Kapitein Max van de Pol
Archief Mediacentrum Defensie
Cruciale rol voor COMMIT in Defensienota 2026
De Defensienota 2026 geeft een impuls aan de ontwikkeling van nieuwe capaciteiten en technologie. Voor het Commando Materieel en IT (COMMIT) betekent dit meer projecten, nieuwe materieelbehoeften en een andere manier van samenwerken.
Het land-, zee- en luchtdomein krijgen ieder een eigen accent, maar de rode draad is hetzelfde: meer verbonden systemen, een grotere rol voor technologie en intensievere samenwerking met partners en industrie. Drie medewerkers van de Directie Wapensystemen en Bedrijven vertellen welke ontwikkelingen de komende jaren belangrijk worden en wat dit betekent voor de manier waarop Defensie opereert.
Steeds meer nadruk op onbemenste systemen
Grotere rol voor onbemenste systemen
Het luchtdomein verandert. De Defensienota 2026 geeft ruimte aan nieuwe manieren van optreden, waarbij drones en andere autonome capaciteiten een steeds belangrijkere bijdrage leveren aan de informatiepositie, slagkracht en bescherming tegen toekomstige dreigingen.
“De nadruk ligt steeds meer op onbemenste systemen”, vertelt Jos, hoofd Bureau Typemanagement Unmanned Aircraft System (UAS) binnen de afdeling Luchtvaartsystemen. “De afgelopen jaren zijn al verschillende projecten gestart om eenheden uit te rusten met deze capaciteit.”
Binnen de landmacht worden steeds meer eenheden voorzien van eigen drones. Zo worden deze systemen ingezet voor verkenning: als een soort vliegende verrekijker geven ze commandanten sneller inzicht in wat er in de omgeving gebeurt. Bovendien krijgen de systemen een bredere rol, zoals bij het verzamelen van inlichtingen en het ondersteunen van doelopsporing.
Ook binnen de marine en luchtmacht groeit de toepassing van deze technologie, bijvoorbeeld voor beeldopbouw boven zee en toekomstige samenwerking tussen bemande en onbemande vliegtuigen.
Volgens Jos vraagt de groei van het aantal systemen om slimme keuzes. “Je moet voorkomen dat je straks honderd verschillende drones hebt die allemaal een eigen opleiding, onderhoud en logistieke lijn nodig hebben.” Daarom kijkt Defensie steeds meer naar synergie, standaardisatie en samenwerking tussen domeinen.
Naast de huidige toepassingen ziet Jos ook nieuwe ontwikkelingen op het gebied van cargo-systemen en bijvoorbeeld bescherming tegen vijandelijke drones. “De technologie ontwikkelt zich snel. We moeten zorgen dat we de systemen niet alleen aanschaffen, maar ze ook goed kunnen inzetten en onderhouden.”
De Defensienota 2026 werd eind juni gepresenteerd. Daarin is een belangrijke rol voor onbemenste systemen opgenomen: over vijf jaar moeten die meer dan de helft van de operationele effecten bereiken.
Onbemenste systemen versterken de maritieme slagkracht
De Defensienota 2026 geeft ook een impuls aan de verdere ontwikkeling van het maritieme domein. Naast nieuwe schepen spelen onbemenste platforms een belangrijke rol in de toekomstige manier van optreden op zee.
“Het maritieme domein heeft op dit moment een druk portfolio”, vertelt kapitein-ter-zee Dolf. Hij is hoofd van de sectie Wapen- en Sensortechnologie binnen de afdeling Maritieme Systemen. “We werken aan verschillende grote projecten, zoals nieuwe fregatten, de vervanging van bestaande platforms en nieuwe mogelijkheden voor amfibisch optreden.”
Een belangrijke ontwikkeling is de uitbreiding van de capaciteit met onbemenste platforms. Deze kunnen bijdragen aan taken zoals patrouilleren, het bewaken van de Noordzee en het beschermen van vitale infrastructuur.
“Als je eenvoudige taken kunt laten uitvoeren door kleinere onbemenste eenheden, geeft dat ruimte aan grotere schepen om zich te richten op complexere missies.”
Zo wordt gewerkt aan nieuwe mijnenbestrijdingsvaartuigen met een toolbox aan onbemenste systemen en platforms die grote schepen kunnen ondersteunen. Ook bij onderzeebootbestrijding en luchtverdediging bieden onbemenste systemen nieuwe mogelijkheden. Daarmee vergroten ze de slagkracht en het voortzettingsvermogen van de vloot.
Volgens Dolf vraagt deze ontwikkeling om experimenteren en samenwerken. “Het wordt een evolutie in de manier waarop we optreden. We moeten ervaring opbouwen en leren, want technologie ontwikkelt zich stap voor stap. Samenwerking met industrie en kennispartners is daarbij essentieel.”
De toolbox voor de nieuwe mijnenbestrijdingsvaartuigen beschikt onder meer over een onbemenst oppervlakteschip (USV). Vanaf deze zogenoemde Inspector (links) kunnen weer andere drones, zoals de K-ster (rechts), te water worden gelaten. Deze is geschikt voor het vernietigen van objecten.
De ambities zijn groot
Nieuwe technologie voor het grondgebonden optreden
Binnen het landdomein verschuift de aandacht steeds meer naar geïntegreerde capaciteiten. De Defensienota 2026 zet in op nieuwe technologieën en slimme samenwerking tussen systemen, waardoor grondgebonden eenheden beter voorbereid zijn op toekomstige dreigingen.
“De nadruk ligt niet alleen op het verwerven van losse systemen, maar op het realiseren van een integraal operationeel vermogen”, vertelt Patrick. “We bewegen steeds meer naar een system-of-systems-benadering, waarbij verschillende capaciteiten samen het gewenste effect leveren”, aldus het hoofd van de sectie Kennis en Innovatie binnen de afdeling Grondgebonden Wapensystemen.
Binnen het landdomein wordt onder meer ingezet op onbemenste systemen, counter-dronecapaciteiten en de verdere integratie van sensoren en informatie. De ervaringen uit Oekraïne laten zien hoe snel technologie zich ontwikkelt en hoe belangrijk het is om innovaties sneller beschikbaar te maken.
“Kortcyclische innovatie, vooral op het gebied van software en autonome systemen, krijgt een steeds grotere rol”, zegt Patrick.
Een belangrijke ontwikkeling is het vinden van effectieve manieren om nieuwe dreigingen tegen te gaan. Zo wordt gekeken naar technieken zoals lasertechnologie om drones op een kosteneffectieve manier uit te schakelen. Ook een betere samenwerking tussen verschillende domeinen is essentieel, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van counter-dronecapaciteiten en onbemenste systemen.
Volgens Patrick vraagt deze ontwikkeling om een manier van werken die innovatie verder versnelt. “De ambities zijn groot. De wil is er. De ideeën zijn er. En we zien dat er steeds meer stappen worden gezet om deze ontwikkeling verder te brengen.”
Staatssecretaris Derk Boswijk (midden) tijdens de presentatie van de Defensienota 2026: “De versnelling is ingezet. Nu moeten we vaart blijven maken.”
Meer uit de Defensienota 2026
In de uitvoering van de Defensienota 2026 is een belangrijkere rol weggelegd voor COMMIT. Zo draagt het defensieonderdeel onder meer bij aan de volgende zaken:
De aanschaf van capaciteiten voor lucht- en raketverdediging voor korte en middellange afstand. Bij de aanschaf van materieel geldt steeds: niet ‘perfectie’, maar ‘tijdigheid’ heeft prioriteit.
De aanleg van grotere voorraden. Bijvoorbeeld op het gebied van munitie.
Investeringen in robuuste, soevereine en interoperabele architectuur in de ruimte (transportlayer) die sensoren, grondstations en operationele gebruikers met elkaar verbindt.
Uitbreiding van defensieve én offensieve cybercapaciteit ter bescherming van onze digitale systemen.
Samenwerking met de industrie. Om de ambities te realiseren, is in het coalitieakkoord afgesproken om oplopend tot tien procent van het Defensie investeringsbudget aan innovatie- en industrieopschaling te besteden voor het opbouwen van Defensie-ecosystemen.
Daarnaast draagt COMMIT met materieel, IT, (wapen)systeemmanagement en innovatie bij aan de investeringen van de domeinen lucht, land, maritiem, cyber en ruimte.
