Stijn Jaspers
John van Helvert
MUST 2026: multidomein-scenario succesvol beoefend
De Noordzee was eerder deze zomer het toneel van onbemande systemen. In de lucht, op én onder water werkten zij samen aan een missie, aangestuurd vanaf een bemand platform. Tijdens de Maritime Uncrewed Sea Trials (MUST) 2026 oefenden het Commando Zeestrijdkrachten (CZSK) en de afdeling Maritieme Systemen van het Commando Materieel en IT (COMMIT) dit voor het eerst. Materieelgezien was erbij.
Maritieme oorlogsvoering verschuift nadrukkelijker richting onbemande capaciteiten. Net als de strijd op het land en in de lucht. In een tijd van toegenomen dreiging en snelle technologische ontwikkelingen, wordt een snelle koppeling tussen innovatie en operationele toepassing dus steeds belangrijker.
Samenwerken via software
De drones in de lucht (Unmanned Aerial Vehicles, UAV’s), op het water (Unmanned Surface Vehicles, USV’s) en onderwater (Unmanned Underwater Vehicles, UUV’s) werkten tijdens MUST samen via IDUS: door de marine ontwikkelde software voor onbemande operaties. Met IDUS kan het Combat Management System Guardion, waar de marineschepen op draaien, communiceren met de verschillende soorten drones.
Naval Systems Architect Ferdinand van COMMIT kijkt terug op een geslaagde paar oefenweken.“We gaven collega’s in de operatie met IDUS experimentele technologie in handen”, zegt hij. “En wat blijkt? De IDUS-software presteerde zoals verwacht. Het is daarmee gereed voor de volgende stap richting operationele capaciteit voor de aansturing van lucht-, oppervlakte- en onderwatersystemen.”
Slagkracht ontstaat volgens Naval Systems Architect Ferdinand alleen als meer onbemande systemen worden aangestuurd door minder mensen. “Je wilt niet dat tien nieuwe drones alleen in de lucht kunnen blijven als je ook tien operators op de grond nodig hebt.”
Niet alleen de operatie profiteert volgens Ferdinand van de wekenlange oefening. “Ook wij als ontwikkelaars leerden elke dag. Het aantal software-releases schoot deze weken omhoog. En we hebben nog een mooie lijst van verbeterpunten om af te werken. Kortcyclisch innoveren is realiteit geworden.”
Overal ogen en oren
Ferdinand is niet voor niets zo blij met de resultaten van MUST 2026. Ook in de vorige maand gepresenteerde Defensienota 2026 staan onbemenste systemen centraal. In de nota valt te lezen dat ‘over vijf jaar zeker de helft van de militaire slagkracht moet komen van onbemande systemen’.
Dat de aansturing via IDUS in een multidomein-scenario werkt, blijkt tijdens een demonstratie vanaf het amfibisch transportschip Zr.Ms. Johan de Witt. Hoog in de lucht klinkt een brommend geluid dat steeds dichterbij komt. Een V-Bat vliegt langs bakboord. “Wij simuleren in dit scenario een Vessel of Interest”, klinkt het via de luidsprekers door het schip.
Nadat de V-Bat is weggevlogen, varen twee USV’s (de 3D-geprinte Fenders), richting het marineschip. Niet lang daarna gevolgd door twee UAV’s, van het type Acecore Noa, die opstijgen vanaf patrouillevaartuig DSS Galatea, het commandoplatform van vandaag. Vanaf de meevarende (bemande) USV van Damen wordt tot slot de Scout gelanceerd, een UUV van het bedrijf Lobster Robotics. In de lucht, op het water en onderwater; dit Vessel of Interest ontsnapt niet aan de onbemande ogen en oren van de marine en COMMIT.
Fender: 3D-geprinte USV
De Fender is een speciaal ontworpen en 3D-geprinte USV. Het onbemande oppervlaktevaartuig is in het afgelopen half jaar gerealiseerd dankzij een unieke samenwerking tussen COMMIT, de Koninklijke Marine, IMPACD boats en het Maritime Research Institute Netherlands (MARIN). De USV is twaalf meter lang en rolt in 232 uur uit een 3D-printer. De ontwikkeling van de 3D-geprinte USV stopt niet volgens directeur Marieke van IMPACD boats. “We innoveren door. Al tijdens de ontwikkelingen is de printtijd van 260 naar 232 teruggebracht.
De afgelopen weken zijn daar veel nieuwe inzichten bijgekomen. 3D-technologie is perfect voor het kortcyclisch werken. Elk nieuw inzicht kan snel in het bestand van het ontwerp worden gezet. En daarna is elke laatst geprinte Fender ook direct het nieuwste model.”
Meer lezen over deze 3D-geprinte USV? Eerder schreven we dit artikel (externe link, opent in een nieuw venster of tabblad) over de Fender.
Jaarlijkse NAVO-oefening
MUST 2026 was de eerste editie van een jaarlijks terugkerende oefening waarin de marine nieuwe operationele concepten ontwikkelt en beproeft. De resultaten dragen niet alleen bij aan de verdere ontwikkeling van maritieme onbemande capaciteiten, maar vormen ook input voor andere internationale NAVO-oefeningen.
Overdracht systemen
Na afloop van alle beproevingen konden kapitein-ter-zee Sjoerd en zijn team, net als Ferdinand van COMMIT, concluderen dat de IDUS-software presteerde zoals verwacht. Volgens het hoofd van het Expertise Centrum Onbemande Systemen is het daarmee gereed voor de volgende stap richting operationele capaciteit. Dat geldt ook voor de beide Fender USV’s.
Ook deze eenheden zijn gereed voor de volgende fase. Samen met kapitein-luitenant ter zee Pieter, programmaleider van het Organieke Maritieme Drone Cohort en Pepijn van MARIN ondertekende Feenstra aan boord een verklaring waarmee de overdracht van deze systemen van COMMIT naar CZSK in gang wordt gezet.
Innovatie voor onbemande systemen is mensenwerk. De kundige en enthousiaste medewerkers van CZSK en COMMIT zetten zich hier dagelijks voor in.