Stijn Jaspers
Ministerie van Defensie, NATO
Overeenkomsten NAVO-top versterken economie en defensie-industrie
De NAVO-top in Turkije zit erop. Welke afspraken zijn gemaakt en wat betekenen die voor Nederland? Directeur-generaal Beleid bij het ministerie van Defensie, Koen Davidse, sprak vanuit de Turkse hoofdstad Ankara met de Defensiekrant.
Wat doet een Directeur-generaal Beleid tijdens een NAVO-top?
“Als onderdeel van de Nederlandse delegatie ondersteun en adviseer ik minister van Defensie Dilan Yeşilgöz-Zegerius tijdens de NAVO-top. Ook help ik de Nederlandse inzet vorm te geven. De top is ook een jaarmarkt waar ik zelf diverse ontmoetingen heb en de onderhandelingen finaliseerde over de drone-deal met Oekraïne. Die maakt verdieping van onze defensiesamenwerking mogelijk. De Nederlandse delegatie werd geleid door minister-president Rob Jetten en bestond verder dus uit onze minister en minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen. Het team van onze permanent vertegenwoordiger bij de NAVO, Thijs van der Plas, deed de voorbereidingen in Brussel.”
Als onderdeel van de Nederlandse delegatie ondersteunt en adviseert Koen Davidse (links) de minister van Defensie Dilan Yeşilgöz-Zegerius (rechts).
Wat waren de belangrijkste thema’s?
“De top draaide om vier hoofdthema’s: de eenheid van de NAVO tegenover de dreiging vanuit Rusland, maar ook meer verantwoordelijkheid voor Europa voor de eigen verdediging. Verder ging het om het versterken van de defensie-industrie en de gezamenlijke steun aan Oekraïne. Op al die onderwerpen hebben de bondgenoten consensus weten te bereiken.”
‘Op alle hoofdthema’s is consensus bereikt’
Welke afspraken zijn concreet gemaakt?
“Tijdens de top zijn meerdere overeenkomsten ondertekend. Belangrijk was de drone-deal die president Zelensky en premier Jetten tekenden. Ook gaan Nederland en het Verenigd Koninkrijk gezamenlijk investeren in nieuwe amfibische transportschepen. Verder investeert Nederland samen met tien NAVO-partners in de vervanging van Awacs-radarvliegtuigen. Ook nemen we het voortouw bij de Europese co-productie, opschaling en het onderhoud van Amerikaanse munitietypen, zoals Stinger-, Amraam- en PAC-3-raketten. Deze overeenkomsten zijn ondertekend tijdens het NATO Summit Defence Industry Forum (NSDIF), onderdeel van de NAVO-top.”
Nederland heeft met tien NAVO-partners een vervanger gevonden voor de verouderde Awacs-radarvliegtuigen. De elf landen kopen tien Canadese Bombardier-toestellen, waarop het GlobalEye-systeem van het Zweedse Saab wordt gemonteerd.
‘Deze samenwerkingen geven een economische impuls en jagen innovatie aan’
Tevreden met deze resultaten?
“Zeker! Het zijn resultaten waar ik echt trots op ben. Vorig jaar in Den Haag was ik voorzitter van het NSDIF en is de basis voor de overeenkomsten gelegd. Mede dankzij de inspanningen van de nieuwe National Armament Director generaal-majoor Harold Boekholt en ondersteunende staf, heeft de Nederlandse inzet geleid tot definitieve afspraken. Harold heeft, als schakel tussen het Directoraat-Generaal Beleid en de defensieonderdelen op het gebied van materieel en defensie-industriebeleid, de internationale samenwerkingen geweldig versterkt.”
Wat gaat Nederland merken van deze overeenkomsten?
“De defensieovereenkomsten op de NAVO-top versterken niet alleen onze veiligheid, maar ook onze eigen economie en de defensie-industrie. De NAVO-top is als een jaarmarkt. Niet alleen politieke en militaire leiders komen samen, ook de industrie en wetenschap zijn vertegenwoordigd. De investeringen van Nederland in defensie vinden plaats binnen allerlei publiek-private samenwerkingen. Soms buiten ons land, maar steeds vaker ook binnen Nederland. Denk aan het recent geopende innovatiecentrum van Defensie op de TU Campus Delft, of het strategische partnerschap met softwarebedrijf Intelic uit Amsterdam voor de inzet van drones op het slagveld. Deze samenwerkingen geven een economische impuls en jagen innovatie aan.”
De relatie met de VS is wat ruiger dan voorheen. Hoe ging dat in Ankara?
“Onze contacten met de Amerikanen, en dit is geen diplomatiek antwoord, zijn goed. Ja, de VS staat er scherper in dan voorheen, maar Europa moet ook een been bijtrekken voor de eigen veiligheid. En over dat onderwerp, welke capaciteiten nemen wij over voor onze eigen verdediging, daar heb ik goede en professionele gesprekken over met de Amerikaanse partners. Voor de VS zijn goede verhoudingen binnen het bondgenootschap ook gewoon hartstikke belangrijk. Bijvoorbeeld om te zorgen dat Europa militair materieel bij hen koopt. Tegelijkertijd begrijpen onze Amerikaanse partners heel goed dat we onze eigen Europese industrie verder versterken. Sterker nog, ze moedigen dit aan.”
Koen Davidse sprak met de Supreme Allied Commander Europe van de NAVO, de Amerikaanse generaal Alexus Grynkewich (links).“Voor de VS zijn goede verhoudingen binnen het bondgenootschap ook gewoon hartstikke belangrijk.” Ook had hij samen met minister Yesilgöz een ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte (rechts).
Welke relaties uit het bondgenootschap worden nog sterker?
“We richten ons meer op de Europese industrie en versterken de samenwerking, bijvoorbeeld met Duitsland in 1GNC (1 German-Netherlands Corps, red.). Canada is een goed voorbeeld van een land met gedeelde waarden waar Nederland steeds intensiever mee samenwerkt. Net als Nederland heeft dit Noord-Amerikaanse land een duidelijke strategie voor innovatie en opschaling van de defensie-industrie. Daar weten we elkaar te vinden. Het land heeft ook grote reserves zeldzame aardmetalen. Door samen te werken vergroot Nederland, met de rest van Europa, de strategische autonomie.”
‘Met Canada werkt Nederland steeds intensiever samen’
Wat waren deze week de grootste verschillen met de NAVO-top in Den Haag?
"Het grootste verschil was dat Nederland in Den Haag gastland was en veel initiatief kon nemen, zoals het voorzitten en stellen van de doelen van het NSDIF. In Turkije lag de nadruk op het verder uitwerken van de afspraken die in Den Haag zijn gemaakt. Het viel op dat het Industry Forum verder is geprofessionaliseerd, met een sterke nadruk op samenwerking tussen de Europese en trans-Atlantische defensie-industrie."
Welk gevoel overheerst na afloop van de top?
“Ik heb een positief gevoel. De NAVO heeft eenheid getoond. De Europese en trans-Atlantische samenwerking is nog steviger. En de Nederlandse inzet heeft tot concrete resultaten geleid, zoals de drone-deal tussen Nederland en Oekraïne. De afspraken van de NAVO-top vorig jaar in Den Haag zijn echt omgezet in concrete resultaten.”