JFC Brunssum belangrijk NAVO-hoofdkwartier in Nederland
Een grote organisatie als de NAVO draait niet alleen maar vanuit één hoofdkwartier. Het kent er liefst negen, op verschillende niveau's. Eén van de drie operationele hoofdkwartieren staat in ons land. En het is ook nog eens een van de belangrijkste. Want vanuit het Allied Joint Force Command (JFC) Brunssum in Zuid-Limburg worden de militaire apparaten van twaalf NAVO-landen in Centraal-Europa aangestuurd. En zoals een van de luchtmachters die er werkt aangeeft: “Daar is veel gaande.”
Commodore Peter Tankink: De NAVO is enorm in beweging. Elke dag is er wel wat nieuws.”
‘Zowel in vredestijd, crisis en oorlog zijn wij het operationele warfighting hoofdkwartier’
“De taak van het JFC is best complex om uit te leggen”, zegt commodore Peter ‘Wobble’ Tankink, tot voor kort Assistant Chief of Staff Operations. "Het is een van de drie joint force commands. Naast Brunssum zijn dat Napels en sinds 6 december vorig jaar Norfolk (zie onderstaand kader). Brunssum is verantwoordelijk voor het centrale gedeelte van het NAVO-gebied. Zowel in vredestijd, crisis en oorlog zijn wij het operationele warfighting hoofdkwartier dat in dit gebied verantwoordelijk is voor een eventueel gevecht, maar bovenal bij het voorkomen daarvan.
Wij werken nauw samen met het strategisch hoofdkwartier SHAPE in Mons, waar de SACEUR zit, de hoogste militaire commandant van de NAVO. Daarnaast is er de samenwerking met de drie zogeheten component commands: Aircom, Landcom en Marcom. Dat zijn de tactische hoofdkwartieren voor land-, lucht- en zeemacht. Als luchtmacht kennen wij Aircom in Ramstein het best, omdat we daarmee het meest samenwerken.”
Het verantwoordelijkheidsgebied van JFC Brunssum is Centraal-Europa en de zuidelijke helft van de Baltische Zee. De andere helft ervan valt onder JFC Norfolk in de VS.
Verdeling NAVO-grondgebied
Om het immense NAVO-grondgebied qua aansturing te verdelen, kent het bondgenootschap drie Joint Operations Area’s (JOA’s): Northwest, Centre en Southeast.
Brunssum is verantwoordelijk voor JOA Centre. Dat is grofweg centraal Europa. Het gebied loopt van de Baltische Staten tot en met Hongarije.
JOA Northwest waaronder Denemarken, Finland, Noorwegen en Zweden vallen, wordt bestuurd vanuit Joint Force Command Norfolk in Virginia (Verenigde Staten). De scheidslijn van Northwest met Centre ligt halverwege de Baltische Zee. Tot slot is er JOA Southeast: Het zuidoosten van Europa en de Zwarte Zee en het gebied rond de Middellandse Zee wordt aangestuurd vanuit Allied Joint Force Command Naples in Italië.
Luchtfoto van het JFC Brunssum. Het is gebouwd op het terrein van de vroegere Staatskolenmijn Hendrik. Foto: adjudant Arnoud Schoor
‘Doordat Finland bij de NAVO kwam, is de grens met Rusland verdubbeld’
Levensbelang
Van de drie JFC’s heeft Brunssum de meest kritische grondlijn. Denk aan de geïsoleerde Baltische Staten en Oekraïne dat grenst aan vier NAVO-landen. “Het is dus wel het meest gevoelige grensgebied”, geeft Tankink aan, “maar niet het enige. Norfolk zit met Finland tegen een frontlijn met Rusland aan. Doordat Finland bij de NAVO kwam, is de grens met Rusland verdubbeld. Er is bijna 1.400 kilometer grens bijgekomen.”
Wat bovendien belangrijk is voor Brunssum is de Baltische Zee. Zowel voor Finland als Rusland bevinden zich hier belangrijke havens. De verantwoordelijkheid over het gebied deelt het met Norfolk. “Het is voor ons uiterst belangrijk om altijd vrije doorvaart te houden op die Baltische Zee”, geeft Tankink aan. “Denk alleen maar aan de levensader naar Finland en naar Zweden toe. Het grootste deel van goederentransport naar Finland gaat over het water. Het is dus van levensbelang dat dat water altijd toegankelijk blijft.”
Kolonel Chris Heijnen: “Ik wilde graag het joint-karakter van een internationaal hoofdkwartier ervaren.”
Kolonel Chris HeijnenTeamleader J5, lange termijnplanning
“JFC Brunssum is niet alleen verantwoordelijk voor het maken van plannen, maar ook voor het uitvoeren ervan en natuurlijk het aansturen van alle eenheden die daarbij nodig zijn. Plannen die mijn kernteam van zo’n vijftien man en vrouw maakt, zijn voor de twaalf landen in Centraal-Europa, waaronder dus ook Nederland. Voor grote planningssessies versterken we ons planningsteam wel naar honderd personen of meer. De versterkingen komen uit ons eigen hoofdkwartier, van andere NAVO-hoofdkwartieren zoals Aircom, maar ook uit de landen zelf. Planners van het Nederlandse JFC uit Den Haag bijvoorbeeld. We hebben twee grote operationele plannen. Een is gericht op crisis en conflicten, voor het moment dat we in een Artikel 5-situatie terechtkomen, dus wanneer we het NAVO-grondgebied moeten verdedigen. Het andere plan gaat over het hier en nu: hoe bereiden we ons voor op een eventueel conflict én – veel belangrijker nog – hoe voorkomen we dat dat er überhaupt komt: afschrikking dus.
De NAVO is een grote organisatie en die kan vanuit Breda of Den Haag nog wel eens abstract voelen. Maar net als Nederland hebben we álle landen nodig; zonder is de NAVO niets. Wij kunnen als hoofdkwartier een verdedigingsplan alleen uitvoeren wanneer de landen hun eenheden overdragen.
Dat is dus wat Nederland nu doet met de inzet van de Patriot vanuit Polen. Denationale plannen zijn een integraal onderdeel van de NAVO-plannen. Die kan je niet los van elkaar zien. Daarom spreken we veel met het Netherlands Joint Force Command in Den Haag, en natuurlijk de de joint headquarters van andere landen. Als JFC Brunssum praten we niet rechtstreeks met het NASOC (National Air and Space Coordination Center, red.) in Breda. Ik ben daar wel geregeld om de luchtmachttop te informeren en adviseren.
Na mijn eerdere plaatsing op het NASOC en bij Aircom in Ramstein wilde ik graag naar een operationeel hoofdkwartier zoals het JFC Brunssum. Ik wilde mijn airpower-kennis inbrengen en daarmee bijdragen aan het maken van joint-plannen op operationeel niveau. Het is heel interessant en je proeft op dit moment echt een gevoel van urgentie. Ons werk is relevanter dan ooit en daaraan bijdragen geeft veel werkvoldoening. Het samenbrengen van van expertises van alle krijgsmachtdelen en het aansturen van een joint multi-nationaal team geeft me veel voldoening. Je bent dag in-dag uit bezig met het veilig houden van het NAVO-grondgebied.”
Op het JFC Brunssum werken zo'n 830 man en vrouw waarvan zo’n 85-90 uit Nederland. Op heel het militaire kampement werken zelfs zo'n 1.500 personen.
‘Onze expertise verspreiden richting NAVO en NAVO-kennis mee terugbrengen’
Weggezakt
Tankink vindt het belangrijk voor Nederland dat defensie hier in de breedste zin vertegenwoordigd is. Dus met landmacht, luchtmacht en marine: joint. “Aan de ene kant om onze expertise te kunnen verspreiden richting NAVO, maar andersom ook om de NAVO-kennis mee terug te brengen naar onze eigen hoofdkwartieren en het Netherlands Joint Force Command. Want dat is nodig.
Als ik namelijk bij mijzelf na ga: Na mijn tijd bij het Defensie Operatiecentrum in Den Haag dacht ik dat ik de NAVO wel kende. En ik dacht dat we als Nederlandse Defensie langzaamaan wel weer redelijk goed aangesloten waren bij de NAVO. Maar ook ik constateerde toen ik hier kwam, dat onze NAVO-kennis in het algemeen en dus ook mijn eigen NAVO-kennis redelijk ver was weggezakt. Met als speerpunt Hoofdtaak 1 voor de krijgsmacht, is het voor ons heel erg belangrijk dat we weten waarom de NAVO bestaat, wat de achtergrond ervan is en hoe het plannen van de NAVO werkt.”
Cyriel Poelen: “Hier is veel dat ik niet weet en ken, dus hier kan ik leren.”
Luitenant-kolonel Cyriel Poelen, werkzaam bij J4, logistiek
“Sinds twee jaar werk ik in Brunssum. En dat is echt anders dan ik gewend was. Als logistiekeling werk ik op een afdeling van vijftig personen. Je werkt hier met 32 landen samen, dus wat er ook besloten of gedaan wordt, het is altijd een compromis tussen die landen. Besluitvorming bij de NAVO gaat daardoor langzamer. Het kost wel even tijd daaraan te wennen, want ik ben als airplanner gewend in een hoog operationeel tempo te werken. Het is dus in het begin echt even uitvinden hoe de lijnen lopen. Maar ik wilde graag een functie als deze. Hier is veel dat ik niet weet en ken, dus hier kan ik leren. Je ziet dat er veel meer is dan waarmee ik voorheen op microniveau bezig was.
Als planner ben je hier eigenlijk een soort projectofficier. Je krijgt een opdracht passend bij de achtergrond en je expertise. Het zijn altijd opdrachten op operationeel niveau, niet tactisch. Veel NAVO-plannen en doctrines zijn na de Russische inval afgestoft en herschreven op deze tijd. En dat is een continu proces, want veranderingen gaan snel en het zijn er veel.
Het vraagt voortdurend om een andere inzichten, andere manieren van logistiek plannen en uitvoeren. En alles moet ook worden getoetst.
Dat gebeurt in een campaign approach waarin een hele keten wordt getest: hoofdkwartieren en alle tactische eenheden. Vroeger was dat eens per drie jaar, tegenwoordig twee keer per jaar. Bij de NAVO gaat het altijd om de grote getallen. Voor logistiek heb je bijvoorbeeld heel veel nodig. Maar de NAVO heeft geen eigen middelen. Het is altijd afhankelijk van wat lidstaten aanbieden.
In de twee jaar dat ik hier zat, heb ik al enorm veel geleerd. Ik heb écht inzicht gekregen hoe de NAVO werkt. Dat vind ik mooi en daar krijg ik energie van. In Nederland is er behoefte aan mensen die weten hoe de NAVO in elkaar zit. Voor Defensie in het algemeen en voor het CLRS in het bijzonder, is een plaatsing hier dus heel waardevol.”
Op het Joint Force Command Brunssum werken in totaal zelfs dertig nationaliteiten die zich inzetten voor de twaalf landen van JOA Centre.
‘Ze spreken hier een nieuwe taal, hebben hier een ander woordenboek’
Belangrijke schakel
Ondanks de dreiging die er aan de oostgrens van het bondgenootschap loert, is het werken op het internationale hoofdkwartier voor Wobble leuk en interessant. “Ik dacht dat ik redelijk wat van de NAVO wist, maar ik liep de eerste week echt tegen een muur aan. Ze spreken hier een nieuwe taal, hebben hier een ander woordenboek. Het koste me echt tijd om te wennen en te snappen wat hier allemaal gebeurt; ik denk wel een maand of vijf. En ik ben niet de enige. Iedereen heeft dat. Maar dat maakt hier werken ook heel erg leuk.
Verder is de NAVO enorm in beweging. Elke dag gebeurt er wel wat nieuws. Bovendien zie je heel duidelijk de ontwikkeling van het kruipen van drie jaar geleden naar nu al bijna rennen met deze organisatie. En dat zou je van een ogenschijnlijk log apparaat als de NAVO misschien niet verwachten. Daarnaast ben je redelijk betrokken bij allerhande zaken die dagelijks in de wereld gebeuren. Zeker in het gebied waarvoor wij verantwoordelijk zijn.
Tot slot mogen we er als Nederland trots op zijn een belangrijk hoofdkwartier als dit binnen onze landsgrenzen te hebben. Niet alleen omdat er veel mensen werken, maar ook omdat het een belangrijke schakel in onze verdediging is.”
Wil je meer weten over de historie van de NAVO in Brunssum, lees dan dit verhaal. (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad)
