van Vliegbasis Eindhoven ijzersterk zijn. Want als die tijdens een conflict stokt, stokt ook de militaire operatie. Daarom staat de jaarlijkse oefening Moving Werewolf in het teken van het versterken en beproeven van die onmisbare ruggengraat. En dat doen het Air Mobility Command (AMC) en het Air Combat Command (ACC) niet vanaf hun vertrouwde thuisbases.
Moving Werewolf vond dit jaar voor het eerst plaats op een civiel vliegveld, Groningen Airport Eelde.
Het ene na het andere lesvliegtuig van de KLM Flight Academy taxiet richting start- en landingsbaan. Een MotoGP-team stapt uit hun privéjet en vertrekt richting de TT Assen. Een traumahelikopter stijgt op voor een medisch noodgeval. Het is voor Groningen Airport Eelde, naast de vakantievluchten, business as usual deze woensdagochtend. Het is de dag voordat code rood wordt afgekondigd in Nederland. Maar op de taxibaan van het vliegveld is het al code rood. Dit deel van het terrein is verklaard tot militair object. Hier hebben honderdvijftig militairen een bare base opgebouwd, een operationeel vliegveld met minimale faciliteiten. Maar er wordt gevlogen. Het diepe en luide turboprop-geluid van de C-130 is niet te missen.
De C-130 vliegt tijdens de oefening twee waves per dag.
Alternatieve locatie
Dit jaar is de Koninklijke Luchtmacht te gast op Groningen Airport Eelde. Het is de eerste keer dat de oefening plaatsvindt op en vanaf een civiel vliegveld. Van 17 juni tot en met 1 juli wordt geoefend met het verplaatsen, opbouwen en instandhouden van al het materieel op een alternatieve locatie, onder realistische omstandigheden en met maximale druk op de logistieke keten. Want de huidige situatie in de wereld vraagt niet alleen om een ijzersterke logistieke keten, maar het is ook belangrijk dat eenheden vanaf andere vliegvelden kunnen opereren.
Honderdvijftig militairen hebben de bare base opgebouwd.
De tijdelijke vliegbasis bevindt zich op de taxibaan van Groningen Airport Eelde.
‘In een paar dagen is een operationele vliegbasis opgebouwd’
Scenario en deployment
Vanonder een camouflagenet legt eerste luitenant Tom het scenario en de deployment van Moving Werewolf uit. Als logistiek officier is hij commandant van de colonne vanaf Vliegbasis Eindhoven richting Groningen. “In dit scenario is Eindhoven onbruikbaar. Wij zijn met zo’n dertig Scania vrachtwagens vol materieel hierheen verplaatst. Een deel van de mensen en het materieel is door de C-130 ingevlogen. In een paar dagen is hier een operationele vliegbasis opgebouwd.”
Luitenant Tom was commandant van de colonne vanaf Vliegbasis Eindhoven richting Groningen.
De lay-out van de basis is in één oogopslag zichtbaar als je op de taxibaan staat. Op het grasveld naast de baan staan 23 koepeltenten waarin de militairen slapen. Daarnaast staan mobiele douchecabines. Een container doet dienst als sportschool. De grote witte tent vormt het hart van de logistieke operatie. Hier vindt de vracht- en passagiersafhandeling plaats. Niet te missen: de vlag met het embleem van 940 Logistiek Squadron hangt boven de ingang.
Op het grasveld naast de baan staan verschillende tenten, zoals 23 koepeltenten waarin de militairen slapen.
De grote witte tent vormt het hart van de logistieke operatie.
Een vorkheftruck bouwt pallets op. Passagiers staan in de rij bij de provisorische incheckruimte om met de C-130 mee te vliegen. Identificatiebewijzen en bagage worden streng gecontroleerd voordat de passagiers hun instapkaart krijgen. Voor de commandovoering staan A1-sheltervoertuigen opgesteld. Witte modulaire units doen dienst als kantoorruimte. Een flink stuk verderop, met hekken omheind, is de munitieopslag.
Het versterken van de logistieke keten staat centraal tijdens Moving Werewolf.
Ook een tijdelijke vliegbasis heeft een incheckruimte waar passagiers en bagage worden gecontroleerd.
Continue dreiging
“Het deployment was fase 1 van de oefening”, legt Tom uit. “De instandhouding is fase 2. We oefenen van ’s morgens vroeg tot het begin van de avond om de logistieke keten in stand te houden.” En dat gebeurt onder continue dreiging. Door de portofoon van Tom klinken de hele dag door verschillende ‘injects’. “De trainers testen continu onze weerbaarheid. Het ene moment vliegt een drone over. Het andere moment vindt een cyberaanval op de communicatiesystemen plaats. We oefenen onder hoge druk.” Het redeployment terug richting Vliegbasis Eindhoven is de laatste fase van de oefening.
Blik vanuit de cockpit van de C-130 op Groningen Airport Eelde.
Civiel-militaire samenwerking
De C-130 vliegt tijdens de oefening twee waves per dag. Vandaag wordt geoefend met het inladen van een Mobile Aircraft Arresting System (MAAS), een mobiele installatie om militaire gevechtsvliegtuigen veilig af te remmen en tot stilstand te brengen als de remmen het niet – goed genoeg – meer doen. Ook vindt een vlucht met passagiers plaats.
Een van hen is Meiltje de Groot, directeur Groningen Airport Eelde. Na een rondleiding van de copiloot door de cockpit, vertelt zij enthousiast over de samenwerking met Defensie. Generaal-majoor Robert Adang, Plaatsvervangend Commandant Lucht- en Ruimtestrijdkrachten, staat naast haar en oogt net zo enthousiast.
Meiltje de Groot, directeur Groningen Airport Eelde (links), en generaal-majoor Robert Adang zijn enthousiast over de samenwerking.
‘Wij hebben dezelfde mindset als Defensie – we zorgen dat het geregeld wordt’
De Groot: “Wij hebben dezelfde mindset als Defensie. We zorgen dat het geregeld wordt. We zijn een vliegveld met slechts honderd mensen in dienst, maar doen alles zelf. Van het inchecken, tot de bagageafhandeling en de brandbestrijding. Als we ergens tegenaan lopen, kijken we eerst naar onszelf om het op te lossen. Net als Defensie.”
Adang benadrukt het grote belang van het samenwerken met civiele partijen. “Partners als Groningen Airport Eelde zijn onmisbaar voor ons voortzettingsvermogen tijdens een conflict. We moeten als luchtmacht voorbereid zijn om vanaf andere plekken dan een thuisbasis onze operatie uit te voeren. Dankzij de gastvrijheid van dit vliegveld en de goede samenwerking kunnen we dit oefenen.”
Volgens majoor Thom is een oefening meer dan het trainen van taken en verantwoordelijkheden.
Tactisch en strategisch voordeel
Detachementscommandant majoor Thom is verantwoordelijk voor Moving Werewolf. Hij is blij dat het deze twee weken om logistiek draait. “Als wij in staat zijn om de logistieke keten op alternatieve locaties op te zetten en in stand te houden, neemt onze onvoorspelbaarheid toe. Dat betekent een tactisch en strategisch voordeel op de vijand.” Die zit in het scenario op een paar honderd kilometer afstand. Ook via de portofoon van Thom zijn de ‘injects’ te horen. “Ik weet ook niet wat de collega’s van de white cell, de oefenleiding, voor ons hebben bedacht.”
De detachementscommandant is echter niet van de wijs te brengen. “We kijken nu al of we in dit scenario in staat zouden zijn om nogmaals te verplaatsen. Dat past ook binnen het ACE-concept (Agile Combat Employment, red.) dat we oefenen.”
Alles aan boord, klaar om te vliegen.
‘De bewaking en beveiliging is in handen van onze Dienjaarmilitairen’
Dienjaarmilitairen
Een oefening is meer dan het trainen van taken en verantwoordelijkheden, legt detachementscommandant Thom uit. “We leven en werken hier 24/7 met elkaar. Het groepsgevoel neemt daardoor met de dag toe. De sfeer is goed. De bewaking en beveiliging is in handen van onze Dienjaarmilitairen. Daarnaast worden zij ook ingezet als oefenvijand. Ik vind het echt mooi om te zien dat de jonge generatie ook bijdraagt. Want behalve tijdens deze oefening en het weer, is het ook code rood om ons eigen land te beschermen.”
‘Logistiek’ is volgens kolonel Daan Boissevain cruciaal bij alle hoofdtaken van Defensie.
Wie: Kolonel Daan Boissevain
Wat: Commandant Air Mobility Command op Vliegbasis Eindhoven
“Als je het over voortzettingsvermogen hebt, is ‘logistiek’ het toverwoord. Het ‘fight tonight’ is op orde. Maar het voortzettingsvermogen, het ‘fight tomorrow’, de langdurige inzet van mens en materieel, vraagt om meer. En niet alleen voor Hoofdtaak 1. Logistiek is ook cruciaal bij Hoofdtaak 2 en 3-scenario’s, zoals vredesmissies, evacuatievluchten en voedseldroppings. Daarom staat tijdens deze editie van Moving Werewolf niet het vliegen, maar de logistiek centraal. Het AMC wordt extra uitgedaagd omdat we vanaf een alternatieve locatie oefenen. Maar daarover maak ik me als commandant geen zorgen.
Het squadron is de laatste jaren vaak genoeg voor het echie ingezet. Met die ervaring op zak bouwen ze elke oefening verder aan een robuustere logistieke keten. Dit doen zij samen met de nieuwe en enthousiaste collega’s die bij de luchtmacht voor de logistiek hebben gekozen. Als commandant word ik tijdens deze oefening blij als ik zie dat iemand eigenaarschap toont voor zijn of haar taken en verantwoordelijkheden. En als iemand initiatief neemt en met creatieve oplossingen komt. Want dat is de mindset die we naast vakmanschap nodig hebben; flexibiliteit voor onvoorziene omstandigheden. Omstandigheden die op de loer liggen in deze tijd.”