Kort maar krachtig 

Enkele maanden lang was 112 Pantsergeniecompagnie ervan, op een oefenterrein niet ver van Berlijn. Daar leidde de eenheid uit Wezep 500 Oekraïners op: 400 cadetten en 100 mannen die Basic Recruitment Training (BRT) kregen om daarna naar het front te vertrekken. De training maakt onderdeel uit van EUMAM Ukraine; European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine. 

Het is stil, doodstil op het oefenterrein deze dinsdagochtend. Alleen het getjilp van de vogels verstoort op onschuldige wijze de 1 minuut stilte die hier elke ochtend wordt gehouden. In het gelid staan de Oekraïners, samen met hun Nederlandse en Sloveense instructeurs en een groepje tolken. 

Na een luidkeels ‘Slava Ukraini’ (glorie aan Oekraïne, red.) en ‘Heroyam Slava’ (glorie aan de helden, red.) is het plechtige moment voorbij. Iedereen gaat over tot de orde van de dag; de cadetten krijgen les in granaatwerpen en contact drills, de groep BRT’ers gaat de schietbaan op en de loopgraven in. 

Ivan* is 1 van de 100 mannen die door de Nederlanders is klaargestoomd. Met zijn 31 jaar is hij aan de jonge kant, de gemiddelde leeftijd van de groep is 45. Zijn motief om hier te zijn is helder: zijn broer is gesneuveld en hij wil wraak. Ivan voelt zich verantwoordelijk; voor zijn land, voor zijn broer maar ook voor zijn landgenoten. Daarom besloot hij mitrailleurschutter te worden. “In Oekraïne is dat een van de gevaarlijkste posities. Maar je kunt veel bereiken op grotere afstanden. Ook heb je de verantwoordelijkheid over je maten. Als ik een fout maak, kan dat levens kosten. Ik wil graag die verantwoordelijkheid en ik ben niet bang om die te nemen.”  

Waar hij na zijn tijd in Duitsland naartoe gaat, weet hij al, maar deelt hij uiteraard niet. Met de training die hij van de Nederlanders krijgt, denkt hij in zijn thuisland goed beslagen ten ijs te komen. “Aan het front wordt overal geschoten, dus de wapenkennis die ik hier opdeed, is sowieso nuttig. Ik leerde om veilig met een wapen om te gaan, de juiste schiethouding aan te nemen maar ook om de rust te bewaren. Het in en uit elkaar halen van een wapen en het onderhoud ervan kan ik inmiddels met m’n ogen dicht.” 

Korporaal Bob is een van de instructeurs die Ivan trainde. Hij en zijn collega’s begonnen from scratch. “We hebben te maken met mensen die uit de burgermaatschappij komen. De een was slager, de ander werkte in een garage of in de bouw. Dus we begonnen met de militaire basisvaardigheden; hoe graaf ik een ligsleuf, hoe betrek ik een verzamelgebied en het MARCH-protocol.” 

De opleidingstijd is niet lang, slechts een paar maanden, en dat beseft Bob maar al te goed. Maar in dat korte tijdsbestek doen de pantsergenisten er alles aan om hun kennis zo goed mogelijk over te dragen. “We proberen ze vooral met de wapens echt goed op te leiden, maar ze ook te leren dat de vijand straks overal zit en van alle kanten komt. Je wilt ze een goede basis meegeven waarmee ze uit de voeten kunnen. Ik denk wel dat hun kansen aan het front om te overleven groter zijn door hun tijd hier.” 

Naast de 100 BRT’ers is er ook een grote groep cadetten op het oefenterrein aanwezig. Hun opleiding in Duitsland is het beste te vergelijken met de specialisten-opleiding op de KMA (bijvoorbeeld artsen en geestelijk verzorgers die in korte tijd officier worden, red.). Sommigen brengen al wat kennis met zich mee. “Enkele cadetten zaten aan het front en kozen er later voor om de officiersopleiding te doen. Er zit ervaring met MARCH in de groep, maar ze hebben andere prio’s. Wij brengen hen vooral de Nederlandse manier bij, ook van bijvoorbeeld Ammunition Awareness, zodat ze dat straks als extra geheugensteuntje kunnen gebruiken als ze er niet uitkomen.” 

In tegenstelling tot de BRT’ers duurt de opleiding van de cadetten in Duitsland enkele weken in plaats van enkele maanden. Ook is de gemiddelde leeftijd veel lager: 20 tegenover 45. Maar de cadetten hoeven voorlopig nog niet naar het front. “Als jij iemand direct wilt laten inzien waarom iets belangrijk is om te doen, is het met BRT misschien makkelijker”, aldus Rik. “Omdat je dan kunt zeggen: 'jij gaat naar het front'. Maar gaandeweg leren de cadetten ook wel begrijpen waarom ze dingen op een bepaalde manier leren. De eerste dag zei een van hen tegen mij: ‘Ik snap niet waarom ik niet alles gewoon in het grote vak van mijn rugzak kan proppen, dat is veel makkelijker.’ Na een week kwam hij weer naar me toe om te melden: ‘Toen het donker was, was het wel handig dat ik wist waar mijn onderbroeken lagen’. Dat is mooi om te zien.” 

*Echte naam bekend bij de redactie.