Mykhailo redt zichzelf – letterlijk 

Oekraïense militairen verblijven soms lange tijd in het Militair Revalidatie Centrum Aardenburg. Gewond en aangeslagen vechten ze zich in Doorn terug in het leven. Mykhailo* is een van die strijders. Als hij aan het woord is, zwijg je. 
 
“Wat jullie Nederlanders moeten begrijpen, is dat het Russische leger zich rap ontwikkelt. Sneller dan wij kunnen bijbenen. Jullie moeten dus zorgen dat jullie klaar zijn voor een aanval. Oekraïne was het niet, en iedereen heeft gezien waar dat toe heeft geleid. Poetin is overal toe in staat en dat moeten jullie je beter realiseren.” 
 
Als iemand het mag zeggen is het de zachtmoedige Mykhailo wel. In de woonkamer in Doorn vertelt hij in zijn rolstoel breeduit over verleden, heden en toekomst. Keurig gekleed in een traditionele, geborduurde vyshyvanka oogt de oorlogsveteraan op het eerste gezicht ontspannen, al verraadt zenuwachtig gefriemel aan z’n nagels het tegenovergestelde. De goedlachse soldaat groeit op in Odessa, waar hij een zorgeloze kindertijd beleeft. Enig kind, leuk gezin, fijne jeugd. Mykhailo basketbalt graag en krijgt als tiener steeds meer interesse in natuurkunde en biologie. Op enig moment voelt hij echter dat hij uit zijn comfortzone moet stappen: “Ik wilde situaties ervaren die ik niet kende. Sterker nog, ik wilde de strijd ervaren.”  

 Zijn wil geschiedde.  

“Toen de invasie begon, was ik verpleger-anesthesist bij een landmachtbataljon”, vertelt Mykhailo, terwijl hij aan het folie om zijn stomp peutert. “In de Donbas moest ik als medic vol aan de bak. Niet alleen om collega’s op te lappen, maar ook om burgers te verzorgen. Er waren ontzettend veel gewonden. Natuurlijk hadden we voorafgaand aan 24 februari 2022 de troepenopbouw aan de grens gezien. Vroeg of laat zou Rusland die scheidslijn oversteken om de aanval aan te gaan; dat was voor mij wel duidelijk.” 
 
“In Donetsk nam ik zelf ook deel aan het gevecht. In de regio Pokrovsk zat ik in een versterkte positie toen ik drones hoorde terwijl we net een artillerieregen op ons dak kregen. We hadden kleine raampjes in onze loopgraven, niet groter dan 20 bij 30 centimeter. Klein genoeg om vijandelijke drones met explosieven daaraan vastgemaakt buiten te houden. Dat dachten we althans. Opeens kwam alles tegelijk. Een aanval van de Russen, mortiervuur… én dus die verdomde FPV-drones (First Person View, red.). Eigenlijk had ik geen schijn van kans. Om onze positie niet vrij te geven mochten we ook niet zomaar vuren.

Toen ik bijkwam van de explosie schoten er 2 dingen door mijn hoofd. ‘Ik voel mijn benen niet meer en ik moet mezelf helpen.’ Tijdens de ontploffing stond ik bij de ingang, pal voor mijn collega’s. Dat heeft hen misschien wel het leven gered, want ik ving in mijn eentje de blast en de scherven op. Al waren ze er veel beter aan toe dan ik, mijn collega’s leken na die aanval verlamd. Ik snap het wel, hoor. Ze zaten nog maar net in het leger, hadden weinig ervaring aan het front en waren geen medics. Ik legde een tourniquet aan en de open wonden bedekte ik zo goed mogelijk met verband. Daarna belandde ik vrij snel in een coma en de eerste maand na die drone-aanval is voor mij dan ook een zwarte waas.” 

“Of ik het moeilijk vind om hierover te praten? Nee.” 

Het wordt ineens drukker in de woonkamer in Doorn. Een aantal revalidanten – waarvan een met een door brandwonden geteisterd gezicht – kijkt belangstellend naar de ongebruikelijke setting. Communicatieadviseur, redacteur, tolk, fotograaf, allemaal aanwezig om het verhaal van hun landgenoot vast te leggen. Als de Oekraïense militairen de ruimte verlaten, pakt Mykhailo de draad weer op en begint over zijn thuisfront. 
 
“Toen ik de oorlog inging, leefde mijn vader al niet meer. Hij stierf 3 jaar geleden. Nu wacht mijn lieve moedertje op mij. Door de problemen met de stroomvoorziening zijn mijn vriendin en haar ouders samen met mijn moeder in mijn appartement getrokken. De verwarming in mijn woning werkt op gas en zo blijven de mensen om wie ik geef, warm. Oekraïners steunen elkaar waar het kan. Natuurlijk zou het fijn geweest zijn als mijn moeder en mijn vriendin me hier eens konden opzoeken. Maar omdat ze verpleegkundige en dokter zijn, mogen ze allebei niet reizen. Ze zijn te belangrijk voor Oekraïne om de grens over te gaan.” 

Mykhailo mocht met zijn verwondingen het land wél uit, en koos voor Nederland. “Ik had er op internet veel over gelezen”, legt hij uit. “Ik wist dat het een modern, ontwikkeld land was met uitstekende medische voorzieningen. Eerst belandde ik 4 maanden in een ziekenhuis in Utrecht. Met beide benen. Op dat moment had ik nog steeds goede hoop om ze ook alle twee te behouden. Een resistente bacterie dacht daar anders over. Dokters amputeerden een groot deel van mijn rechterbeen. Vervolgens was het heel lang de vraag of ik mijn linkerbeen wél zou houden. Dat lijkt te lukken, al zit ik wel aan de zwaarste pijnstillers die er zijn.” 

“Weet je wat ik mezelf als doel heb gesteld? Wat me ook overkomt: ik moet door. Het leven leert je om je aan te passen. Als ik dat op mezelf projecteer, moet ik in zekere zin opnieuw leren leven. Dat begint in mijn geval met lopen. Eerst met hele kleine stapjes, met hulp van specialisten. Steeds verder, steeds sneller. Tot ik het op eigen kracht kan. Daarnaast heb ik de ultieme wens om kinderorthopeed te worden. Daar werk ik nu al aan. Met een beetje geluk kan ik deze zomer in Doorn het toelatingsexamen halen om geneeskunde te kunnen gaan studeren.”

* Mykhailo is een gefingeerde naam. Zijn echte naam is bekend bij de redactie.