'Gewoon een eerlijke F-16'

Even leek het alsof commodore-vlieger Peter Tankink ietwat aangedaan was tijdens de overdracht van ‘zijn’ F-16 met tailnummer J-063. En mocht dat zo zijn, dan geeft dat natuurlijk niks. Ook na ruim 26 jaar blijft het een emotioneel moment wanneer je je realiseert dat je de enige bent, die sinds de Tweede Wereldoorlog een vijandelijk vliegtuig uit de lucht schoot. Tastbaar bewijs van dit belangrijke stukje Nederlandse luchtvaartgeschiedenis is nu te zien in het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg. Hier kreeg de J-063 deze week een plek in de collectie. 

Het toestel waarmee Tankink tijdens NAVO-operatie Allied Force in 1999 boven Kosovo een Servische MiG-29 vernietigde, is officieel onderdeel van de vaderlandse krijgsgeschiedenis geworden. Maar dat ging niet vanzelf. Na die bewuste 24 maart was de J-063 nog vele jaren in actieve dienst. Het besef om deze Fighting Falcon voor de toekomst te behouden, ontstond toen commodore Tankink na een schilderbeurt in 2001 ontdekte dat de killmark van de romp was verdwenen. 

Dat de overdracht afgelopen dinsdagmiddag precies om 3 uur 22 plaatsvond, was geen toeval. De J-063 was tijdens zijn historische missie ingedeeld bij 322 Squadron (Vliegbasis Leeuwarden). Tankink herinnert zich die tijd nog goed. Nederland stelde initieel twintig F-16’s beschikbaar voor operaties boven Kosovo en Servië. Acht jaar daarvoor was het in Joegoslavië tot een uitbarsting van geweld gekomen. De eerste vier toestellen beschermden coalitievliegtuigen, die aanvallen uitvoerden op Servische stellingen. 

Het was pikkedonker toen Tankink boven Kosovo een contact van een vijandelijk toestel op zijn radar zag. Seconden later vuurde hij een AIM-120 AMRAAM lucht-luchtraket af en schakelde hij de MiG uit. “Het was geen duel zoals in films”, zei hij later. “Het was een opdracht.” 

Nadat Tankink de MiG neerschoot, wist hij niets over het lot van de vlieger. Tijdens en na de ‘kill’ was hij daarin naar zijn zeggen niet meteen geïnteresseerd. “De Serviërs gingen door met etnische zuiveringen en wij met doelen bombarderen, waarbij we regelmatig werden beschoten. Ik moest ervoor zorgen dat die MiG daar toen niet vloog. Punt. Drie maanden later, hoorde ik dat de vlieger met zijn schietstoel uit het toestel was gekomen. Ik vond dat heel fijn voor hem. Onder die omstandigheden had ik dat uiteraard zelf ook gewild.”

Hoe Tankinks uitzonderlijke vlucht eindigde nadat hij op thuisbasis Amendola in Italië landde, staat hem ook goed voor de geest. De debrief voor uitgezonden militairen stond nog in de kinderschoenen. Vliegpsycholoog majoor Guus van der Elzen was wel present. Terwijl Tankink enthousiast zijn verhaal in geuren en kleuren aan de overige vliegers deed, rookte Guus een sigaretje op de achtergrond.

“Nadat de rust was weergekeerd, kwam hij naar me toe en vroeg: ‘Is alles goed?’. Zo ging dat toen. Ik zag dat hij aanvoelde dat met mij alles okay was. De kracht van Guus was observeren en indien nodig een individuele, niet-klinische benadering.” 

Na zijn buitengewone missie heeft Tankink nog vele malen in de J-063 gevlogen. “Als ’Ops’ zei dat-ie van mij was, had ik altijd een glimlach.” Tankink leerde de J-063 vroeg in zijn carrière kennen. Het toestel was geen buitenbeentje, geen prototype of showkist. Juist dat maakte hem naar zijn zeggen bijzonder. ”Het was gewoon een eerlijke F-16. Geen fratsen. Als je iets fout deed, liet hij dat meteen weten. Later als ik instapte, keek ik altijd naar de killmark.” 

Heeft commodore Tankink nog een goede raad voor de huidige generatie vliegers, die in de nabije toekomst operationeel ingezet kunnen worden? “Het is belangrijk dat je weet dat je goed getraind bent. Je gaat in de lucht altijd dingen tegenkomen, die je niet verwacht of nooit eerder hebt meegemaakt. Op die momenten kun je niet anders dan terugvallen op wat je hebt geleerd. En op je toestel. Zo groeit vertrouwen uit tot routine en routine weer tot instinct. Het boek over de tijd dat dit voor mij allemaal zo belangrijk was, heb ik nu de J-063 in het museum staat voorgoed dicht gedaan.”