Sneller en goedkoper, zonder concessies

De keuze tussen sneller en goedkoper was niet nodig bij het KPU-bedrijf. Door de aanschaf van een nieuwe röntgenscanner wisten ze bij de veldmaskerwerkplaats twee vliegen in één klap te slaan. Met die scanner, keuren ze nu zelf ballistische platen uit scherfvesten. Met slechts drie man willen ze in de werkplaats komend jaar, naast het bestaande werk, 20.000 platen per jaar scannen. Zo ziet de baas het graag! 
 
Bert werkt al zo’n vier jaar als coördinator bij de veldmaskerwerkplaats. Toen hij daar begon, ging het daar alleen over keuring en onderhoud van verschillende soorten maskers. Inmiddels zijn de verantwoordelijkheden van de afdeling aanzienlijk gegroeid. Met de komst van een röntgenscanner voor ballistische platen eind 2024 zetten ze zich bij de werkplaats nog breder in voor de veiligheid van militairen. “Afgelopen jaar hebben we met de scanner al 10.000 platen gescand”, vertelt Bert. 

Voor het keuren van maskers was alles al in huis, voor de platen was dat een ander verhaal. Bert legt uit: “De platen kwamen hier binnen voor de keuring, maar gingen vervolgens naar TNO om daar gescand te worden. Vervolgens moesten die platen weer terug naar ons toe.” Mede door de logistieke uitdagingen duurt het hele proces via TNO lang en lopen de kosten aardig op. “Het kostte via TNO ongeveer 35 euro per plaat. Nu doen we dat voor ongeveer 9 euro en misschien kan dat te zijner tijd nog wel lager."

Een controle met enige regelmaat is wenselijk. De platen zijn erg kwetsbaar en kunnen makkelijk kapot gaan. Een val van een meter hoogte is al voldoende om de plaat te beschadigen en dus af te keuren vertelt Bert. “Elke twee jaar komen die platen weer bij ons terug om te controleren of ze nog voldoen. Bij schade zitten er barstjes in de platen. Die zie je niet en die voel je ook niet. Er zit een coating om die platen heen, die alles strak op z’n plaats houdt."

Met een klein barstje zou de plaat misschien zijn werk nog wel kunnen doen, maar in dit geval is het een kwestie van het zekere voor het onzekere. “Het gaat hier om mensenlevens”, zegt Bert serieus. “Als je in een kritieke situatie zit, wil je dat het gewoon werkt.” 

Bert loopt de stappen van het proces door. “Met een palletwagen zetten we de palletbox met platen naast de scanner neer. Op hoogte natuurlijk, want we moeten ook een beetje aan ons eigen lijf denken”, zegt hij met een knipoog. “Het scannen doen we met z’n tweeën. Als we dan in de flow zitten, dan duurt het ongeveer 30 seconden per plaat. Met de kleine plaatjes gaat het wat sneller dan met de grote.” Voor het scannen houdt Bert de QR-code op de plaat nog voor een apparaatje dat de plaat registreert voor de administratie. “Elke plaat is voorzien van een uniek nummer. In een database houden we de keuringen van elke plaat bij.”  

Bert loopt naar het luik en trekt het open. “Hier zit dan een lade die naar buiten komt. Daar leggen we de plaat op. De lade gaat dan weer het apparaat in en vervolgens gaat ook het luik weer dicht. De scan duurt maar een paar seconden.” Achter de monitor doet een collega de beoordeling. “We hebben een extra monitor geïnstalleerd, zodat de ander ook mee kan kijken.” Elk uur wisselen van positie om bij de les te blijven. Fouten maken ze niet bij de maskerwerkplaats, verzekert Bert. “We houden elkaar scherp. Soms leggen we een fluitje, of een eurootje op een plaat. Dat zie je meteen.” 

Met de meeste platen is niets aan de hand. De kleine plaatjes die in de zijkant van het scherfvest zitten, zijn vrijwel altijd volledig intact. En ook de grote platen zijn meestal in orde. “Soms heb je vier bakken zonder kapotte plaat, een andere keer heb je er ineens drie in een bak die we afkeuren.” Bert schat in dat ze ongeveer één procent van alle platen afkeuren.  

Wat er met de platen is gebeurd, weet het team niet. Ze zien alleen de nummers op de platen, en weten niet waar ze vandaan komen. “Wij kunnen niet zien of de platen in Harskamp of in Afghanistan zijn gebruikt. Dat is voor ons ook niet van belang. En als er op geschoten zou zijn, dan is de plaat al afgekeurd voordat die bij ons komt.” 

300 platen per dag scannen is geen onmogelijke opgave voor Bert, Hans en George. “Met 300 stuks zijn we wel de hele dag bezig” ,legt Bert uit. “Al die platen moeten stuk voor stuk in de scanner. Er is ruimte om meerdere van die kleine plaatjes tegelijkertijd te scannen, maar elke plaat, kleine en groot, is voorzien van een uniek nummer. In een database houden we bij wanneer welke plaat is gescand.” De scans blijven altijd beschikbaar. 

“Wat we hier doen is geen rocket science. Maar het is wel erg leuk werk en ik ben er ook trots op. Naast maskers doen we tegenwoordig ook helmen. We zijn een beetje multifunctioneel geworden hier. Het maakt het werk afwisselend.” Met plusminus 300 stuks per dag is het team in het jaar bijna 70 dagen bezig om 20.000 platen te kunnen scannen. “We wachten wel tot we voldoende platen hebben. We gaan niet voor een kleine partij de scanner aanzetten. Pas als we iets van 2000 platen hebben, gaan we aan de slag. Dan is het de moeite waard.” 

Het apparaat is honderd procent veilig voor de medewerkers. Met honderden röntgenfoto’s per dag was er toch enige twijfel bij Bart en zijn team. “Je ziet het niet, je voelt het niet en je ruikt het niet, maar het blijft toch straling. Het schijnt dat een magnetron thuis meer straling geeft, maar een beetje zekerheid is wel fijn. Ik wil niet dat ik ’s nachts licht geef in bed”, grapt Bert. Op verzoek wordt er een verklikker op 10 centimeter afstand van de scanner geplaatst, die straling meet. “Dat ding wisselen we eens per drie maanden en tot nu toe is deze altijd schoon geweest. Dat geeft wel een prettig gevoel. Het is allemaal echt super duper veilig.”