Bijzondere samenwerking met maritieme bedrijven

Het Commando Materieel en IT (COMMIT) heeft een consortium van Nederlandse bedrijven (Dutch Naval Design) opdracht gegeven voor het ontwerp van een twaalf meter lang, onbemand vaartuig. Het systeem is speciaal bedoeld voor onderzeebootbestrijding. Een beproefde zogenoemde dipping sonar van het Franse bedrijf Thales wordt onderdeel van het vaartuig.

“Dit contract is pas het begin. Het is belangrijk voor ons als Defensie, maar ook voor Nederlandse bedrijven en kennis- en onderzoeksinstellingen”, onderstreept kapitein-luitenant ter zee Mark, Clusterhoofd Maritieme Onbemenste Systemen bij COMMIT. “Hiermee krijgen en behouden we kennis in ons land, waardoor we minder afhankelijk zijn van anderen. We volgen hierbij de Sectoragenda Maritieme Maakindustrie. Noem het een ecosysteem waaraan we met elkaar vorm geven.”

“COMMIT is weliswaar de opdrachtgever, ik benader de deelnemers aan dit project op basis van gelijkheid”, vervolgt Mark. “Transparantie en vertrouwen hebben ons tot dit punt gebracht. Defensie, het Nederlandse en Franse bedrijfsleven en de onderzoeks- en kennisinstituten dragen allemaal bij aan de totaaloplossing. Het zijn bedrijven die echt geweldige dingen kunnen maken, maar niet alles. Ze zullen dus ook naar elkaar moeten luisteren.”

Dat gebeurt onder leiding van scheepsbouwer De Haas. “We kunnen veel, maar voor dit project hebben we expertise nodig van de andere bedrijven”, zegt Ruben van De Haas. “Het is wel iets nieuws voor ons als autonoom bedrijf. We hebben er veel zin in: het is ook voor ons een waardevolle samenwerking.”

Voor het eerst werken Nederlandse partijen in de industrie gezamenlijk aan een opdracht voor Defensie. “We krijgen een Nederlands Maritiem Ecosysteem dat hiervoor de kennis moeten blijven doorontwikkelen en de productie moet gaan realiseren. En dit, met een Europees tintje”, stelt KLTZ Mark. “Ze bundelen al hun kennis en kunde om tot een goed product te komen, in plaats van elkaar te beconcurreren. Dat is wel bijzonder.”

Defensie is weliswaar financier van het project, maar De Haas is zogenoemd penhouder. “Ook dat is uitzonderlijk”, benadrukt de KLTZ. “Normaal gesproken leveren wij als COMMIT een plan van eisen voor het ontwerp. Nu vragen we de industrie en kennisinstituten om een haalbaar, betaalbaar en maakbaar product te leveren.” En tegelijkertijd nemen wij als opdrachtgever vanuit de Afdeling Maritieme Systemen (AMS), deel aan het ontwerpproces. Hiervoor gebruiken we Model Based & Systems Engineering. Hoe grensverleggend zijn die rollen wel niet?”

De twaalf meter lange, innovatieve vaartuigen zijn van cruciaal belang voor de bestrijding van onderzeeboten. “Een van de grote voordelen is dat het toekomstige ASW-fregat door deze USV wel de informatie krijgt over onderzeeboten, maar zelf op veilige afstand kan blijven”, schetst KLTZ Mark. De sonar vergroot het zichtveld van het fregat, zonder dat de locatie van dat schip wordt weggegeven.”

Behalve voor het opsporen, volgen en neutraliseren van vijandelijke onderzeeboten, komen er ook drones voor verkenning en beveiliging in gebieden waar gevaar dreigt. Een van de uitdagingen, bekent KLTZ Mark, is hoe al die systemen gaan samenwerken. “Deze USV maakt over enkele jaren deel uit van een hele familie drones. Maar waar komt al die informatie binnen? Wie verwerkt al die data en hoe ondersteunt dit de operationele besluitvorming? Daarmee moeten we aan de slag.”

Met de levering van de vaartuigen is het niet klaar. “Deze USV en de samenwerking zijn geen eendagsvliegen. De systemen die erop zitten, zoals de software en de sensoren, kunnen worden geüpdatet. We zorgen voor een permanente doorontwikkeling van het vaartuig om operationeel relevant te blijven. Dat geldt ook voor de samenwerking binnen DND: ook daarin moet je blijven investeren en innoveren.”

Behalve het ontwerp en bouw van een prototype vaartuig, tekenden COMMIT en Thales een contract voor de integratie van een zogenoemde Compact FLASH dipping sonar, bedoeld om onderzeeboten op te sporen. Deze door het Franse bedrijf ontwikkelde sonar is nu nog alleen inzetbaar vanaf helikopters. “Zowel de hardware als software moeten geschikt worden gemaakt voor toepassing vanaf de USV. Thales, TNO en het consortium werken hier zowel separaat als gezamenlijk aan”, zegt KLTZ Mark.

Wanneer het eerste prototype gereed moet zijn, wil en kan Mark niet zeggen. “In Den Helder willen ze de USV’s het liefst morgen al hebben. Dat is volkomen begrijpelijk. We gaan zo snel mogelijk aan de slag met de voorbereidingen. Het personeel op de schepen dat met de USV gaat varen, willen we zo vroeg mogelijk trainen en opleiden. Verder kijken we nu al naar mogelijkheden om het ontwerp los van het ASW-fregat inzetbaar te maken.”

Ook over budgetten doet Defensie geen uitspraken vanwege commerciële vertrouwelijkheid. “We zijn er al langer mee bezig, maar je bent er natuurlijk niet met een dagje brochures doornemen. Het is nu zaak om samen met de partners de voet op het gaspedaal te houden, zonder dat je onder de druk te hard wilt gaan.” Het product hoeft niet perfect te zijn, maar moet wel relevant zijn.